Ο δημοσιονομικός χώρος γίνεται ο κεντρικός άξονας πάνω στον οποίο «χτίζει» το οικονομικό επιτελείο τις εξαγγελίες της ΔΕΘ και την τετραετία έως το 2030. Στόχος είναι τα μέτρα να είναι απολύτως κοστολογημένα, αλλά και πολιτικά αξιοποιήσιμα ενόψει της επόμενης εκλογικής αναμέτρησης.
Ο δημοσιονομικός χώρος γίνεται ο κεντρικός άξονας του σχεδιασμού για τα μέτρα στήριξης που θα ανακοινωθούν στη ΔΕΘ και θα εκτείνονται έως το 2030. Το οικονομικό επιτελείο «κλειδώνει» όχι μόνο το πακέτο του 2027, αλλά και το συνολικό ταβάνι παροχών της επόμενης τετραετίας, με το βλέμμα στραμμένο τόσο στις Βρυξέλλες όσο και στις κάλπες.
Πόσος δημοσιονομικός χώρος υπάρχει πραγματικά για νέες παροχές;
Με τα σημερινά δεδομένα, ο διαθέσιμος χώρος για μέτρα στήριξης το 2027 υπολογίζεται στο 1 δισ. €, ο οποίος αν κατευθυνθεί σε μόνιμες παρεμβάσεις «μηδενίζει» ουσιαστικά το περιθώριο για το 2028. Οι πολυετείς προβολές δείχνουν επιπλέον χώρο στη διετία 2029-2030, διαμορφώνοντας συνολικά ένα πλαίσιο 1,8-2 δισ. € για όλη την τετραετία.
Παράλληλα, υπάρχει το ειδικό «παράθυρο» της ρήτρας διαφυγής για ενεργειακές δαπάνες, που μπορεί να φτάσει έως 1,5 δισ. € μέχρι το 2028. Η αξιοποίησή του όμως προϋποθέτει έργα που συμβάλλουν άμεσα στον εξηλεκτρισμό της οικονομίας και ήδη περιλαμβάνονται σε προϋπολογισμούς, κάτι που τεχνικά δεν θεωρείται δεδομένο αυτή τη στιγμή. Επιπλέον, αν και το ποσό αυτό δεν μετρά στον κανόνα μεταβολής καθαρών δαπανών, επηρεάζει κανονικά πλεονάσματα και χρέος.
ΔΕΘ 2027: Η αρχιτεκτονική του πακέτου παροχών
Με αυτά τα δεδομένα, ο πρωθυπουργός αναμένεται να ανέβει στη ΔΕΘ με «κλειδωμένο» χώρο 1 δισ. € για το 2027-2028, συν περίπου ακόμη 1 δισ. € από ήδη εξαγγελθέντα ή νομοθετημένα μέτρα που ενεργοποιούνται από το νέο έτος. Σε αυτά περιλαμβάνονται παρεμβάσεις όπως η μείωση φόρου εισοδήματος αυτοαπασχολουμένων, η μείωση ασφαλιστικών εισφορών μισθωτών, η κατάργηση ΕΝΦΙΑ στην περιφέρεια και η κατάργηση της προσωπικής διαφοράς των συνταξιούχων.
Αν συνυπολογιστεί και ο επιπλέον χώρος της διετίας 2029-2030, καθώς και το ενδεχόμενο αξιοποίησης της ρήτρας διαφυγής για ενεργειακές επενδύσεις, το συνολικό «πακέτο» της 4ετίας μπορεί να φτάσει τα 4,5-5 δισ. €. Τυχόν καλύτερη εκτέλεση του φετινού προϋπολογισμού θα μπορούσε να βελτιώσει ελαφρώς την εικόνα, αν και δεν αναμένονται θεαματικές αποκλίσεις σε σχέση με τον υφιστάμενο σχεδιασμό.
Δημοσιονομικός χώρος, προγράμματα κομμάτων και εκλογική πίεση
Η έννοια «δημοσιονομικός χώρος» αποκτά και σαφώς πολιτική διάσταση μετά τις αλλαγές του 2023, που επιβάλλουν σε όλα τα κόμματα να πιστοποιούν τα οικονομικά τους προγράμματα από το Ελληνικό Δημοσιονομικό Συμβούλιο. Η κυβέρνηση επιδιώκει να οριοθετήσει με ακρίβεια το συνολικό περιθώριο της 4ετίας, ώστε να εμφανίσει τις δικές της παροχές ως πλήρως συμβατές με τους ευρωπαϊκούς κανόνες.
Ταυτόχρονα, ο καθορισμός «οροφής» δαπανών λειτουργεί ως εργαλείο πίεσης προς την αντιπολίτευση, η οποία θα κληθεί να εξηγήσει πώς θα χρηματοδοτήσει τυχόν πιο γενναιόδωρα πακέτα. Είτε με παραβίαση των ευρωπαϊκών κανόνων είτε με εναλλακτικές πηγές εσόδων, τα διλήμματα θα τεθούν ανοικτά στην προεκλογική συζήτηση, με τα μέτρα στήριξης να αποτελούν κεντρικό πεδίο αντιπαράθεσης.
SBC Red Line
Η «κοστολόγηση» της επόμενης τετραετίας πριν καν ξεκινήσει λειτουργεί ως προληπτικό φίλτρο για τις προεκλογικές υποσχέσεις, αλλά ταυτόχρονα κλειδώνει μια σχετικά συντηρητική τροχιά παροχών. Το πραγματικό ερώτημα είναι αν η οικονομία θα μπορέσει να παράξει επιπλέον χώρο χωρίς να διαταράξει την πορεία αποκλιμάκωσης του χρέους.
Για επιχειρήσεις και νοικοκυριά, το μήνυμα είναι ότι οι μεγάλες «εκπλήξεις» στις παροχές δύσκολα χωρούν μέσα σε αυτό το πλαίσιο. Οι παρεμβάσεις θα είναι περισσότερο στοχευμένες και κλιμακωτές, κάτι που απαιτεί προσεκτικό μεσοπρόθεσμο προγραμματισμό από όσους στηρίζουν τις αποφάσεις τους σε φορολογικές και ασφαλιστικές αλλαγές.
Στη μεγάλη εικόνα, η Ελλάδα δοκιμάζει ένα νέο μοντέλο δημοσιονομικής πειθαρχίας με αυξημένη διαφάνεια για τα μελλοντικά μέτρα. Το επόμενο στοίχημα είναι αν αυτό το μοντέλο θα αντέξει την πίεση μιας προεκλογικής περιόδου, όπου ο πειρασμός για υπερβάσεις θα είναι ισχυρός.
#δημοσιονομικόςχώρος #ΔΕΘ #μέτραστήριξης #ελληνικήοικονομία #προϋπολογισμός #ευρωπαϊκοίκανόνες #πρωτογενέςπλεόνασμα #χρέος #εκλογές #φορολογία #ασφαλιστικέςεισφορές #ΕΝΦΙΑ #ΕλληνικόΔημοσιονομικόΣυμβούλιο #ρήτραδιαφυγής #ενεργειακέςεπενδύσεις
