Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή παρουσίασε τη Λευκή Βίβλο για την Άμυνα, στοχεύοντας στην κινητοποίηση έως και 800 δισεκατομμυρίων ευρώ για την ενίσχυση της άμυνας των κρατών μελών μέσα στα επόμενα τέσσερα χρόνια. Παρά τις υψηλές προσδοκίες, η πρόταση στερείται καινοτόμων και κοινών χρηματοδοτικών εργαλείων, βασιζόμενη κυρίως στη χαλάρωση των δημοσιονομικών περιορισμών και στη συγκέντρωση αμυντικών παραγγελιών.
Χρηματοδότηση μέσω δημοσιονομικής χαλάρωσης
Η βασική οικονομική ώθηση προέρχεται από την ενεργοποίηση της ρήτρας διαφυγής του Συμφώνου Σταθερότητας και Ανάπτυξης, επιτρέποντας στα κράτη να επενδύσουν στην άμυνα υπερβαίνοντας τα αυστηρά όρια χρέους και ελλείμματος. Σύμφωνα με την πρόεδρο της Επιτροπής Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, αυτό θα μπορούσε να οδηγήσει σε επενδύσεις ύψους 650 δισεκατομμυρίων ευρώ, ενώ αξιωματούχοι ελπίζουν σε ακόμη υψηλότερα ποσά.
Το Μέσο SAFE και νέες χρηματοδοτικές προοπτικές
Η Επιτροπή επιδιώκει τη δημιουργία του SAFE, ενός μηχανισμού που θα αντλεί κεφάλαια από τις αγορές και θα παρέχει 150 δισ. ευρώ σε δάνεια στα κράτη μέλη. Ωστόσο, οι κυβερνήσεις θα πρέπει να υποβάλουν αιτήσεις χρηματοδότησης μέσα σε έξι μήνες, ενώ οι διαπραγματεύσεις για την κατανομή των κονδυλίων αναμένεται να κινηθούν γρήγορα, καθώς πρόκειται για δάνεια και όχι επιχορηγήσεις.
Στρατηγικές επενδύσεις και τεχνολογική ανάπτυξη
Η Λευκή Βίβλος προσδιορίζει ως προτεραιότητες επενδύσεων:
- Αεροπορική και αντιπυραυλική άμυνα
- Πυροβολικό, πυρομαχικά και πυραύλους
- Μη επανδρωμένα αεροσκάφη και αντι-drone τεχνολογίες
- Τεχνητή νοημοσύνη, Quantum, κυβερνοάμυνα και ηλεκτρονικό πόλεμο
Επιπλέον, προτείνεται η δημιουργία του Ευρωπαϊκού Τεχνολογικού Οδικού Χάρτη Εξοπλισμού, για την ενίσχυση καινοτόμων αμυντικών τεχνολογιών.
Η Ευρωπαϊκή βιομηχανική στρατηγική και οι νέες οικονομικές επιλογές
Μία από τις λίγες νέες προτάσεις είναι η απαλλαγή από τον ΦΠΑ στις κοινές αμυντικές αγορές μέσω του SAFE, αν και το ακριβές δημοσιονομικό όφελος παραμένει ασαφές. Παράλληλα, η ευρωπαϊκή προτίμηση για αμυντικές προμήθειες προβλέπει ότι τουλάχιστον 65% του εξοπλισμού πρέπει να κατασκευάζεται στην ΕΕ, ενισχύοντας την ευρωπαϊκή βιομηχανία και διασφαλίζοντας τον έλεγχο της τεχνολογίας.
Πολιτικές συζητήσεις και προοπτικές
Η Λευκή Βίβλος θα συζητηθεί σε σύνοδο κορυφής τον Ιούνιο, όπου η Γαλλία, υπό τον Emmanuel Macron, θα πιέσει για ευρωομόλογα και νέους ίδιους πόρους, όπως ο ψηφιακός φόρος. Παράλληλα, η Επιτροπή προτείνει τη δημιουργία στρατηγικών αποθεμάτων αμυντικού εξοπλισμού, υποστηριζόμενη από το επικείμενο Ευρωπαϊκό Πρόγραμμα Αμυντικής Βιομηχανίας (EDIP).
Ο Επίτροπος Άμυνας Andrius Kubilius τόνισε ότι η εφαρμογή της Λευκής Βίβλου είναι η προτεραιότητα:
“Ο Πούτιν δεν θα αποθαρρυνθεί αν του διαβάσουμε τη Λευκή Βίβλο. Θα αποθαρρυνθεί αν τη μετατρέψουμε σε drones, τανκς και πυροβολικό.”
Με την ΕΕ να επιταχύνει την αμυντική της ετοιμότητα, η επιτυχία του ReArm Europe θα εξαρτηθεί από την αποφασιστικότητα των κρατών μελών να μετατρέψουν τη στρατηγική σε πράξη.
