Η ασφάλεια δημοσιογράφων τοποθετείται πλέον στο κέντρο μιας θεσμικής στρατηγικής με ορίζοντα το 2030, όπως προκύπτει από το πρώτο Εθνικό Σχέδιο Δράσης που παρουσιάστηκε. Η κυβέρνηση συνδέει ρητά την προστασία των λειτουργών της ενημέρωσης με τη δημοκρατική ανθεκτικότητα και τον δημόσιο έλεγχο.
Η ασφάλεια δημοσιογράφων αναδεικνύεται από την κυβέρνηση σε διακριτό πεδίο δημόσιας πολιτικής, με το πρώτο ολοκληρωμένο Εθνικό Σχέδιο Δράσης που παρουσίασε ο Γενικός Γραμματέας Επικοινωνίας και Ενημέρωσης Δημήτρης Κιρμικίρογλου. Πρόκειται για στρατηγικό πλαίσιο έως το 2030, με οκτώ άξονες και 84 δράσεις, που φιλοδοξεί να μετατρέψει μια διάσπαρτη συζήτηση για την ασφάλεια των λειτουργών της ενημέρωσης σε συνεκτική θεσμική δέσμευση.
Πώς δομείται το εθνικό σχέδιο για την ασφάλεια δημοσιογράφων;
Ο Γενικός Γραμματέας περιγράφει το Σχέδιο ως συνέχεια μιας «πορείας θεσμικής κατάκτησης», όπου η Πολιτεία, οι δημοσιογραφικές ενώσεις και οι επαγγελματίες συνδιαμορφώνουν προτάσεις που εντάσσονται σε ενιαίο στρατηγικό πλαίσιο. Στο επίκεντρο βρίσκεται η δημιουργία περιβάλλοντος εργασίας χωρίς φόβο, εκφοβισμό και βία, τόσο στον φυσικό χώρο (πεδία κρίσεων, φυσικές καταστροφές, πολεμικές ζώνες) όσο και στον ψηφιακό, όπου η ρητορική μίσους και οι απειλές πολλαπλασιάζονται.
Το Σχέδιο εναρμονίζεται με τις τέσσερις κατευθυντήριες γραμμές του Συμβουλίου της Ευρώπης – Πρόληψη, Προστασία, Δίωξη, Προώθηση – και στηρίζεται σε αρχές όπως τα ανθρώπινα δικαιώματα, η ανεξαρτησία της δημοσιογραφίας και η καταπολέμηση της ατιμωρησίας. Η κυβέρνηση το συνδέει με προηγούμενες παρεμβάσεις, όπως η λειτουργία της ελληνικής Task Force, η αποποινικοποίηση της απλής δυσφήμισης και η αυστηροποίηση του πλαισίου προστασίας των λειτουργών της ενημέρωσης.
Ποιο θεσμικό και διεθνές πλαίσιο πλαισιώνει τις παρεμβάσεις;
Κομβικό στοιχείο του σχεδιασμού είναι η αντιμετώπιση των καταχρηστικών αγωγών (SLAPPs), που περιγράφονται ως σοβαρή απειλή για την ελευθερία του Τύπου και την ερευνητική δημοσιογραφία. Οι αγωγές αυτές δεν στοχεύουν πρωτίστως στην απονομή δικαιοσύνης, αλλά στη φίμωση και την οικονομική εξουθένωση όσων ερευνούν ζητήματα δημοσίου ενδιαφέροντος, γι’ αυτό και το Σχέδιο συνδέεται με την ενσωμάτωση της σχετικής ευρωπαϊκής οδηγίας και με συνεργασία με το υπουργείο Δικαιοσύνης.
Παράλληλα, η Ελλάδα εμφανίζεται να «κουμπώνει» το εθνικό πλαίσιο με διεθνείς πρωτοβουλίες, όπως η καμπάνια «Journalists Matter» του Συμβουλίου της Ευρώπης και ο ρόλος της ως Εθνικό Σημείο Επαφής του ΟΑΣΕ για την ασφάλεια των δημοσιογράφων. Τα στοιχεία που παρουσιάζονται – 1.600 δολοφονημένοι δημοσιογράφοι από το 1993 και 85% των δολοφονιών χωρίς καταδίκη, σύμφωνα με την UNESCO – λειτουργούν ως υπενθύμιση ότι η ασφάλεια δεν είναι αφηρημένη έννοια, αλλά ζήτημα ζωής, δικαιοσύνης και λογοδοσίας.
Τι σημαίνει για εσάς ως πολίτης
Η θεσμική θωράκιση της ασφάλειας των δημοσιογράφων δεν αφορά μόνο τον επαγγελματικό τους κλάδο, αλλά την ποιότητα της ενημέρωσης που λαμβάνετε καθημερινά. Όταν μειώνονται οι κίνδυνοι φυσικής και ψηφιακής στοχοποίησης, οι δημοσιογράφοι μπορούν να ερευνούν πιο σε βάθος, να ελέγχουν την εξουσία και να αναδεικνύουν υποθέσεις δημοσίου ενδιαφέροντος χωρίς τον διαρκή φόβο νομικών ή άλλων αντιποίνων.
Κεντρικό εργαλείο σε αυτή την κατεύθυνση είναι το Διεθνές Κέντρο Προστασίας και Εκπαίδευσης των Δημοσιογράφων στη Θεσσαλονίκη, με επιστημονική ευθύνη του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου. Ως επιχειρησιακός βραχίονας του Σχεδίου, θα παρέχει εξειδικευμένη εκπαίδευση για κάλυψη εμπόλεμων ζωνών, προγράμματα επιβίωσης υψηλού κινδύνου, ψηφιακή θωράκιση και πιστοποίηση δεξιοτήτων, φιλοδοξώντας να καταστήσει την πόλη σημείο αναφοράς για τη Νοτιοανατολική Ευρώπη.
Σχόλιο 
: Η ανάδειξη της ασφάλειας των δημοσιογράφων σε εθνικό σχέδιο μέχρι το 2030 δείχνει ότι η Πολιτεία αναγνωρίζει θεσμικά τη σύνδεση μεταξύ ελευθερίας του Τύπου και δημοκρατικής ανθεκτικότητας, αλλά και την πίεση από ευρωπαϊκά και διεθνή κριτήρια. Η πραγματική δοκιμασία θα είναι αν οι 84 δράσεις, από την αντιμετώπιση των SLAPPs έως την ψηφιακή προστασία, θα εφαρμοστούν με συνέπεια στην πράξη, ώστε η επίκληση της «ασφάλειας της δημοκρατίας» να μεταφραστεί σε καθημερινή προστασία της ερευνητικής δημοσιογραφίας και όχι μόνο σε θεσμικές διακηρύξεις.
#ΔημήτρηςΚιρμικίρογλου #ασφάλειαδημοσιογράφων #ΕθνικόΣχέδιοΔράσης #ελευθερίαΤύπου #Θεσσαλονίκη
