Ο προληπτικός έλεγχος συνταγματικότητας τίθεται στο επίκεντρο της συζήτησης για την αναθεώρηση του άρθρου 100 του Συντάγματος στην Επιτροπή Αναθεώρησης. Η Νέα Δημοκρατία εισηγείται ενίσχυση του ρόλου του Ανώτατου Ειδικού Δικαστηρίου και κατάργηση υφιστάμενων ειδικών δικαστηρίων.
Ο προληπτικός έλεγχος συνταγματικότητας τίθεται στο επίκεντρο της πρότασης της Νέας Δημοκρατίας για την αναθεώρηση του άρθρου 100 του Συντάγματος, που συζητείται στην Επιτροπή Αναθεώρησης του Συντάγματος. Η κυβερνητική πρόταση συνδέει ρητά τον νέο ρόλο του Ανώτατου Ειδικού Δικαστηρίου με την ανάγκη για «καλή νομοθέτηση» και δεσμευτικές κρίσεις για όλα τα δικαστήρια.
Πώς θα λειτουργεί ο προληπτικός έλεγχος συνταγματικότητας;
Η Νέα Δημοκρατία εισηγείται μηχανισμό με τον οποίο το Ανώτατο Ειδικό Δικαστήριο θα κρίνει προληπτικά τη συνταγματικότητα ψηφισμένων νομοσχεδίων πριν αυτά εφαρμοστούν στην πράξη. Η απόφαση του Δικαστηρίου προτείνεται να δεσμεύει όλα τα δικαστήρια κατά τον μεταγενέστερο έλεγχο συνταγματικότητας, περιορίζοντας τις αποκλίνουσες ερμηνείες.
Η πρόταση μετατρέπει το Ανώτατο Ειδικό Δικαστήριο σε κεντρικό θεσμικό φίλτρο, τοποθετώντας το ανάμεσα στη Βουλή και στη δικαστική εξουσία ως προς τον έλεγχο των νόμων. Η σύνδεση με την «καλή νομοθέτηση» δείχνει πρόθεση να μειωθούν τα φαινόμενα ψήφισης ρυθμίσεων που αργότερα ακυρώνονται ή αμφισβητούνται δικαστικά.
Ποιες αλλαγές φέρνει στη δικαστική αρχιτεκτονική;
Η σύνθεση του Ανώτατου Ειδικού Δικαστηρίου προτείνεται να αναμορφωθεί με συμμετοχή των προέδρων του Συμβουλίου της Επικρατείας, του Αρείου Πάγου και του Ελεγκτικού Συνεδρίου, δύο συμβούλων της Επικρατείας, δύο αρεοπαγιτών και δύο τακτικών καθηγητών νομικών μαθημάτων. Όλα τα μέλη, πλην των προέδρων, θα ορίζονται με κλήρωση ανά τριετία, ενώ θα προεδρεύει ο αρχαιότερος από τους προέδρους του Συμβουλίου της Επικρατείας και του Αρείου Πάγου.
Παράλληλα, η Επιτροπή Αναθεώρησης εξετάζει κατάργηση της ειδικής πρόβλεψης του άρθρου 97 για εκδίκαση πολιτικών εγκλημάτων από μικτά ορκωτά δικαστήρια, μεταβάλλοντας μια ιστορική πρόβλεψη για τη συμμετοχή ενόρκων. Στο άρθρο 99 προτείνεται η κατάργηση του Δικαστηρίου Αγωγών Κακοδικίας και η μεταφορά των σχετικών αρμοδιοτήτων στο Ανώτατο Ειδικό Δικαστήριο, ενισχύοντας περαιτέρω τη συγκέντρωση κρίσιμων αρμοδιοτήτων σε ένα ανώτατο όργανο.
Τι σημαίνει για εσάς ως πολίτης
Για τον πολίτη, ο προληπτικός έλεγχος συνταγματικότητας μπορεί να σημαίνει λιγότερες ανατροπές νόμων εκ των υστέρων και μεγαλύτερη ασφάλεια δικαίου στις καθημερινές συναλλαγές με το Δημόσιο. Ταυτόχρονα, η δεσμευτικότητα των αποφάσεων για όλα τα δικαστήρια περιορίζει τον κίνδυνο αντιφατικών αποφάσεων, αλλά συγκεντρώνει μεγάλη θεσμική ισχύ σε ένα δικαστήριο.
Η κατάργηση ειδικών δικαστηρίων και η μεταφορά αρμοδιοτήτων στο Ανώτατο Ειδικό Δικαστήριο ενδέχεται να επιταχύνει διαδικασίες και να εξορθολογίσει τη δικαστική δομή, χωρίς όμως να είναι σαφές πώς θα επηρεαστεί ο χρόνος απονομής δικαιοσύνης. Η αλλαγή στο καθεστώς των πολιτικών εγκλημάτων, με απομάκρυνση από τα μικτά ορκωτά, αγγίζει ευθέως το ζήτημα της συμμετοχής των πολιτών στη δικαστική κρίση για υποθέσεις με έντονο δημόσιο ενδιαφέρον.
Σχόλιο 
: Η επιλογή να ενισχυθεί θεαματικά ο ρόλος του Ανώτατου Ειδικού Δικαστηρίου, μέσω του προληπτικού ελέγχου και της συγκέντρωσης αρμοδιοτήτων, δείχνει μια σαφή στροφή προς πιο συγκεντρωτικό μοντέλο συνταγματικού ελέγχου. Το διακύβευμα για την πολιτική σκηνή είναι αν η Βουλή θα αποδεχθεί αυτόν τον περιορισμό της διακριτικής της ευχέρειας στη νομοθέτηση ή αν θα ανοίξει μια βαθύτερη συζήτηση για τα όρια μεταξύ κοινοβουλευτικής πλειοψηφίας και ανώτατης δικαιοσύνης.
Διαβάστε επίσης:
Η Νέα Δημοκρατία καλεί σε συγκέντρωση κατά της τρομοκρατίας
Νίκος Παπανδρέου καταδικάζει τις επιθέσεις και ζητά συστράτευση
#ΝέαΔημοκρατία #ΑνώτατοΕιδικόΔικαστήριο #ΕπιτροπήΑναθεώρησηςΣυντάγματος #Άρθρο100Συντάγματος #Καλήνομοθέτηση
