Η αποτροπή Ιράν βρίσκεται στο επίκεντρο μιας αιχμηρής ανάλυσης του πρώην συμβούλου Εθνικής Ασφάλειας του Ισραήλ, Meir Ben-Shabbat, ο οποίος αμφισβητεί ανοιχτά την επάρκεια της κλασικής στρατηγικής αντιποίνων. Τονίζει ότι χωρίς συστηματική απογύμνωση των στρατηγικών δυνατοτήτων της Τεχεράνης, η Δύση παραμένει εκτεθειμένη σε ασύμμετρες απειλές.
Η αποτροπή Ιράν βρίσκεται στο επίκεντρο της συζήτησης μετά την παρέμβαση του Meir Ben-Shabbat, ο οποίος υποστηρίζει ότι η Δύση και το Ισραήλ δεν μπορούν να βασίζονται μόνο στην απειλή αντιποίνων. Κατά τον πρώην σύμβουλο Εθνικής Ασφάλειας του Ισραήλ, «πραγματική ασφάλεια» σημαίνει στέρηση από την Τεχεράνη των μέσων με τα οποία μπορεί να απειλεί αντιπάλους σε πολλαπλά μέτωπα.
Είναι βιώσιμη η κλασική αποτροπή Ιράν μόνο με αντίποινα;
Ο Ben-Shabbat προειδοποιεί ότι η στρατηγική της αποτροπής, όπως εφαρμόζεται σήμερα, στηρίζεται σε μια επισφαλή υπόθεση: ότι η ιρανική ηγεσία υπολογίζει ορθολογικά κόστος και όφελος, με τρόπο παρόμοιο με τις δυτικές κυβερνήσεις. Θεωρεί πως η ριζοσπαστική ισλαμιστική ιδεολογία του καθεστώτος μπορεί να οδηγεί σε αποφάσεις όπου η προθυμία για ρίσκο υπερβαίνει τη λογική του «ελαχίστου κόστους».
Ως παράδειγμα, επικαλείται έγγραφο που αποδίδεται στον ηγέτη της Χαμάς, Γιαχία Σινουάρ, πριν τις επιθέσεις της 7ης Οκτωβρίου 2023, όπου εμφανίζεται να αποδέχεται ως πιθανό ακόμη και πλήγμα με πυρηνικό όπλο κατά της Γάζας. Παρ’ όλα αυτά, ο Σινουάρ φέρεται να προχώρησε στην επίθεση, αντιμετωπίζοντας τη σύγκρουση ως μάχη «ζωής ή θανάτου» και αποδεχόμενος ακόμη και την ολοκληρωτική καταστροφή της Γάζας.
Από την αποτροπή στην πρόληψη: το ισραηλινό πλαίσιο
Ο πρώην επικεφαλής του Συμβουλίου Εθνικής Ασφάλειας του Ισραήλ τοποθετεί τη συζήτηση στο πλαίσιο των πρόσφατων ιρανικών απειλών εκδίκησης και των πληροφοριών περί σχεδίου δολοφονίας του Ντόναλντ Τραμπ. Υπενθυμίζει την αμερικανική προειδοποίηση για «καταστροφική απάντηση» σε ενδεχόμενη απόπειρα, ως κλασικό παράδειγμα αποτροπής μέσω απειλής συντριπτικών αντιποίνων.
Ωστόσο, επιμένει ότι απέναντι σε ηγεσίες που αντλούν νομιμοποίηση από ακραίες ιδεολογίες, η απλή απειλή τιμωρίας δεν αρκεί. Προκρίνει μια στρατηγική συστηματικής αποδυνάμωσης: το Ιράν δεν θα πρέπει να μπορεί να διατηρεί ή να ανακατασκευάζει πυρηνικό και βαλλιστικό πρόγραμμα, να παράγει προηγμένα drones, ούτε να διαθέτει ναυτικές δυνατότητες και δίκτυο ένοπλων οργανώσεων που λειτουργούν ως πληρεξούσιοι.
Η στρατηγική στόχευση των ιρανικών δυνατοτήτων και η ευρύτερη εξίσωση
Κατά τον Ben-Shabbat, ο στόχος δεν μπορεί να είναι απλώς να φοβάται η Τεχεράνη τις συνέπειες των πράξεών της, αλλά να της αφαιρούνται τα μέσα υλοποίησης των απειλών της. Στο ίδιο πλαίσιο εντάσσει τη Χαμάς, τη Χεζμπολάχ και τους Χούθι, υποστηρίζοντας ότι πρέπει να αντιμετωπίζονται με βάση τον πραγματικό τρόπο σκέψης τους και όχι όπως θα ήθελαν οι δυτικές κυβερνήσεις να σκέφτονται.
Αν η «άμεση και διαρκής» στέρηση των στρατηγικών δυνατοτήτων του Ιράν αποδειχθεί ανέφικτη, ο ίδιος θεωρεί ως μόνη εναλλακτική τη δημιουργία συνθηκών για αλλαγή καθεστώτος από τον ίδιο τον ιρανικό λαό. Η παρέμβασή του ευθυγραμμίζεται με τη διαχρονική αντίληψη του ισραηλινού κατεστημένου ασφαλείας, που δεν περιορίζεται στην αποτροπή, αλλά στοχεύει σε μόνιμη αποδυνάμωση των ιρανικών στρατηγικών δυνατοτήτων, την ώρα που οι ΗΠΑ, με την επανέναρξη βομβαρδισμών κατά ιρανικών στόχων, δείχνουν να υιοθετούν ξανά πιο επιθετική στάση στο στρατιωτικό σκέλος.
SBC Red Line
Η ανάλυση Ben-Shabbat φωτίζει το πραγματικό δίλημμα: η κλασική αποτροπή Ιράν, βασισμένη στην απειλή αντιποίνων, μπορεί να αποδειχθεί ανεπαρκής όταν ο αντίπαλος αποδέχεται εκ προοιμίου την καταστροφή. Αυτό μετατοπίζει το βάρος από τη ρητορική των «κόκκινων γραμμών» στη χειρουργική αποδόμηση των ικανοτήτων του αντιπάλου.
Για επιχειρήσεις και αγορές, μια στρατηγική διαρκούς «στέρησης δυνατοτήτων» σημαίνει πιο παρατεταμένη αστάθεια σε κρίσιμες θαλάσσιες οδούς, στην ενέργεια και στην ασφάλεια εφοδιαστικών αλυσίδων. Οι αποφάσεις για επενδύσεις, ασφάλιση κινδύνων και γεωγραφική διασπορά δραστηριοτήτων θα επηρεαστούν άμεσα από το αν θα επικρατήσει η λογική αποτροπής ή πρόληψης.
Η μεγάλη εικόνα είναι ότι η αντιπαράθεση με την Τεχεράνη εξελίσσεται σε μακροχρόνιο τεστ για το αν η Δύση θα παραμείνει σε αμυντική στάση ή θα επενδύσει σε ενεργητικές στρατηγικές αναδιαμόρφωσης του περιφερειακού συσχετισμού ισχύος. Το επόμενο στοίχημα θα είναι αν αυτή η λογική επεκταθεί και σε άλλες κρίσιμες εστίες αστάθειας.
Διαβάστε επίσης:
ΗΠΑ: Τραμπ προειδοποιεί ότι το Ιράν θα πληρώσει «πολλές φορές»
ΗΠΑ: Το Πεντάγωνο εντείνει τον ναυτικό αποκλεισμό κατά του Ιράν
#Ιράν #Ισραήλ #αποτροπή #πυρηνικόπρόγραμμα #βαλλιστικοίπύραυλοι #drones #Χαμάς #Χεζμπολάχ #Χούθι #ΗΠΑ #ΝτόναλντΤραμπ #ΜπενιαμίνΝετανιάχου #ασφάλεια #γεωπολιτική #ΜέσηΑνατολή
