Το Εθνικό Πρόγραμμα Ανάπτυξης 2026-2030 κατανέμει 17,1 δισ. ευρώ σε «φρέσκα» έργα με αιχμή τις υποδομές, τις μεταφορές και την πράσινη μετάβαση. Η χωρική και τομεακή στόχευση δείχνει ποιες περιφέρειες και ποιοι κλάδοι θα βρεθούν στην πρώτη γραμμή των δημόσιων επενδύσεων της επόμενης πενταετίας.
Το Εθνικό Πρόγραμμα Ανάπτυξης 2026-2030 κατανέμει 17,1 δισ. ευρώ σε «φρέσκα» έργα, από συνολικό πακέτο 23 δισ. ευρώ, με σαφή προτεραιότητα σε υποδομές, μεταφορές, κοινωνική συνοχή και πράσινη μετάβαση. Η πενταετής στοχοθέτηση ανά υπουργείο και ανά περιφέρεια ουσιαστικά χαρτογραφεί τον δημόσιο επενδυτικό χάρτη έως το 2030.
Εθνικό Πρόγραμμα Ανάπτυξης: ποιοι κλάδοι κερδίζουν το μεγαλύτερο μερίδιο;
Στα τομεακά προγράμματα κατευθύνεται σχεδόν το 70% των πόρων, με κυρίαρχο παίκτη το υπουργείο Υποδομών και Μεταφορών που εξασφαλίζει 2,577 δισ. ευρώ, με βασικό πυλώνα τις μεταφορές. Ακολουθεί το υπουργείο Εσωτερικών με 1,214 δισ. ευρώ, εκ των οποίων 880 εκατ. ευρώ για το υποπρόγραμμα «Αντώνης Τρίτσης» της Αυτοδιοίκησης.
Τρίτο σε μέγεθος είναι το πρόγραμμα του υπουργείου Ανάπτυξης με 987 εκατ. ευρώ, προσανατολισμένο σχεδόν εξ ολοκλήρου σε καινοτομία, εξωστρέφεια και ανταγωνιστικότητα. Στη συνέχεια έρχονται η Ναυτιλία και Νησιωτική Πολιτική με 840,5 εκατ. ευρώ και η Παιδεία με 687,3 εκατ. ευρώ, αποτυπώνοντας την προσπάθεια στήριξης τόσο της νησιωτικότητας όσο και του ανθρώπινου κεφαλαίου.
Πώς κατανέμονται οι πόροι ανά περιφέρεια και ποιοι προηγούνται;
Περίπου το 19% των πόρων του ΕΠΑ κατευθύνεται στα Περιφερειακά Προγράμματα, με την Αττική να λαμβάνει τη μερίδα του λέοντος στα 456 εκατ. ευρώ. Ακολουθούν η Δυτική Ελλάδα με 285 εκατ. ευρώ, η Στερεά Ελλάδα με 282 εκατ. ευρώ, η Κεντρική Μακεδονία με 220 εκατ. ευρώ και η Κρήτη με 200 εκατ. ευρώ.
Στις υπόλοιπες περιφέρειες, η Θεσσαλία φτάνει τα 196,2 εκατ. ευρώ, η Ανατολική Μακεδονία και Θράκη τα 166 εκατ. ευρώ και η Πελοπόννησος τα 150 εκατ. ευρώ. Η Ήπειρος προϋπολογίζεται στα 133 εκατ. ευρώ, το Βόρειο Αιγαίο στα 115,2 εκατ. ευρώ, η Δυτική Μακεδονία στα 115 εκατ. ευρώ, το Νότιο Αιγαίο στα 114 εκατ. ευρώ, ενώ τα Ιόνια Νησιά λαμβάνουν τα λιγότερα, με 89 εκατ. ευρώ.
Υποδομές, πράσινη μετάβαση και ειδικές ανάγκες: οι κρυφές ιεραρχήσεις
Σχεδόν σε όλες τις περιφέρειες, ο κύριος αναπτυξιακός στόχος είναι οι υποδομές και οι μεταφορές, με μερίδια από 30,12% στην Ανατολική Μακεδονία και Θράκη έως 63,71% στα Ιόνια Νησιά. Μοναδική εξαίρεση αποτελεί η Αττική, όπου πρώτη προτεραιότητα είναι η «Πράσινη Ανάπτυξη και Πράσινος Μετασχηματισμός» με 130 εκατ. ευρώ ή 29,21% του προϋπολογισμού, για διαχείριση αποβλήτων και υδάτων, ενεργειακή αναβάθμιση και αστικές αναπλάσεις.
Η Θεσσαλία αντιμετωπίζεται ως ειδική περίπτωση, καθώς ο σχεδιασμός επηρεάζεται από τις εκτεταμένες καταστροφές των τελευταίων ετών, με έμφαση στην αποκατάσταση και την ανθεκτικότητα κρίσιμων υποδομών. Αντίστοιχα, τα νησιωτικά προγράμματα εξειδικεύονται: στο Βόρειο Αιγαίο προτεραιότητες είναι η ακτοπλοϊκή και λιμενική συνδεσιμότητα, η ασφάλεια υδροδότησης και η διαχείριση των μεταναστευτικών ροών, ενώ στο Νότιο Αιγαίο το 52% των πόρων κατευθύνεται σε υποδομές και μεταφορές για την αντιμετώπιση της «τριπλής περιφερειακότητας».
Κοινωνική συνοχή, καινοτομία και περιφερειακή ανισότητα στο μικροσκόπιο
Στα Ιόνια Νησιά το βάρος πέφτει στον τουρισμό και την πολιτική προστασία, επιβεβαιώνοντας τον ρόλο του τουρισμού ως βασικού αναπτυξιακού μοχλού αλλά και την ανάγκη θωράκισης έναντι φυσικών κινδύνων. Στην Ήπειρο, μία από τις οικονομικά ασθενέστερες περιφέρειες της ΕΕ με κατά κεφαλήν ΑΕΠ περίπου στο 45% του ευρωπαϊκού μέσου όρου, το 22,5% των πόρων διοχετεύεται στην κοινωνική συνοχή.
Στη Δυτική Ελλάδα η στρατηγική εστιάζει στην αναβάθμιση μεταφορικών υποδομών και συνδεσιμότητας, στη στήριξη της μεταποίησης και της εξωστρέφειας του αγροδιατροφικού τομέα και στην αξιοποίηση του ερευνητικού οικοσυστήματος για καινοτομία και επιχειρηματικότητα. Στην Κεντρική Μακεδονία, πάνω από το μισό χρηματοδοτικό πλαίσιο κατευθύνεται σε μεταφορικές και αστικές υποδομές, σε ενίσχυση της καινοτομίας και της ψηφιακής ωριμότητας επιχειρήσεων και αυτοδιοίκησης, καθώς και σε παρεμβάσεις αντιπλημμυρικής προστασίας και προσαρμογής στην κλιματική αλλαγή.
SBC Red Line
Το Εθνικό Πρόγραμμα Ανάπτυξης δείχνει ότι το κράτος επιμένει σε ένα μοντέλο ανάπτυξης με βαριά δημόσια έργα και ισχυρό ρόλο των υποδομών, αφήνοντας σε δεύτερο πλάνο πιο άυλες επενδύσεις. Αυτό ευνοεί κατασκευαστικές και τεχνικές εταιρείες, αλλά θέτει ερωτήματα για το πόσο γρήγορα θα αποτυπωθεί σε παραγωγικότητα και εισόδημα.
Για τις επιχειρήσεις, ο χάρτης των 17,1 δισ. ευρώ είναι ουσιαστικά ένας «οδηγός ευκαιριών» ανά περιφέρεια και κλάδο, από έργα μεταφορών έως ψηφιακή αναβάθμιση και πράσινες παρεμβάσεις. Για τους πολίτες, το στοίχημα είναι αν οι επενδύσεις θα μεταφραστούν σε καλύτερες υπηρεσίες, ανθεκτικές υποδομές και περισσότερη απασχόληση στις τοπικές οικονομίες.
Η μεγάλη εικόνα είναι ότι τα κονδύλια στοχεύουν να μειώσουν περιφερειακές ανισότητες, αλλά η κατανομή δείχνει πως οι ισχυροί πόλοι (Αττική, μεγάλα αστικά κέντρα, τουριστικοί προορισμοί) παραμένουν στο επίκεντρο. Το επόμενο κρίσιμο στοίχημα δεν είναι η εξαγγελία, αλλά η ταχύτητα ωρίμανσης, η διαφάνεια στις αναθέσεις και η ικανότητα απορρόφησης χωρίς καθυστερήσεις και υπερβάσεις κόστους.
Διαβάστε επίσης:
Εθνικό Πρόγραμμα Ανάπτυξης 23 δισ. και το στοίχημα υλοποίησης
Εθνικό Πρόγραμμα Ανάπτυξης 23 δισ. κινδυνεύει από διοικητικές αγκυλώσεις
#ΕθνικόΠρόγραμμαΑνάπτυξης #δημόσιεςεπενδύσεις #υποδομές #μεταφορές #πράσινηανάπτυξη #κοινωνικήσυνοχή #Περιφέρειες #Αττική #Θεσσαλία #νησιωτικότητα #τουρισμός #καινοτομία #αγροδιατροφικόςτομέας #ΚεντρικήΜακεδονία #πολιτικήπροστασία
