Το επόμενο ΕΣΠΑ μπαίνει στο επίκεντρο σκληρής διαπραγμάτευσης στις Βρυξέλλες, καθώς το Βερολίνο ζητά περικοπές 400 δισ. ευρώ από την πρόταση της Κομισιόν. Για την Ελλάδα, η έκβαση της μάχης θα κρίνει αν θα διατηρηθούν αλώβητοι οι πόροι συνοχής και οι αγροτικές ενισχύσεις της επόμενης επταετίας.
Το επόμενο ΕΣΠΑ μπαίνει σε τροχιά μετωπικής σύγκρουσης μεταξύ «φίλων της Συνοχής» και χωρών του ευρωπαϊκού Βορρά, με τη Γερμανία να ετοιμάζεται να ζητήσει περικοπές 400 δισ. ευρώ από την πρόταση της Κομισιόν για προϋπολογισμό 2 τρισ. ευρώ. Η διαπραγμάτευση αγγίζει τον πυρήνα της σύγκλισης στην ΕΕ και ανοίγει κρίσιμο μέτωπο για τις καθαρές λήπτριες χώρες, όπως η Ελλάδα.
Πόσο απειλείται το επόμενο ΕΣΠΑ από τις περικοπές;
Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή έχει εισηγηθεί, από το 2025, Πολυετές Δημοσιονομικό Πλαίσιο 2028-2034 ύψους 2 τρισ. ευρώ, αυξημένο έναντι του σημερινού πλαισίου 2021-2027 που δεν ξεπερνά τα 1,3 τρισ. ευρώ. Με εσωτερικό έγγραφο, το Βερολίνο ζητά μείωση κατά 400 δισ. ευρώ, στο 1,6 τρισ. ευρώ, υπογραμμίζοντας ότι ακόμη κι έτσι ο νέος προϋπολογισμός παραμένει αυξημένος κατά 27%.
Η Γερμανία, πιεσμένη από το δικό της δημοσιονομικό πρόβλημα, επιδιώκει επίσης οι τελικές αποφάσεις να ληφθούν εντός του 2026, ώστε ο νέος προϋπολογισμός να τρέχει κανονικά από το 2028. Ο χρονισμός δεν είναι ουδέτερος, καθώς το 2027 εκλογές θα έχουν, εκτός από την Ελλάδα, η Γαλλία, η Ιταλία και η Πολωνία, όλες στον πυρήνα των «φίλων της Συνοχής».
Συνοχή, αγροτικές ενισχύσεις και το ελληνικό διακύβευμα
Οι 16 χώρες που έχουν συγκροτήσει την ομάδα των «φίλων της Συνοχής» ζητούν να διατηρηθούν τουλάχιστον αμετάβλητα τα κονδύλια συνοχής, τα οποία με βάση την πρόταση των 2 τρισ. ευρώ φτάνουν περίπου τα 856 δισ. ευρώ. Επιχειρηματολογούν ότι οι πόροι αυτοί είναι κρίσιμοι για τη σύγκλιση και αποτελούν την πιο ορατή θετική παρέμβαση της ΕΕ για τον μέσο πολίτη.
Οι ίδιες χώρες ζητούν επίσης διατήρηση των αγροτικών επιδοτήσεων στα επίπεδα της αρχικής πρότασης. Για την Ελλάδα αυτό μεταφράζεται σε περίπου 26 δισ. ευρώ για πολιτική συνοχής και 20 δισ. ευρώ για αγροτικές ενισχύσεις, ποσά που κινδυνεύουν αν επικρατήσει η λογική των οριζόντιων περικοπών. Ωστόσο, η πλειοψηφία των «16» είναι καθαρές λήπτριες και για να επιβληθούν θα πρέπει να αξιοποιήσουν το όπλο του βέτο, καθώς ο νέος προϋπολογισμός απαιτεί ομοφωνία.
Κοινό χρέος, Ταμείο Ανάκαμψης και νέα γραμμή ρήξης
Στο παρασκήνιο της διαπραγμάτευσης για το επόμενο ΕΣΠΑ βρίσκεται η ανάγκη αποπληρωμής των ομολόγων που εξέδωσε η Κομισιόν για το Ταμείο Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας. Η Επιτροπή πρέπει να καλύψει 357 δισ. ευρώ από επιχορηγήσεις και 291 δισ. ευρώ από δάνεια, με τα τελευταία να αποπληρώνονται σταδιακά από τα κράτη-μέλη.
Το αγκάθι είναι η αποπληρωμή του κοινού χρέους για τις επιχορηγήσεις, που προϋποθέτει ίδια έσοδα της ΕΕ τα οποία σήμερα δεν υπάρχουν. Οι «16» ζητούν αναχρηματοδότηση μέσω νέου κοινού χρέους, ουσιαστικά νέων ευρωομολόγων, πρόταση που οι καθαρές δότριες χώρες απορρίπτουν κατηγορηματικά. Αν δεν βρεθεί συμβιβασμός, ο κίνδυνος είναι οι αποφάσεις να μετατεθούν, με αλυσιδωτές επιπτώσεις στην έγκαιρη έναρξη της νέας περιόδου.
SBC Red Line
Πίσω από τη μάχη για το επόμενο ΕΣΠΑ κρύβεται μια σιωπηρή επαναδιαπραγμάτευση του ίδιου του ευρωπαϊκού κοινωνικού συμβολαίου: πόση αλληλεγγύη αντέχουν οι φορολογούμενοι του Βορρά και πόση σύγκλιση μπορεί να εγγυηθεί η Ένωση στον Νότο. Το δίλημμα δεν είναι μόνο λογιστικό, αλλά βαθιά πολιτικό.
Για την Ελλάδα, κάθε δισ. ευρώ που χάνεται από συνοχή και αγροτικές ενισχύσεις μεταφράζεται σε λιγότερα έργα υποδομής, πιο περιορισμένα επενδυτικά κίνητρα και ασφυκτικότερο πλαίσιο για τον πρωτογενή τομέα. Οι επιχειρήσεις που στηρίζουν τον επενδυτικό τους σχεδιασμό σε ευρωπαϊκούς πόρους θα χρειαστεί να προετοιμαστούν για σενάρια καθυστερήσεων ή περικοπών.
Η μεγάλη εικόνα είναι ότι η Ευρώπη δοκιμάζει αν μπορεί να συνεχίσει να χρηματοδοτεί ταυτόχρονα σύγκλιση, πράσινη μετάβαση, άμυνα και αποπληρωμή κοινού χρέους χωρίς νέο κοινό ταμείο. Το επόμενο στοίχημα για την Αθήνα θα είναι να χτίσει συμμαχίες εγκαίρως, πριν η αριθμητική των Βρυξελλών γίνει τετελεσμένο πολιτικό γεγονός.
#επόμενοΕΣΠΑ #πολιτικήσυνοχής #ευρωπαϊκόςπροϋπολογισμός #Γερμανία #Κομισιόν #ΤαμείοΑνάκαμψης #αγροτικέςεπιδοτήσεις #ΕυρωπαϊκήΈνωση #δημοσιονομικήπολιτική #ευρωομόλογα #ελληνικήοικονομία #ευρωπαϊκόςΝότος #φορολογούμενοι #σύγκλιση #κοινοτικόπλαίσιοστήριξης
