Η λοίμωξη ουροποιητικού μπορεί, σε σπάνιες αλλά επικίνδυνες περιπτώσεις, να εξελιχθεί μέχρι και σε απόστημα εγκεφάλου, δείχνει νέα γερμανική μελέτη. Επιστήμονες χαρτογράφησαν πώς κοινά βακτήρια μεταλλάσσονται μέσα στο ίδιο σώμα και γίνονται πολύ πιο επιθετικά.
Η λοίμωξη ουροποιητικού μπορεί, σε σπάνιες αλλά επικίνδυνες περιπτώσεις, να εξελιχθεί μέχρι και σε απόστημα εγκεφάλου, δείχνει νέα γερμανική μελέτη. Ερευνητές παρακολούθησαν βήμα προς βήμα πώς ένα συχνό νοσοκομειακό μικρόβιο άλλαξε μορφή μέσα στον ίδιο ασθενή και απέκτησε πολύ μεγαλύτερη επιθετικότητα.
Πώς μια λοίμωξη ουροποιητικού μετατράπηκε σε απόστημα εγκεφάλου;
Η υπόθεση ξεκίνησε από έναν ασθενή με χρόνια λοίμωξη ουροποιητικού από το βακτήριο Klebsiella pneumoniae, γνωστό παθογόνο σε νοσοκομειακές λοιμώξεις. Στην πορεία της νόσου, ο ασθενής εμφάνισε απόστημα στον εγκέφαλο, μια ιδιαίτερα σοβαρή επιπλοκή. Οι αναλύσεις έδειξαν ότι στα ούρα υπήρχαν δύο υποπληθυσμοί του ίδιου μικροβίου: ένας «συνηθισμένος» και ένας πολύ πιο επιθετικός, ο οποίος βρέθηκε και στο απόστημα.
Με αλληλούχηση ολόκληρου του γονιδιώματος, οι επιστήμονες απέδειξαν ότι οι δύο μορφές του βακτηρίου είχαν κοινή προέλευση. Δηλαδή, η πιο επιθετική μορφή δεν ήρθε «απ’ έξω», αλλά δημιουργήθηκε μέσα στον οργανισμό του ίδιου ασθενούς, κατά τη διάρκεια της χρόνιας λοίμωξης.
Τι ανακάλυψαν οι ερευνητές για την «μεταμόρφωση» του μικροβίου;
Η ομάδα, από το Πανεπιστήμιο της Κολωνίας, το Γερμανικό Κέντρο Έρευνας Λοιμώξεων και το Broad Institute, έκανε στοχευμένες γενετικές τροποποιήσεις και πειράματα σε μοντέλα λοίμωξης. Κατάφεραν να «αναπαραστήσουν» τα εξελικτικά βήματα που οδήγησαν στη δημιουργία της πιο επικίνδυνης μορφής Klebsiella. Διαπίστωσαν ότι αρκούσαν λίγες σημειακές μεταλλάξεις στο DNA του βακτηρίου για να σχηματιστεί μια πολύ παχύτερη κάψα γύρω του.
Αυτή η κάψα λειτουργεί σαν ασπίδα: προστατεύει το μικρόβιο από τα κύτταρα του ανοσοποιητικού και αυξάνει σημαντικά τη λοιμογόνο ικανότητά του, δηλαδή το πόσο εύκολα προκαλεί σοβαρή νόσο. Προηγούμενες εργασίες της ίδιας ομάδας είχαν ήδη συνδέσει τέτοια «υπερκαψιδιωμένα» στελέχη με βαριές λοιμώξεις του αίματος, δίνοντας τις πρώτες ενδείξεις ότι μέσα σε μια απλή ουρολοίμωξη μπορεί να κρύβονται πιο επικίνδυνοι υποπληθυσμοί.
Ο επικεφαλής ερευνητής, καθηγητής Christoph Ernst, τόνισε ότι για πρώτη φορά συνδέθηκαν άμεσα οι κλινικές παρατηρήσεις (από ουρολοίμωξη μέχρι απόστημα εγκεφάλου) με τους ακριβείς μοριακούς μηχανισμούς που κρύβονται από πίσω. Σύμφωνα με τα ευρήματα, ιδιαίτερα λοιμογόνοι υποπληθυσμοί μπορούν να αναπτυχθούν μέσα σε μια φαινομενικά ήπια λοίμωξη και στη συνέχεια να «μεταναστεύσουν» σε άλλα όργανα.
Γιατί οι χρόνιες και ανεξέλεγκτες λοιμώξεις είναι τόσο επικίνδυνες;
Η μελέτη δείχνει ότι τέτοιες εξελικτικές διεργασίες μπορούν να συμβούν εξ ολοκλήρου μέσα σε έναν μόνο ασθενή, με σοβαρές κλινικές συνέπειες. Η βαρύτητα της λοίμωξης φαίνεται να εξαρτάται τόσο από το είδος των μεταλλάξεων που θα αποκτήσει το μικρόβιο, όσο και από τη γενική κατάσταση υγείας του ασθενούς. Οι μεταλλάξεις αυτές μπορεί να ευνοούν όχι μόνο πιο οξείες, αλλά και πιο χρόνιες, επίμονες λοιμώξεις.
Ένα κρίσιμο συμπέρασμα είναι ότι οι ανεξέλεγκτες οξείες και «σιωπηλές» (λανθάνουσες) λοιμώξεις διευκολύνουν την εμφάνιση αυτών των ετερολοιμογόνων υποπληθυσμών, δηλαδή «παράλληλων» μικροβιακών ομάδων με διαφορετική επικινδυνότητα. Το φαινόμενο φαίνεται να είναι ακόμη συχνότερο σε λοιμώξεις από πολυανθεκτικά βακτήρια, εκεί όπου η θεραπεία είναι ήδη δύσκολη.
Οι ερευνητές παρομοιάζουν την ετερολοιμογόνο ικανότητα με την ετεροαντοχή, όπου μικρές ομάδες μικροβίων μέσα στον ίδιο ασθενή είναι ανθεκτικές στα αντιβιοτικά και δυσκολεύουν τη θεραπεία. Όμως οι ιδιαίτερα λοιμογόνοι υποπληθυσμοί είναι ακόμη πιο δύσκολο να εντοπιστούν, γιατί οι παράγοντες που αυξάνουν την παθογένεια δεν ελέγχονται με τις κλασικές μικροβιολογικές εξετάσεις ρουτίνας.
Τι σημαίνει αυτό για εσάς
Για έναν Έλληνα ασθενή, το βασικό μήνυμα είναι ότι η λοίμωξη ουροποιητικού δεν πρέπει να υποτιμάται, ειδικά όταν επαναλαμβάνεται ή επιμένει. Εάν έχετε συχνά ουρολοιμώξεις, πυρετό που δεν υποχωρεί, πόνο στα πλευρά ή στη μέση, σύγχυση ή έντονη κόπωση, χρειάζεται άμεση ιατρική εκτίμηση και όχι αυτοθεραπεία με «ό,τι περίσσεψε» στο ντουλάπι.
Η έγκαιρη, σωστή διάγνωση και η πλήρης λήψη της αγωγής που συστήνει ο γιατρός μειώνουν τον κίνδυνο να εγκατασταθούν χρόνια μικρόβια που θα έχουν χρόνο να «εξελιχθούν» μέσα σας. Ιδιαίτερα ευάλωτοι είναι οι ηλικιωμένοι, οι διαβητικοί, όσοι έχουν νεφρική ανεπάρκεια, καθετήρες ή εξασθενημένο ανοσοποιητικό.
Για το ελληνικό σύστημα υγείας, τα ευρήματα δείχνουν την ανάγκη για καλύτερη παρακολούθηση των χρόνιων ουρολοιμώξεων, ειδικά από πολυανθεκτικά μικρόβια, και για πιο σύγχρονες διαγνωστικές μεθόδους σε βαριά περιστατικά. Η μελέτη ανοίγει τον δρόμο για πιο στοχευμένες θεραπείες, που θα λαμβάνουν υπόψη όχι μόνο αν το μικρόβιο είναι ανθεκτικό, αλλά και πόσο «εξελιγμένο» και επιθετικό έχει γίνει μέσα στον ίδιο τον ασθενή.
Σχόλιο 
: Σε μια χώρα με υψηλά ποσοστά πολυανθεκτικών μικροβίων και συχνή κατάχρηση αντιβιοτικών, η μελέτη αυτή είναι καμπανάκι για την Ελλάδα. Δείχνει ότι οι χρόνιες, «υποβόσκουσες» λοιμώξεις, όπως μια παραμελημένη λοίμωξη ουροποιητικού, μπορούν να γίνουν θερμοκήπιο για υπερ-παθογόνα στελέχη. Το ΕΣΥ χρειάζεται οργανωμένα ιατρεία λοιμώξεων, αυστηρή πολιτική αντιβιοτικών και καλύτερη εκπαίδευση γιατρών και ασθενών, ώστε οι ουρολοιμώξεις να αντιμετωπίζονται έγκαιρα και σωστά, πριν εξελιχθούν σε απειλητικές για τη ζωή καταστάσεις.
Πηγή: iatronet.gr
#Λοίμωξη #Ουροποιητικό #Μικρόβια #Αντιβιοτικά #Νοσοκομειακέςλοιμώξεις
