Οι δασμοί που έχει επιβάλει ο νέος Πρόεδρος των ΗΠΑ, Ντόναλντ Τραμπ, προκαλούν σοβαρές αναταράξεις στην παγκόσμια οικονομία, ανατρέποντας την πολυετή σταθερότητα που εξασφάλιζε το ελεύθερο και προβλέψιμο εμπόριο.
Την προηγούμενη εβδομάδα, μεγάλες πολυεθνικές αλλά και μικρότερες εταιρείες ηλεκτρονικού εμπορίου αναθεώρησαν καθοδικά τους στόχους πωλήσεων, προανήγγειλαν περικοπές θέσεων εργασίας και επανεξέτασαν στρατηγικές, την ώρα που βασικές οικονομίες του πλανήτη μείωναν τις προβλέψεις ανάπτυξης.
Αν και οι αγορές ελπίζουν σε αποκλιμάκωση της έντασης με την Κίνα και σε νέες εμπορικές συμφωνίες, η γενικευμένη αβεβαιότητα γύρω από τη μελλοντική κατεύθυνση των δασμών λειτουργεί ήδη ως τροχοπέδη. Όπως δήλωσε η επικεφαλής οικονομολόγος της BNP Paribas, Ιζαμπέλ Ματέος ι Λάγκο, «η δασμολογική πολιτική των ΗΠΑ αποτελεί βραχυπρόθεσμα ένα σοβαρό αρνητικό σοκ για την παγκόσμια οικονομία».
Εμπορική κλιμάκωση ΗΠΑ–Κίνας και νέες συμμαχίες
Οι γενικοί αμερικανικοί δασμοί, που βρίσκονται στο 10%, συνοδεύονται από αυξημένες επιβαρύνσεις σε κρίσιμους τομείς, όπως ο χάλυβας, το αλουμίνιο και τα αυτοκίνητα. Η Κίνα απάντησε με αντίμετρα, και την περασμένη Παρασκευή ανέφερε ότι εξετάζει πρόταση από την Ουάσινγκτον για επανέναρξη διαλόγου, έπειτα από την επιβολή αμερικανικών δασμών έως και 145%, στην οποία αντέδρασε με δασμούς 125%.
Παράλληλα, η κυβέρνηση Τραμπ δείχνει να πλησιάζει σε συμφωνίες με χώρες όπως η Ινδία, η Νότια Κορέα και η Ιαπωνία, επιδιώκοντας να αποφύγει περαιτέρω επιβαρύνσεις στο εγγύς μέλλον. Ωστόσο, η κατάργηση του αφορολόγητου ορίου των 800 δολαρίων για εισαγωγές προϊόντων από την Κίνα πλήττει κυρίως τις μικρές επιχειρήσεις. «Βλέπουμε εταιρείες να αποχωρούν εντελώς από την αγορά», δήλωσε η Cindy Allen της Trade Force Multiplier.
Καμπανάκι από τις διεθνείς οικονομίες
Οι επιπτώσεις των δασμών είναι ήδη ορατές. Η Τράπεζα της Ιαπωνίας μείωσε τις προβλέψεις της για την ανάπτυξη, ενώ οι αναλυτές αναθεώρησαν τις προσδοκίες για την Ολλανδία και τη γεωοικονομική περιοχή ΜΕΝΑ (Μέση Ανατολή και Βόρεια Αφρική). Παρόλο που οι επίσημοι οικονομικοί δείκτες εμφανίζονται συγκρατημένα αισιόδοξοι, οι έρευνες αγοράς καταγράφουν πτώση στη βιομηχανική δραστηριότητα σε παγκόσμιο επίπεδο.
Στην Κίνα, η εργοστασιακή παραγωγή μειώθηκε με τον ταχύτερο ρυθμό των τελευταίων 16 μηνών, ενώ στο Ηνωμένο Βασίλειο οι εξαγωγές κατέγραψαν τη μεγαλύτερη πτώση πενταετίας. Αντίστοιχα, οι θετικοί αριθμοί της Γερμανίας ενδέχεται να οφείλονται σε «τεχνητή» αύξηση παραγγελιών πριν τεθούν σε ισχύ οι νέοι δασμοί, προειδοποιούν οικονομολόγοι όπως ο Cyrus de la Rubia.
Η Ινδία ως πιθανός ωφελημένος
Αν και η αβεβαιότητα πλήττει τις περισσότερες οικονομίες, η Ινδία φαίνεται να επωφελείται. Η μεταποιητική της δραστηριότητα σημείωσε 10μηνο ρεκόρ τον Απρίλιο, και η μεταφορά παραγωγικών μονάδων από την Apple αποτελεί ένδειξη ότι η χώρα μπορεί να εξελιχθεί σε εναλλακτικό κόμβο προμηθειών για τις ΗΠΑ. «Η Ινδία βρίσκεται σε καλή θέση για να αντικαταστήσει την Κίνα στο εμπόριο με τις ΗΠΑ», δήλωσε ο Shilan Shah της Capital Economics.
Επιπτώσεις, αλλά και περιθώρια προσαρμογής
Οι περισσότεροι οικονομολόγοι εκτιμούν ότι οι δασμοί λειτουργούν ως “σοκ ζήτησης”, καθιστώντας τις εισαγωγές ακριβότερες για τις αμερικανικές επιχειρήσεις και τους καταναλωτές, περιορίζοντας έτσι τη ζήτηση διεθνώς. Ωστόσο, αυτό θα μπορούσε να μειώσει τις πληθωριστικές πιέσεις και να δώσει στις κεντρικές τράπεζες τη δυνατότητα να στηρίξουν την ανάπτυξη μέσω μειώσεων επιτοκίων, όπως φαίνεται να επιχειρεί ήδη η Τράπεζα της Αγγλίας.
Το μεγάλο ερώτημα που παραμένει είναι κατά πόσον η επιθετική πολιτική Τραμπ θα οδηγήσει και άλλες χώρες σε μεταρρυθμίσεις: αν, για παράδειγμα, η Κίνα ενισχύσει την εγχώρια ζήτηση ή αν η Ευρωζώνη προχωρήσει στην εξάλειψη ενδοευρωπαϊκών εμποδίων στην εσωτερική της αγορά.
