Η αγορά προμήθειας ενέργειας μπαίνει σε φάση βαθύ μετασχηματισμού, αλλά κουβαλά ακόμη βαριά ρυθμιστικά βάρη του παρελθόντος. Ο ΕΣΠΕΝ προειδοποιεί ότι χωρίς λύση σε απώλειες δικτύου, ΕΛΥΚΩ και αλλαγή προμηθευτή, ο ανταγωνισμός δεν θα φανεί ποτέ πραγματικά στους λογαριασμούς.
Η αγορά προμήθειας ενέργειας βρίσκεται στο επίκεντρο της ευρωπαϊκής στρατηγικής για ανταγωνιστική οικονομία και προσιτή ενέργεια, με αιχμή τις ΑΠΕ, την ψηφιοποίηση και την ευελιξία του συστήματος. Την ίδια στιγμή όμως, παλαιές θεσμικές εκκρεμότητες συνεχίζουν να μεταφέρονται στους λογαριασμούς, περιορίζοντας το όφελος για τον τελικό καταναλωτή.
Πώς αλλάζει η αγορά προμήθειας ενέργειας έως το 2030;
Η ολοκλήρωση της εγκατάστασης έξυπνων μετρητών σε όλη τη χώρα έως το 2030 και η περαιτέρω ψηφιοποίηση του δικτύου δημιουργούν τις προϋποθέσεις για πιο ενεργούς καταναλωτές και νέα προϊόντα από τους προμηθευτές. Δυναμική τιμολόγηση, αποκεντρωμένη παραγωγή και αποθήκευση, σε συνδυασμό με υπηρεσίες διαχείρισης ενέργειας και on-bill χρηματοδότηση, μπορούν να μετατρέψουν τον λογαριασμό ρεύματος σε εργαλείο εξοικονόμησης και ευελιξίας.
Παράλληλα, οι προμηθευτές αποκτούν πρόσβαση σε μακροχρόνιες συμβάσεις ΑΠΕ, λύσεις αποθήκευσης, προθεσμιακά προϊόντα και μηχανισμούς απόκρισης ζήτησης, ώστε να «ράβουν» τιμολόγια πάνω στο προφίλ κάθε πελάτη. Το υπό διαμόρφωση μοντέλο οδηγεί σε ολοκληρωμένες ενεργειακές υπηρεσίες, όπου το ζητούμενο δεν είναι μόνο η τιμή της κιλοβατώρας, αλλά ο συνολικός έλεγχος του ενεργειακού κόστους.
Ποια ρυθμιστικά βάρη κρατούν ψηλά το κόστος ενέργειας;
Παρά τον έντονο ανταγωνισμό στο σκέλος της προμήθειας, σχεδόν τα δύο τρίτα του λογαριασμού ηλεκτρικής ενέργειας αφορούν χρεώσεις εκτός ανταγωνισμού ή κόστη που δεν ελέγχουν οι προμηθευτές, όπως δίκτυο, ΥΚΩ, ΕΤΜΕΑΡ, τέλη και ΦΠΑ. Ο ΕΣΠΕΝ επισημαίνει ότι η μετάβαση στο νέο μοντέλο δεν μπορεί να προχωρήσει χωρίς οριστική λύση σε θεσμικά ζητήματα που επιβαρύνουν αδικαιολόγητα τους συνεπείς καταναλωτές.
Κρίσιμες εκκρεμότητες είναι το πλαίσιο αλλαγής προμηθευτή στον Κώδικα Προμήθειας, οι υψηλές απώλειες δικτύου και τα ελλείμματα του Ειδικού Λογαριασμού Υπηρεσιών Κοινής Ωφέλειας. Ο ισχύων Κώδικας από το 2013 δεν έχει προσαρμοστεί στις αλλαγές της αγοράς, με αποτέλεσμα ατελή ρύθμιση για αλλαγή προμηθευτή και ληξιπρόθεσμες οφειλές, που κοστίζουν εκατοντάδες εκατομμύρια ετησίως και τελικά επιβαρύνουν τους συνεπείς πελάτες.
Τι σημαίνει για τον καταναλωτή
Οι απώλειες δικτύου στην Ελλάδα φθάνουν το 11,4%, σχεδόν διπλάσιες του ευρωπαϊκού μέσου όρου 5,5%, προσθέτοντας περίπου 350 εκατ. ευρώ τον χρόνο στο κόστος που ενσωματώνεται στα ανταγωνιστικά τιμολόγια, χωρίς δυνατότητα ελέγχου από τους προμηθευτές. Ο ΕΣΠΕΝ προτείνει ευθυγράμμιση με την ευρωπαϊκή πρακτική, όπου το κόστος απωλειών αναλαμβάνει ο Διαχειριστής μέσω του ρυθμιζόμενου εσόδου του, με κίνητρα μείωσης.
Στον ΕΛΥΚΩ, οι προμηθευτές από τον Απρίλιο του 2023 ουσιαστικά χρηματοδοτούν το έλλειμμα με ίδιους πόρους, με ανεξόφλητα περίπου 300 εκατ. ευρώ παρά την ενίσχυση 200 εκατ. από τον προϋπολογισμό τον Μάιο του 2026. Η κατάσταση αυτή δημιουργεί χρηματοοικονομική πίεση στις εταιρείες, αρρυθμίες στην αγορά και ανοδικές πιέσεις στα τιμολόγια, ενώ το νέο έλλειμμα μετά τη διασύνδεση της Κρήτης δείχνει ότι απαιτείται μόνιμη λύση και όχι αποσπασματικές ενισχύσεις.
Σχόλιο 
: Για τον καταναλωτή, η ουσία είναι ότι όσο εκκρεμούν οι ρυθμιστικές αλλαγές, μεγάλο μέρος του λογαριασμού παραμένει «κλειδωμένο» σε χρεώσεις που δεν επηρεάζονται από τον ανταγωνισμό. Αν προχωρήσουν οι προτάσεις για Κώδικα Προμήθειας, απώλειες δικτύου και ΕΛΥΚΩ, το περιθώριο μείωσης και σταθεροποίησης των τιμολογίων διευρύνεται, δημιουργώντας πιο προβλέψιμο ενεργειακό κόστος για νοικοκυριά και επιχειρήσεις και πιο υγιές πεδίο για επενδύσεις στην προμήθεια και στις νέες ενεργειακές υπηρεσίες.
#ΕΣΠΕΝ #ΥΠΕΝ #ΡΑΑΕΥ #ΥΚΩ #ΕΛΥΚΩ
