Οι επιθεωρήσεις IAEA βρίσκονται ξανά στο επίκεντρο, καθώς η Τεχεράνη δηλώνει ότι δεν σχεδιάζει να επιτρέψει πρόσβαση σε πυρηνικές εγκαταστάσεις που επλήγησαν στον πρόσφατο πόλεμο με τις Ηνωμένες Πολιτείες και το Ισραήλ. Η ιρανική θέση αμφισβητεί ευθέως την αμερικανική ανακοίνωση περί «σημαντικού ορόσημου» στην πορεία αποπυρηνικοποίησης.
Οι επιθεωρήσεις IAEA βρίσκονται ξανά στο επίκεντρο, καθώς η Τεχεράνη δηλώνει ότι δεν σχεδιάζει να επιτρέψει πρόσβαση σε πυρηνικές εγκαταστάσεις που επλήγησαν στον πρόσφατο πόλεμο με τις Ηνωμένες Πολιτείες και το Ισραήλ. Η δημόσια διάψευση της ιρανικής διπλωματίας έρχεται μία ημέρα μετά την αμερικανική διαβεβαίωση ότι η Τεχεράνη συμφώνησε να καλέσει πίσω τους επιθεωρητές.
Τι αλλάζει με τις επιθεωρήσεις IAEA στο Ιράν;
Ο εκπρόσωπος του ιρανικού Υπουργείου Εξωτερικών Εσμάιλ Μπαγκαέι ξεκαθάρισε ότι δεν υπάρχει σχέδιο για επίσκεψη της IAEA σε πυρηνικές μονάδες που αποτέλεσαν στόχο κατά τη σύγκρουση με τις ΗΠΑ και το Ισραήλ. Η διευκρίνιση αυτή περιορίζει ουσιαστικά το εύρος οποιασδήποτε συμφωνημένης επιστροφής των επιθεωρητών, αφήνοντας εκτός τις πλέον ευαίσθητες εγκαταστάσεις.
Την ίδια ώρα, ο Αμερικανός αντιπρόεδρος JD Vance είχε παρουσιάσει την υποτιθέμενη ιρανική αποδοχή των επιθεωρήσεων ως «μεγάλο ορόσημο» και «πρώτο βήμα» για τη μόνιμη αποπυρηνικοποίηση του Ιράν. Η διάσταση ανάμεσα στις δύο δημόσιες τοποθετήσεις αναδεικνύει πόσο εύθραυστη και ερμηνευτικά ανοιχτή παραμένει η συμφωνημένη μνημονιακή φόρμουλα μεταξύ Ουάσιγκτον και Τεχεράνης.
Πώς επηρεάζει η ρητορική ΗΠΑ – Ιράν τη διαπραγμάτευση;
Ο Μπαγκαέι προειδοποίησε την Ουάσιγκτον κατά της «αλαζονικής ρητορικής», υπογραμμίζοντας ότι το μνημόνιο κατανόησης πρέπει να στηρίζεται σε «αμοιβαίο σεβασμό και πραγματικότητα». Με αυτό τον τρόπο, η Τεχεράνη επιχειρεί να περιορίσει την αμερικανική πολιτική αξιοποίηση της συμφωνίας στο εσωτερικό των ΗΠΑ, πριν ακόμη σταθεροποιηθούν οι τεχνικές λεπτομέρειες.
Ο Ιρανός εκπρόσωπος τόνισε ότι «αν η ισχύς δεν αποδειχθεί στον πόλεμο, δεν θα αποδειχθεί με υπερβολές μετά τη συμφωνία», συνδέοντας άμεσα το πεδίο της μάχης με το τραπέζι των διαπραγματεύσεων. Προειδοποίησε ότι μια «αυτοεγκωμιαστική αφήγηση» για να καλυφθούν προηγούμενες αποτυχίες μπορεί να υπονομεύσει τη διαδικασία, μεταφέροντας την ήττα από το στρατιωτικό στο διπλωματικό επίπεδο.
Τι σημαίνει για την Ελλάδα
Για την Ελλάδα, κάθε νέα ένταση γύρω από το ιρανικό πυρηνικό πρόγραμμα και τις επιθεωρήσεις της IAEA επηρεάζει το συνολικό κλίμα ασφάλειας στην ευρύτερη Μέση Ανατολή και Ανατολική Μεσόγειο. Μια συμφωνία με περιορισμένη πρόσβαση στις πιο κρίσιμες εγκαταστάσεις αφήνει ανοιχτό το ενδεχόμενο επαναλαμβανόμενων κρίσεων, με συνέπειες για τις θαλάσσιες οδούς και τη σταθερότητα στην περιοχή όπου η Ελλάδα έχει αυξημένη ναυτική και διπλωματική παρουσία.
Σχόλιο 
: Η Αθήνα οφείλει να παρακολουθεί στενά τη διαπραγμάτευση ΗΠΑ – Ιράν, όχι μόνο ως σύμμαχος στην ευρωατλαντική αρχιτεκτονική, αλλά και ως παράκτιο κράτος σε μια ζώνη όπου κάθε αποσταθεροποίηση μπορεί να μεταφραστεί σε νέες πιέσεις ασφαλείας και μεταναστευτικές ροές. Η πραγματική δοκιμασία της συμφωνίας θα είναι αν οι επιθεωρήσεις μετατραπούν σε διαφανή μηχανισμό ελέγχου ή παραμείνουν εργαλείο πολιτικής ρητορικής εκατέρωθεν.
Διαβάστε επίσης:
Ρωσία προειδοποιεί ότι ΗΠΑ και Ιράν απέχουν από ειρήνη
Ινδία: Το αμερικανικό waiver ανοίγει ξανά την πόρτα στο ιρανικό πετρέλαιο
#Ιράν #ΗνωμένεςΠολιτείες #Ισραήλ #IAEA #πυρηνικόπρόγραμμα
