Ταμείο Ανάκαμψης και πραγματική υλοποίηση έργων αποδεικνύονται δύο διαφορετικές έννοιες, καθώς ο αρχικός σχεδιασμός του «Ελλάδα 2.0» έχει αλλάξει σημαντικά. Μεταφορές έργων, περικοπές στόχων και αναβολές κρίσιμων παρεμβάσεων διαμορφώνουν ένα διαφορετικό αποτύπωμα από αυτό που εγκρίθηκε το 2021.
Ταμείο Ανάκαμψης και πραγματική υλοποίηση έργων αποδεικνύονται δύο διαφορετικές έννοιες, καθώς, ενώ η χώρα αναμένεται να αξιοποιήσει το σύνολο των 36 δισ. €, το φυσικό αντικείμενο του προγράμματος έχει αλλάξει αισθητά. Μελέτη του ΠΑΣΟΚ καταγράφει 128 μέτρα εκτός αρχικών στόχων, με την κυβέρνηση να επικαλείται τον κίνδυνο απώλειας πόρων και να ενεργοποιεί την «υπερδέσμευση» έως και 30%.
Η τεχνική αυτή επιτρέπει να δεσμεύονται περισσότεροι πόροι σε ώριμα έργα, περιορίζοντας αντίστοιχα το εύρος άλλων που καθυστερούν ή αντιμετωπίζουν δυσκολίες. Για τα τμήματα έργων που «περισσεύουν», η λύση είναι η μεταφορά στο ΕΣΠΑ – εφόσον είναι συμβατά – ή η ολοκλήρωση με εθνικούς πόρους, χωρίς σαφή ορίζοντα για το πότε θα γίνουν πράξη.
Ταμείο Ανάκαμψης: Πόσα έργα μικραίνουν και τι αλλάζει στην πράξη;
Στο πεδίο της ενεργειακής αναβάθμισης κατοικιών, το αρχικό σχέδιο προέβλεπε έως το τέλος του 2025 παρεμβάσεις για τουλάχιστον 50.000 «ενεργειακά φτωχά» νοικοκυριά και συνολικά 105.000 κατοικίες, με εξοικονόμηση πρωτογενούς ενέργειας τουλάχιστον 30%. Τα ορόσημα 25 και 26 συνδέονταν με συγκεκριμένες ποσοτικές δεσμεύσεις και πιστοποίηση από την Ελληνική Αναπτυξιακή Τράπεζα.
Μετά τις αναθεωρήσεις, το ορόσημο 25 έχει εξαφανιστεί και το 26 περιορίζει τον στόχο σε 83.400 κατοικίες, εκ των οποίων τουλάχιστον 20.400 ευάλωτα νοικοκυριά. Επιπλέον, δεν υπάρχει πλέον ρητή αναφορά σε πιστοποίηση από την Ελληνική Αναπτυξιακή Τράπεζα, τη Γενική Διεύθυνση του Σώματος Επιθεωρητών Ελεγκτών ή σε ειδική ηλεκτρονική πλατφόρμα, γεγονός που αλλάζει και τον τρόπο τεκμηρίωσης του αποτελέσματος.
Ψηφιακό κράτος και πολεοδομικός σχεδιασμός με χαμηλότερο πήχη
Στη «διαλειτουργικότητα του δημοσίου», το αρχικό ορόσημο 98 προέβλεπε μέχρι τα τέλη του 2024 κανονιστικές αλλαγές με βάση το νέο Ευρωπαϊκό Πλαίσιο Διαλειτουργικότητας και έκθεση του Υπουργείου Ψηφιακής Διακυβέρνησης για την υλοποίηση του σχεδίου απλούστευσης διαδικασιών. Στόχος ήταν μια συνεκτική ρυθμιστική βάση και απολογισμός προόδου απέναντι στις ευρωπαϊκές στρατηγικές.
Σήμερα, το ίδιο ορόσημο περιορίζεται στην «έγκριση κανονιστικών αλλαγών» για διασύνδεση και διαλειτουργικότητα μητρώων και υπηρεσιών, χωρίς αναφορά στο Ευρωπαϊκό Πλαίσιο Διαλειτουργικότητας και χωρίς υποχρέωση έκθεσης υλοποίησης. Στον πολεοδομικό σχεδιασμό, αντί για ολοκλήρωση τοπικών και ειδικών σχεδίων σε 750 δημοτικές ενότητες έως το 2025, πλέον προβλέπεται θετική αξιολόγηση μελετών σε μικρότερο αριθμό ενοτήτων και πιστοποιητικά ολοκλήρωσης μόνο για επιμέρους δράσεις, όπως ζώνες υποδοχής συντελεστή δόμησης και χαρακτηρισμό δημοτικών οδών.
Η σιωπηρή ιεράρχηση: Ποια έργα συρρικνώνονται και ποια μένουν εκτός;
Η μελέτη του ΠΑΣΟΚ καταγράφει μεγάλη – από 25% και άνω – μείωση στόχων σε κρίσιμα μέτρα, όπως οι επενδύσεις στο εθνικό αρδευτικό δίκτυο μέσω ΣΔΙΤ και τα εναέρια μέσα για διαχείριση κρίσεων. Περικοπές στόχων εμφανίζονται επίσης στη μεταρρύθμιση ενεργητικών πολιτικών για την αγορά εργασίας, στη στρατηγική αριστείας στα πανεπιστήμια, στη μεταρρύθμιση για τον προσωπικό ιατρό, στην κοινωνική ένταξη και στον ψηφιακό μετασχηματισμό φορολογικών και τελωνειακών αρχών.
Σημαντικές μειώσεις καταγράφονται ακόμη σε μέτρα που αφορούν την ικανότητα του χρηματοπιστωτικού συστήματος να χρηματοδοτεί την πραγματική οικονομία, τον Βόρειο Οδικό Άξονα Κρήτης, την αποκατάσταση προσβασιμότητας μετά τις κακοκαιρίες «Daniel» και «Elias» και την εγκατάσταση αποθήκευσης ενέργειας για τη διείσδυση των ΑΠΕ. Εκτός «Ελλάδα 2.0» μένουν, μεταξύ άλλων, έργα ύδρευσης, η εθνική στρατηγική διαχείρισης κινδύνου καταστροφών, τα περιφερειακά κέντρα πολιτικής προστασίας, δίκτυα 5G σε όλους τους αυτοκινητοδρόμους, υποθαλάσσια καλώδια οπτικών ινών, μονάδες παιδικής μέριμνας σε μεγάλες επιχειρήσεις, παρεμβάσεις στο σιδηροδρομικό δίκτυο και τα ηλεκτρονικά διόδια.
SBC Red Line
Η μεγάλη εικόνα δείχνει ότι η απορρόφηση των πόρων του Ταμείου Ανάκαμψης διασφαλίζεται, αλλά με τίμημα την αραίωση του αρχικού σχεδίου μετασχηματισμού. Πίσω από τους αριθμούς, το ερώτημα είναι πόσο κοντά μένει η χώρα στις δεσμεύσεις που παρουσίασε το 2021 ως εθνική στρατηγική αλλαγών.
Για τις επιχειρήσεις και τους πολίτες, οι αλλαγές σημαίνουν διαφορετικό χάρτη ευκαιριών: λιγότερα διαθέσιμα προγράμματα σε ενέργεια, υποδομές και ψηφιακές υπηρεσίες, περισσότερη αβεβαιότητα για το πότε και με τι χρηματοδότηση θα υλοποιηθούν κρίσιμες παρεμβάσεις. Η μεταφορά έργων σε ΕΣΠΑ ή εθνικούς πόρους δεν εγγυάται ούτε ταχύτητα ούτε πλήρη υλοποίηση.
Το επόμενο στοίχημα είναι αν η χώρα θα αξιοποιήσει την εμπειρία του «Ελλάδα 2.0» για έναν πιο ρεαλιστικό αλλά και πιο δεσμευτικό σχεδιασμό στη νέα προγραμματική περίοδο. Διότι η πραγματική αξιολόγηση του Ταμείου Ανάκαμψης δεν θα γίνει στην ημερομηνία λήξης του, αλλά στο κατά πόσο θα έχει αλλάξει ουσιαστικά το παραγωγικό και θεσμικό της μοντέλο.
Διαβάστε επίσης:
Μαρινάκης ανακοινώνει συλλήψεις για πυρκαγιές και στήριξη ΜμΕ
Ακριβαίνουν τα μικρά επιχειρηματικά δάνεια, μένουν χαμηλά οι καταθέσεις
#ΤαμείοΑνάκαμψης #Ελλάδα2.0 #επενδύσεις #μεταρρυθμίσεις #ενεργειακήαναβάθμιση #πολεοδομικάσχέδια #ψηφιακόκράτος #ΕΣΠΑ #δημόσιαδιοίκηση #Πράσινημετάβαση #υποδομές #κοινωνικήπολιτική #αγοράεργασίας #πολιτικήπροστασία #δημόσιοχρέος
