Οι νέοι ίδιοι πόροι της ΕΕ μετατρέπονται σε κεντρικό πεδίο σύγκρουσης ενόψει του νέου Πολυετούς Δημοσιονομικού Πλαισίου 2028-34. Οι Βρυξέλλες ζητούν μόνιμα έσοδα, αλλά οι εθνικές κυβερνήσεις βλέπουν πολιτικό κόστος, απώλεια ανταγωνιστικότητας και κοινωνικές εντάσεις.
Οι νέοι ίδιοι πόροι της ΕΕ δεν είναι τεχνική λεπτομέρεια προϋπολογισμού, αλλά ο σκληρός πυρήνας της διαπραγμάτευσης για το πλαίσιο 2028-34. Η Ένωση πρέπει να βρει σταθερές πηγές εσόδων για αυξημένες ανάγκες, την ώρα που τα εθνικά συμφέροντα τραβούν προς διαφορετικές κατευθύνσεις.
Νέοι ίδιοι πόροι: ποιοι είναι και πόσα φέρνουν;
Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή έχει βάλει στο τραπέζι πέντε νέες πηγές εσόδων, επιχειρώντας να μετατοπίσει το βάρος από τις εθνικές συνεισφορές σε «ευρωπαϊκούς» φόρους. Πρώτος πυλώνας είναι το Σύστημα Εμπορίας Δικαιωμάτων Εκπομπών, με στόχο 9,6 δισ. € ετησίως από τις δημοπρασίες δικαιωμάτων που θα κατευθύνονται απευθείας στον κοινοτικό προϋπολογισμό.
Δεύτερος πόρος είναι ο Μηχανισμός Συνοριακής Προσαρμογής Άνθρακα, με περίπου 1,4 δισ. € τον χρόνο από τις εισαγωγές ενεργοβόρων προϊόντων. Ακολουθεί η εισφορά στα ηλεκτρονικά απόβλητα, που τιμολογεί τα κράτη-μέλη με βάση το βάρος e-waste που δεν ανακυκλώνεται και εκτιμάται ότι μπορεί να αποφέρει 15 δισ. € ετησίως.
Πράσινοι φόροι, καπνός και CORE: η νέα φορολογική αρχιτεκτονική
Η τέταρτη πρόταση αφορά έναν νέο πόρο από τους ειδικούς φόρους κατανάλωσης στα καπνικά προϊόντα, με προσδοκώμενα έσοδα 11,2 δισ. € τον χρόνο. Πρόκειται για μέτρο που συνδέεται εύκολα με τη δημόσια υγεία, αλλά για χώρες με υψηλή κατανάλωση και περιορισμένα εισοδήματα, όπως η Ελλάδα, απαιτεί σταδιακή προσαρμογή ώστε να μην προκληθούν κοινωνικές αντιδράσεις.
Το πιο πολιτικά φορτισμένο εργαλείο είναι το Corporate Europe Resource (CORE), ένας νέος ετήσιος πόρος που θα καταβάλλεται από επιχειρήσεις με καθαρό κύκλο εργασιών άνω των 100 εκατ. €. Η εισφορά θα υπολογίζεται με βάση κλιμάκια τζίρου και όχι κερδών, με στόχο 6,8 δισ. € ετησίως, εγείροντας όμως έντονες ανησυχίες για την ανταγωνιστικότητα των ευρωπαϊκών ομίλων έναντι αντιπάλων από ΗΠΑ και Κίνα.
Ανταγωνιστικότητα, κοινωνικές επιπτώσεις και εθνικές ιδιαιτερότητες
Κρίσιμο επιχείρημα κατά των προτάσεων είναι ο φόβος ότι η νέα δέσμη πόρων μπορεί να λειτουργήσει αντιπαραγωγικά για την ευρωπαϊκή οικονομία. Ένας φόρος στον κύκλο εργασιών των μεγαλύτερων επιχειρήσεων, όσο δημοφιλής κι αν ακούγεται πολιτικά, προσθέτει κόστος σε κλάδους που ήδη πιέζονται από διεθνή μεγαθήρια.
Ταυτόχρονα, η εφαρμογή της νέας πολιτικής για ETS και CBAM ακουμπά ευαίσθητους κλάδους όπως η αεροπορία και η ναυτιλία, με άμεσες επιπτώσεις σε συγκεκριμένες οικονομίες. Στις κοινωνικές ανισότητες, το βάρος από τα ηλεκτρονικά απόβλητα και άλλες περιβαλλοντικές εισφορές μπορεί να μετακυλιστεί δυσανάλογα στα χαμηλότερα εισοδηματικά στρώματα, αν δεν υπάρξουν αντισταθμιστικές πολιτικές.
Όταν ο προϋπολογισμός συναντά τη γεωπολιτική και τη Γερμανία
Πέρα από την τεχνική συζήτηση, οι διαπραγματεύσεις για τους νέους ίδιους πόρους θα κλείσουν μόνο όταν κλείσει συνολικά ο φάκελος του επόμενου προϋπολογισμού. Καμία χώρα δεν θα δώσει τελική συναίνεση αν δεν έχει καθαρή εικόνα για το ισοζύγιο «πόσα βάζει – πόσα παίρνει» σε βάθος επταετίας.
Στο τέλος, όμως, τον αποφασιστικό λόγο έχει το «ταμείο» και ειδικά η Γερμανία, που βρίσκεται σε καθεστώς δημοσιονομικής δυσπραγίας και πολιτικής πίεσης από λαϊκιστικές φωνές. Θα χρειαστεί να εξηγήσει στην κοινή της γνώμη ότι σε έναν κατακερματισμένο κόσμο, η χρηματοδότηση της ευρωπαϊκής αγοράς δεν είναι γενναιοδωρία αλλά μονόδρομος για τη δική της ασφάλεια και ευημερία.
SBC Red Line
Πίσω από τη συζήτηση για τους νέους ίδιους πόρους κρύβεται η πραγματική μάχη για το ποιος θα πληρώσει τον λογαριασμό της ευρωπαϊκής ολοκλήρωσης. Οι «πράσινοι» και εταιρικοί φόροι είναι πολιτικά ελκυστικοί, αλλά στην πράξη στοχεύουν σε λίγους κλάδους και σε λίγες χώρες-κόμβους.
Για τις επιχειρήσεις, ειδικά τις μεγάλες εξαγωγικές, ο κίνδυνος είναι να βρεθούν αντιμέτωπες με νέα στρώματα κόστους την ώρα που οι παγκόσμιοι ανταγωνιστές τους κινούνται σε πιο χαλαρά καθεστώτα. Για τα νοικοκυριά, η έμμεση επιβάρυνση μέσω τιμών ενέργειας, προϊόντων και υπηρεσιών μπορεί να είναι πιο ισχυρή από όσο δείχνουν οι τίτλοι.
Η μεγάλη εικόνα είναι ότι η Ευρώπη προσπαθεί να χρηματοδοτήσει ταυτόχρονα πράσινη μετάβαση, άμυνα και βιομηχανική πολιτική χωρίς να αγγίξει κατά μέτωπο τις εθνικές συνεισφορές. Το πραγματικό στοίχημα είναι αν θα βρεθεί το θάρρος για μια ειλικρινή συμφωνία κατανομής βαρών ή αν θα καταλήξουμε σε ένα μωσαϊκό συμβιβασμών που θα δοκιμάζεται σε κάθε κρίση.
Διαβάστε επίσης:
Ιρλανδία: Επένδυση 5 δισ. ευρώ της Intel ενισχύει τα chips
ΕΕ: Φον ντερ Λάιεν υπόσχεται περισσότερη στήριξη στην Ουκρανία
#ΕυρωπαϊκήΈνωση #κοινοτικόςπροϋπολογισμός #ίδιοιπόροι #ETS #CBAM #ηλεκτρονικάαπόβλητα #φόροςκαπνού #εταιρικήφορολογία #CORE #Γερμανία #ανταγωνιστικότητα #πράσινοιφόροι #πολυετέςδημοσιονομικόπλαίσιο
