Ο ευρωπαϊκός προϋπολογισμός της περιόδου 2028-2034 μετατρέπεται σε κομβικό τεστ ισορροπιών για την Ελλάδα και την Ευρωπαϊκή Ένωση. Η Αθήνα διεκδικεί περισσότερους πόρους για άμυνα, κλιματική κρίση και μεταναστευτικό, χωρίς να θυσιαστούν Συνοχή και ΚΑΠ.
Ο ευρωπαϊκός προϋπολογισμός της επόμενης επταετίας ανοίγει ένα σκληρό παζάρι σχεδόν 2 τρισ. ευρώ, με την Ελλάδα να προσέρχεται στις διαπραγματεύσεις με σαφείς κόκκινες γραμμές. Η αναμέτρηση για το νέο Πολυετές Δημοσιονομικό Πλαίσιο 2028-2034 δεν αφορά μόνο αριθμούς, αλλά το ίδιο το μοντέλο ανάπτυξης της Ευρώπης.
Ευρωπαϊκός προϋπολογισμός: Τι ζητά και τι φοβάται η Ελλάδα;
Η Αθήνα δηλώνει ότι η Πολιτική Συνοχής και η Κοινή Αγροτική Πολιτική είναι «αδιαπραγμάτευτες», καθώς αποτελούν τη ραχοκοκαλιά των δημόσιων επενδύσεων, των υποδομών και της στήριξης του πρωτογενούς τομέα. Η ελληνική κυβέρνηση εμφανίζεται θετική σε έναν πιο φιλόδοξο κοινοτικό προϋπολογισμό, υπό την προϋπόθεση ότι οι νέες προτεραιότητες δεν θα χρηματοδοτηθούν εις βάρος αυτών των πυλώνων.
Την ίδια στιγμή, η Αθήνα βλέπει ευκαιρία σε δύο μέτωπα: περισσότερους πόρους για τη διαχείριση του μεταναστευτικού και για την κλιματική κρίση, όπου έχει επανειλημμένα ζητήσει ισχυρότερη ευρωπαϊκή στήριξη. Η ισορροπία που επιδιώκει είναι σαφής: ενίσχυση άμυνας, ανταγωνιστικότητας και στρατηγικής αυτονομίας, χωρίς να χαθεί ο αναπτυξιακός ρόλος των παραδοσιακών πολιτικών.
Το μπρα ντε φερ των «φειδωλών» και των ωφελημένων
Στο τραπέζι έχουν διαμορφωθεί δύο στρατόπεδα. Από τη μία, οι «φειδωλές» χώρες, με Γερμανία, Κάτω Χώρες, Αυστρία και σκανδιναβικές κυβερνήσεις, που πιέζουν για περιορισμό δαπανών και αυστηρότερη στόχευση, βλέποντας τον προϋπολογισμό κυρίως μέσα από το πρίσμα των εθνικών τους συνεισφορών. Από την άλλη, οι χώρες που εξαρτώνται από τα ταμεία συνοχής και τις αγροτικές ενισχύσεις, φοβούνται ότι η νέα γεωπολιτική ατζέντα θα ανατρέψει τον χάρτη της ευρωπαϊκής σύγκλισης.
Το διακύβευμα υπερβαίνει την τυπική αντιπαράθεση Βορρά – Νότου. Η Ευρώπη καλείται ταυτόχρονα να χρηματοδοτήσει στήριξη προς την Ουκρανία, ενίσχυση ευρωπαϊκής άμυνας, τεχνολογική αυτονομία απέναντι σε ΗΠΑ και Κίνα, πράσινη μετάβαση και ενεργειακή ασφάλεια. Όσο το καλάθι των πολιτικών μεγαλώνει, τόσο εντείνεται η σύγκρουση για το ποιος θα κερδίσει και ποιος θα χάσει από την ανακατανομή των πόρων.
Ποιος θα πληρώσει τον λογαριασμό και τι σημαίνει για την Ελλάδα;
Η δυσκολία δεν είναι μόνο στο ύψος του ευρωπαϊκού προϋπολογισμού, αλλά και στο «ποιος πληρώνει». Οι ηγέτες ανέθεσαν στην Ιρλανδία να επιταχύνει την επεξεργασία νέων «ιδίων πόρων» για την ΕΕ, ώστε να ενισχυθεί ο προϋπολογισμός χωρίς υπερβολική αύξηση εθνικών εισφορών. Στο τραπέζι βρίσκονται έσοδα από το σύστημα εμπορίας εκπομπών, φόροι σε ψηφιακές υπηρεσίες, κρυπτονομίσματα, διαδικτυακά τυχερά παιχνίδια και εισφορές από μεγάλες επιχειρήσεις.
Για την Ελλάδα, οι νέες πηγές εσόδων είναι δίκοπο μαχαίρι: μπορούν να μειώσουν την πίεση για υψηλότερες εθνικές συνεισφορές, αλλά ενδέχεται να επηρεάσουν άμεσα κλάδους με σημαντική παρουσία στην εγχώρια οικονομία. Το γεγονός ότι ο Οκτώβριος θα φέρει νέο διαπραγματευτικό πλαίσιο, ενώ το 2027 πολλές χώρες –συμπεριλαμβανομένης της Ελλάδας– μπαίνουν σε εκλογικούς κύκλους, αυξάνει την πίεση για έγκαιρο συμβιβασμό.
SBC Red Line
Πίσω από τη συζήτηση για τον ευρωπαϊκό προϋπολογισμό κρύβεται ένα σιωπηρό ερώτημα: θα παραμείνει η Ελλάδα «καθαρός ωφελημένος» ή θα δει σταδιακά τη θέση της να διαβρώνεται όσο η Ένωση στρέφεται σε άμυνα και γεωπολιτική ισχύ; Η μετάβαση από την Ευρώπη των ταμείων συνοχής στην Ευρώπη της ασφάλειας αλλάζει τους κανόνες του παιχνιδιού.
Για τις ελληνικές επιχειρήσεις, η έκβαση της διαπραγμάτευσης θα καθορίσει τον όγκο των διαθέσιμων επενδυτικών πόρων σε υποδομές, πράσινα έργα και περιφερειακά προγράμματα. Για τους αγρότες, η σταθερότητα ή μη της ΚΑΠ θα είναι ο καταλύτης που θα κρίνει αν μπορούν να επενδύσουν σε εκσυγχρονισμό ή αν θα περιοριστούν σε διαχείριση επιβίωσης.
Η μεγάλη εικόνα είναι ότι η Ευρώπη σχεδιάζει τώρα την οικονομική της αρχιτεκτονική έως τα μέσα της δεκαετίας του 2030. Αν η Ελλάδα δεν εξασφαλίσει έγκαιρα ρόλο στους νέους πυλώνες –άμυνα, τεχνολογία, κλιματική προσαρμογή– κινδυνεύει να μείνει εγκλωβισμένη σε έναν στενό ρόλο αποδέκτη επιδοτήσεων, την ώρα που το πραγματικό παιχνίδι θα παίζεται στην παραγωγή ισχύος και προστιθέμενης αξίας.
Διαβάστε επίσης:
Μητσοτάκης: Ρήγματα στον ευρωπαϊκό προϋπολογισμό και μέτωπο Ορμούζ
Κρίσιμη μάχη Βορρά – Νότου για το νέο ΕΣΠΑ και την Ελλάδα
#ευρωπαϊκόςπροϋπολογισμός #Ελλάδα #ΠολυετέςΔημοσιονομικόΠλαίσιο #ΠολιτικήΣυνοχής #ΚοινήΑγροτικήΠολιτική #αγροτικέςενισχύσεις #μεταναστευτικό #κλιματικήκρίση #άμυνα #ανταγωνιστικότητα #ίδιοιπόροιΕΕ #ευρωπαϊκοίφόροι #ΕυρωπαϊκόΣυμβούλιο #ΚυριάκοςΜητσοτάκης #ΟύρσουλαφονντερΛάιεν
