Σε λιγότερα από δύο ημέρες, οι υπουργοί Οικονομικών των 27 κρατών – μελών, κατέληξαν σε δύο ιστορικές αποφάσεις, μετά την αναθεώρηση του συμφώνου για τη Μετανάστευση και το Άσυλο.
Αναλυτικότερα, οι δημοσιονομικοί κανόνες της ΕΕ ή διαφορετικά το Σύμφωνο Σταθερότητας και Ανάπτυξης, που εγκρίθηκαν το 1997, και προβλέπουν έλλειμμα στο 3% του ΑΕΠ και δημόσιο χρέος στο 60%, είχαν ανασταλεί λόγω της πανδημίας του κορονοϊού. Ωστόσο, θα έπρεπε να τεθούν εκ νέου σε ισχύ το 2024 και για αυτόν το λόγο τα 27 κράτη – μέλη και η Ευρωπαϊκή Επιτροπή επιδίωκαν να υπάρξει μια συμφωνία πριν από το τέλους του 2023.
Η εν λόγω συμφωνία έρχεται μία μόλις ημέρα μετά τη συνάντηση των υπουργών Οικονομικών της Γαλλίας και της Γερμανίας, στο Παρίσι. Ειδικότερα, ο Γάλλος υπουργός Οικονομικών Μπρουνό Λε Μερ και ο Γερμανός ομόλογός του Κρίστιαν Λίντνερ κατέληξαν σε μια καταρχήν συμφωνία αναφορικά με τις λεγόμενες «διασφαλίσεις» μείωσης του δημοσίου χρέους και του ελλείμματος. Μια συμφωνία που ήταν υπέρ της Γαλλίας καθώς είχε στο πλευρό της και την Ιταλία, την τρίτη μεγαλύτερη οικονομία της ΕΕ.
Έτσι, οι νέοι δημοσιονομικοί κανόνες, που εκτός απροόπτου θα τεθούν σε ισχύ εντός του 2024, προβλέπουν μεγαλύτερη ευελιξία στην απομείωση του δημοσίου χρέους και του ελλείμματος. Τα κράτη – μέλη της ΕΕ, των οποίων ο λόγος χρέους προς το ΑΕΠ τους είναι πάνω από 90% θα πρέπει να τον μειώσουν κατά μία ποσοστιαία μονάδα ετησίως. Για τα κράτη – μέλη με χρέος μεταξύ 60% και 90% θα απαιτείται μείωση κατά μισή ποσοστιαία μονάδα ετησίως.
Σχετικά με το έλλειμμα, τα κράτη – μέλη που ξεπερνούν τα δίδυμα όρια χρέους 60% και ετήσιου ελλείμματος 3%, θα πρέπει να πραγματοποιούν ετήσιες προσαρμογές, ύψους 0,25% του ΑΕΠ σε μια περίοδο επτά ετών ή 0,4% σε τέσσερα χρόνια έως ότου το χρέος φτάσει σε βιώσιμο επίπεδο.
Κράτη – μέλη όπως η Ελλάδα και η Πορτογαλία, τα οποία έπρεπε να εφαρμόσουν πολύ επώδυνες μεταρρυθμίσεις τα τελευταία χρόνια, θεωρούν ότι οι νέοι κανόνες υποχρεώνουν τις υπερχρεωμένες χώρες να μειώσουν ακόμα περισσότερο τα ετήσια ελλείμματά τους στο 1,5% περίπου του ΑΕΠ, και να μειώνουν το χρέος τουλάχιστον κατά 1% του ΑΕΠ τους κάθε χρόνο μέχρι να φτάσει σε βιώσιμο επίπεδο. Από την άλλη πλευρά, τα λεγόμενα «φειδωλά» κράτη – μέλη της ΕΕ, όπως η Γερμανία και η Ολλανδία, εκφράζουν ενστάσεις καθώς θεωρούν ότι δεν υπάρχουν επαρκείς δικλείδες ασφαλείας για την απομείωση χρέους και ελλειμμάτων.
Ωστόσο, η Γαλλία κέρδισε μια σημαντική νίκη καθώς στη νέα συμφωνία θα περιλαμβάνεται μια διάταξη που θα επιτρέψει στις χώρες που παραβιάζουν τον στόχο του 3% του ελλείμματος να δημιουργήσουν «δημοσιονομικά αποθέματα ασφαλείας» για να αντιμετωπίσουν οικονομικούς κραδασμούς. Επίσης, η άνοδος των επιτοκίων δανεισμού θα λαμβάνεται υπόψη πριν από την έναρξη της διαδικασίας υπερβολικού ελλείμματος από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, κάτι που θεωρείται ως μια ακόμα στρατηγική νίκη για το Παρίσι. Μια νίκη και για τη Ρώμη καθώς και η Ιταλία, η τρίτη μεγαλύτερη οικονομία της Ευρωζώνης κατάφερε να κερδίσει τη διάταξη που προβλέπει ότι οι αμυντικές δαπάνες θα λαμβάνουν ται υπόψη στον υπολογισμό του ελλείμματος. Μια θέση την οποία υποστήριζε εξ αρχής και η Ελλάδα.
Γενικότερα, το συμφωνηθέν κείμενο προτείνει την παράταση της προθεσμίας για τις χώρες που βρίσκονται σε διαδικασία υπερβολικού ελλείμματος δίνοντας παράταση τουλάχιστον τριών ετών, πριν τεθεί σε εφαρμογή η λεγόμενη διαδικασία υπερβολικού ελλείμματος.
Τέλος, αξίζει να αναφερθεί ότι, η αναθεώρηση των δημοσιονομικών κανόνων της ΕΕ ήταν κάτι που ζητούσε και η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα. Ενώ και η πρόεδρος Κριστίν Λαγκάρντ έχει υπογραμμίσει επανειλημμένως ότι η νομισματική πολιτική δεν αρκεί για να περιοριστεί ο πληθωρισμός και απαιτείται μια νέα, κοινή δημοσιονομική πολιτική στην ΕΕ.
