Η ενεργειακή ασφάλεια επανέρχεται στο προσκήνιο για την Ελλάδα, καθώς οι γεωπολιτικές εντάσεις και η εξάρτηση από εισαγόμενα καύσιμα πιέζουν νοικοκυριά και επιχειρήσεις. Το υπό διαμόρφωση Ειδικό Χωροταξικό για τις ΑΠΕ μετατρέπεται σε κρίσιμο εργαλείο για φθηνότερο ρεύμα, επενδύσεις και εθνική ανθεκτικότητα.
Η ενεργειακή ασφάλεια επανέρχεται δυναμικά στο κέντρο της δημόσιας συζήτησης, καθώς οι συγκρούσεις στη Μέση Ανατολή και ο κίνδυνος διατάραξης των ροών από τα Στενά του Ορμούζ υπενθυμίζουν την ευαλωτότητα της Ευρώπης. Για την Ελλάδα, η επιλογή είναι σαφής: ενίσχυση της εγχώριας παραγωγής από ΑΠΕ και αποθήκευση, ή διαρκής έκθεση σε ακριβές εισαγωγές και δημοσιονομικές παρεμβάσεις για να συγκρατηθούν οι λογαριασμοί ρεύματος.
Πώς το νέο χωροταξικό για ΑΠΕ επηρεάζει την ενεργειακή ασφάλεια;
Το υπό αναθεώρηση Ειδικό Χωροταξικό Πλαίσιο για τις ΑΠΕ, που αντικαθιστά κανόνες σε ισχύ από το 2008, δεν είναι μια τεχνική λεπτομέρεια πολεοδομικού δικαίου. Θα κρίνει σε ποιο βαθμό η χώρα θα μπορέσει να αξιοποιήσει το πλούσιο ανανεώσιμο δυναμικό της, να μειώσει την εξάρτηση από εισαγόμενα καύσιμα και να σταθεροποιήσει το κόστος ηλεκτρικής ενέργειας.
Η διεθνής εικόνα κόστους είναι σαφής: σύμφωνα με ανάλυση της Lazard για το 2025, η χερσαία αιολική ενέργεια και τα φωτοβολταϊκά μεγάλης κλίμακας παραμένουν από τις οικονομικότερες τεχνολογίες. Με LCOE της τάξης των 37–86 δολαρίων/MWh για την αιολική και 38–78 δολαρίων/MWh για τα φωτοβολταϊκά, έναντι 149–251 δολαρίων/MWh για μονάδες φυσικού αερίου αιχμής, η επιλογή περισσότερων ΑΠΕ είναι ταυτόχρονα ζήτημα κόστους και ασφάλειας εφοδιασμού.
Ποιες θεσμικές επιλογές θα κρίνουν το ενεργειακό μίγμα της επόμενης δεκαετίας;
Η ευρωπαϊκή στρατηγική στρέφεται στον εξηλεκτρισμό – από την ηλεκτροκίνηση και τις αντλίες θερμότητας έως τη βιομηχανία και τα κέντρα δεδομένων – αυξάνοντας τις ανάγκες σε φθηνή και σταθερή ηλεκτρική ενέργεια. Αν η Ελλάδα δεν εξασφαλίσει εγκαίρως επαρκή ισχύ από ΑΠΕ, αποθήκευση και δίκτυα, κινδυνεύει να αντιμετωπίσει αυξημένη ζήτηση με ακριβή και ευμετάβλητη παραγωγή, επιβαρύνοντας την ανταγωνιστικότητα της οικονομίας.
Σε αυτό το πλαίσιο, το νέο χωροταξικό πρέπει να λειτουργήσει ως εργαλείο ορθολογικής ανάπτυξης και όχι ως μηχανισμός γενικευμένης αποτροπής. Γενικές απαγορεύσεις και ασαφείς έννοιες μπορούν να οδηγήσουν σε συγκρουόμενες ερμηνείες μεταξύ υπηρεσιών, προσφυγές, καθυστερήσεις και απώλεια ώριμων επενδύσεων, ενισχύοντας την αβεβαιότητα για επενδυτές, Διοίκηση και τοπικές κοινωνίες.
Τι σημαίνει για τον καταναλωτή
Η μεγαλύτερη διείσδυση ΑΠΕ, ειδικά όταν συνδυάζεται με αποθήκευση, μειώνει τις ώρες λειτουργίας ακριβών μονάδων φυσικού αερίου και ασκεί καθοδική πίεση στη χονδρεμπορική τιμή ρεύματος. Αν και οι λιανικοί λογαριασμοί περιλαμβάνουν δίκτυα, φόρους και ρυθμιζόμενες χρεώσεις, ένα μίγμα με περισσότερη εγχώρια, ανταγωνιστική παραγωγή δημιουργεί προϋποθέσεις για χαμηλότερες και πιο προβλέψιμες τιμές για νοικοκυριά και επιχειρήσεις.
Παράλληλα, προτάσεις όπως η δυνατότητα των ΟΤΑ να προμηθεύονται απευθείας ρεύμα από μονάδες ΑΠΕ στην επικράτειά τους με κλάσμα του σημερινού κόστους, μπορούν να μειώσουν σημαντικά τα λειτουργικά έξοδα της τοπικής αυτοδιοίκησης. Αυτό μεταφράζεται σε μεγαλύτερο δημοσιονομικό χώρο για κοινωνικές και αναπτυξιακές δαπάνες, αλλά και σε ενίσχυση της κοινωνικής αποδοχής των έργων ΑΠΕ μέσω ουσιαστικών ανταποδοτικών ωφελειών.
Σχόλιο 
: Η συζήτηση για το νέο χωροταξικό των ΑΠΕ ξεπερνά τον στενό κύκλο της αγοράς ενέργειας και αγγίζει ευθέως το δημόσιο συμφέρον: ενεργειακή ασφάλεια, κόστος ρεύματος, επενδύσεις και ανθεκτικότητα της οικονομίας σε διεθνείς κρίσεις. Όσο πιο σαφείς, τεκμηριωμένοι και εφαρμόσιμοι είναι οι κανόνες, τόσο μεγαλύτερη η πιθανότητα να δούμε πραγματική μείωση του κόστους ηλεκτρικής ενέργειας, σταθερό εφοδιασμό και ένα περιβάλλον που δεν αποθαρρύνει αλλά κατευθύνει παραγωγικές επενδύσεις σε ΑΠΕ, αποθήκευση και δίκτυα.
Διαβάστε επίσης:
ΗΠΑ: Πώς τα κέντρα δεδομένων τεχνητής νοημοσύνης πιέζουν τα δίκτυα
#ΑΠΕ #αιολικήενέργεια #φωτοβολταϊκά #φυσικόαέριο #Ελλάδα
