Αμερικανικό εμπορικό δικαστήριο έκρινε παράνομο το σαρωτικό καθεστώς δασμών του Ντόναλντ Τραμπ , σε μια δραματική ανατροπή που θα μπορούσε να μπλοκάρει την αμφιλεγόμενη παγκόσμια εμπορική πολιτική του προέδρου των ΗΠΑ.
Η απόφαση μιας τριμελούς επιτροπής του δικαστηρίου διεθνούς εμπορίου με έδρα τη Νέα Υόρκη ήρθε μετά από αρκετές αγωγές που υποστήριζαν ότι ο Τραμπ είχε υπερβεί την εξουσία του, αφήνοντας την εμπορική πολιτική των ΗΠΑ εξαρτημένη από τις ιδιοτροπίες του προέδρου και εξαπολύοντας οικονομικό χάος σε όλο τον κόσμο.
Οι δασμοί συνήθως πρέπει να εγκρίνονται από το Κογκρέσο, αλλά ο Τραμπ μέχρι στιγμής έχει παρακάμψει αυτήν την απαίτηση ισχυριζόμενος ότι τα εμπορικά ελλείμματα της χώρας ισοδυναμούν με εθνική έκτακτη ανάγκη. Αυτό έδωσε στον πρόεδρο των ΗΠΑ τη δυνατότητα να εφαρμόσει σαρωτικούς δασμούς στις περισσότερες χώρες του κόσμου τον περασμένο μήνα, σε μια κίνηση-σοκ που προκάλεσε αναστάτωση στις αγορές.
Η απόφαση του δικαστηρίου ανέφερε ότι τα δασμολογικά διατάγματα του Τραμπ «υπερβαίνουν οποιαδήποτε εξουσία έχει παραχωρηθεί στον πρόεδρο… να ρυθμίζει τις εισαγωγές μέσω δασμών».
Οι δικαστές ήταν πρόθυμοι να δηλώσουν ότι δεν κρίνουν τη «σοφία ή την πιθανή αποτελεσματικότητα της χρήσης δασμών από τον πρόεδρο ως μοχλό πίεσης». Αντίθετα, η απόφασή τους επικεντρώθηκε στο κατά πόσον οι εμπορικοί δασμοί είχαν εφαρμοστεί νόμιμα εξαρχής. Η χρήση τους είναι «απαράδεκτη όχι επειδή είναι άσοφη ή αναποτελεσματική, αλλά επειδή ο ομοσπονδιακός νόμος δεν την επιτρέπει», εξηγεί η απόφαση.
Οι χρηματοπιστωτικές αγορές χαιρέτισαν την απόφαση του δικαστηρίου, με το δολάριο ΗΠΑ να σημειώνει άνοδο έναντι του ευρώ, του γιεν και του ελβετικού φράγκου. Οι μετοχές στην Ασία επίσης σημείωσαν άνοδο την Πέμπτη, ενώ τα αμερικανικά συμβόλαια μελλοντικής εκπλήρωσης υπέδειξαν άνοδο των μετοχών που είναι εισηγμένες στη Wall Street.
Η κυβέρνηση Τραμπ φέρεται να σχεδιάζει να ασκήσει έφεση κατά της απόφασης, ενώ αξιωματούχοι του Λευκού Οίκου έχουν επικρίνει την εξουσία του δικαστηρίου. «Δεν είναι δουλειά των μη εκλεγμένων δικαστών να αποφασίζουν πώς να αντιμετωπίσουν σωστά μια εθνική έκτακτη ανάγκη», δήλωσε σε δήλωσή του στο Reuters ο Κους Ντεσάι, εκπρόσωπος του Λευκού Οίκου.
Αλλά η απόφαση, αν επικυρωθεί, δημιουργεί ένα τεράστιο κενό στη στρατηγική του Τραμπ να χρησιμοποιήσει υψηλούς δασμούς για να αποσπάσει παραχωρήσεις από τους εμπορικούς εταίρους, να προσελκύσει θέσεις εργασίας στον μεταποιητικό τομέα πίσω στις ακτές των ΗΠΑ και να συρρικνώσει το έλλειμμα του αμερικανικού εμπορικού ισοζυγίου αγαθών ύψους 1,2 τρισεκατομμυρίων δολαρίων (892 τρισεκατομμυρίων λιρών), κάτι που ήταν μεταξύ των βασικών προεκλογικών υποσχέσεών του.
Χωρίς τη βοήθεια του νόμου περί διεθνών εξουσιών έκτακτης ανάγκης (IEPPA), η κυβέρνηση Τραμπ θα έπρεπε να ακολουθήσει μια πιο αργή προσέγγιση, ξεκινώντας πιο μακροχρόνιες εμπορικές έρευνες και τηρώντας άλλους εμπορικούς νόμους για να υποστηρίξει τις απειλές για δασμολογικούς περιορισμούς.
Οποιαδήποτε νομική προσφυγή κατά της απόφασης θα πρέπει να εκδικαστεί στο ομοσπονδιακό εφετείο των ΗΠΑ στην Ουάσινγκτον και, τελικά, στο ανώτατο δικαστήριο των ΗΠΑ.
Το δικαστήριο δεν κλήθηκε να εξετάσει ορισμένους δασμούς που έχει επιβάλει ο Τραμπ σε αυτοκίνητα, χάλυβα και αλουμίνιο, χρησιμοποιώντας διαφορετικό νόμο, επομένως είναι πιθανό να παραμείνουν σε ισχύ προς το παρόν.
Ο Στίβεν Μίλερ, αναπληρωτής προσωπάρχης του Λευκού Οίκου για θέματα πολιτικής, επιτέθηκε στην απόφαση με ανάρτηση στα μέσα ενημέρωσης ισχυριζόμενη ότι «το δικαστικό πραξικόπημα είναι εκτός ελέγχου».
Ο Τραμπ δεν δημοσίευσε αμέσως κάποια απάντηση στο Truth Social. Αντίθετα, δημοσίευσε μια ανάρτηση σχετικά με αυτό που χαρακτήρισε ως ευνοϊκή απόφαση σε μια άλλη αγωγή , στην οποία μηνύει το συμβούλιο Πούλιτζερ , το οποίο απονέμει τα πιο έγκριτα βραβεία δημοσιογραφίας της Αμερικής.
Τουλάχιστον επτά αγωγές έχουν αμφισβητήσει τους συνοριακούς φόρους του Τραμπ, που αποτελούν το κεντρικό στοιχείο της εμπορικής πολιτικής του.
Η αγωγή για τους δασμούς κατατέθηκε από μια ομάδα μικρών επιχειρήσεων, συμπεριλαμβανομένης μιας εισαγωγικής εταιρείας κρασιού, της VOS Selections, της οποίας ο ιδιοκτήτης δήλωσε ότι οι δασμοί έχουν σημαντικό αντίκτυπο και ότι η εταιρεία του ενδέχεται να μην επιβιώσει.
Δώδεκα πολιτείες υπέβαλαν επίσης αγωγή, με επικεφαλής το Όρεγκον. «Αυτή η απόφαση επιβεβαιώνει ότι οι νόμοι μας έχουν σημασία και ότι οι εμπορικές αποφάσεις δεν μπορούν να λαμβάνονται με βάση την ιδιοτροπία του προέδρου», δήλωσε ο γενικός εισαγγελέας του Όρεγκον, Νταν Ρέιφιλντ.
Οι ενάγοντες στην αγωγή για τους δασμούς υποστήριξαν ότι ο νόμος περί έκτακτων εξουσιών δεν δίνει στον πρόεδρο την εξουσία να επιβάλλει δασμούς, και ακόμη και αν το έκανε, το εμπορικό έλλειμμα χαρακτηρίζεται ως έκτακτη ανάγκη, η οποία ορίζεται ως «ασυνήθιστη και εξαιρετική απειλή». Οι ΗΠΑ έχουν εμπορικό έλλειμμα με τον υπόλοιπο κόσμο για 49 συνεχόμενα χρόνια.
Ο Τραμπ επέβαλε δασμούς στις περισσότερες χώρες σε όλο τον κόσμο σε μια προσπάθεια να αντιστρέψει τα τεράστια και μακροχρόνια εμπορικά ελλείμματα των ΗΠΑ. Στοχοποίησε επίσης τις εισαγωγές από τον Καναδά, την Κίνα και το Μεξικό, ισχυριζόμενος ότι αυτό είχε ως στόχο την καταπολέμηση της παράνομης ροής μεταναστών και των συνθετικών οπιοειδών πέρα από τα σύνορα των ΗΠΑ.
Η κυβέρνησή του επισήμανε την έγκριση του δικαστηρίου για την επείγουσα χρήση δασμών από τον πρώην πρόεδρο Ρίτσαρντ Νίξον το 1971 και ισχυρίστηκε ότι μόνο το Κογκρέσο, και όχι τα δικαστήρια, μπορούσε να καθορίσει το «πολιτικό» ζήτημα του κατά πόσον η συλλογιστική του προέδρου για την κήρυξη κατάστασης έκτακτης ανάγκης ήταν σύμφωνη με το νόμο.
Οι δασμοί της «ημέρας της απελευθέρωσης» του Τραμπ συγκλόνισαν τις παγκόσμιες χρηματοπιστωτικές αγορές και οδήγησαν πολλούς οικονομολόγους να υποβαθμίσουν τις προοπτικές για την οικονομική ανάπτυξη των ΗΠΑ. Μέχρι στιγμής, ωστόσο, ο αντίκτυπος των δασμών στην οικονομία των ΗΠΑ δεν έχει ακόμη γίνει αισθητός από τους καταναλωτές .
Πηγές: The Guardian, Reuters
