Η εκρηκτική ανάπτυξη των stablecoins σε δολάριο παρουσιάζεται ως τεχνολογική πρόοδος, αλλά κρύβει βαθιές γεωπολιτικές και χρηματοπιστωτικές συνέπειες. Η Ευρώπη και η Βρετανία καλούνται να αποφασίσουν αν θα ενταχθούν στο αμερικανικό πείραμα ή αν θα χαράξουν δικό τους, αυστηρά ρυθμισμένο δρόμο.
Η υπόσχεση των stablecoins είναι απλή: ψηφιακό χρήμα, φθηνές και άμεσες πληρωμές, με αξία «δεμένη» στο δολάριο. Πίσω όμως από την τεχνολογική λάμψη κρύβεται ένα σχέδιο που, όπως προειδοποιεί ο Μάρτιν Γουλφ, εξυπηρετεί πρωτίστως τα αμερικανικά συμφέροντα και ιδίως τη χρηματοδότηση του γιγαντιαίου χρέους των ΗΠΑ, μεταφέροντας ρίσκο και κόστος στον υπόλοιπο κόσμο.
Το αμερικανικό κίνητρο: ισχύς του δολαρίου και φθηνή χρηματοδότηση
Οι αδυναμίες του αμερικανικού συστήματος πληρωμών –ακριβές πιστωτικές κάρτες, αργά και κοστοβόρα διασυνοριακά εμβάσματα, ολιγοπωλιακές τράπεζες– δημιουργούν πρόσφορο έδαφος για την εξάπλωση των stablecoins. Εκεί όπου η Ευρώπη έχει ήδη φθηνές και αξιόπιστες μεταφορές εντός SEPA, οι ΗΠΑ βλέπουν στα stablecoins μια ιδιωτική «παράκαμψη» των τραπεζών.
Σύμφωνα με την ανάλυση που επικαλείται ο Γουλφ, η κυβέρνηση Τραμπ αντιμετωπίζει τα stablecoins σε δολάριο και ως γεωοικονομικό εργαλείο. Αν οι πληρωμές διεθνώς γίνουν σε ιδιωτικά tokens συνδεδεμένα με αμερικανικά treasuries, τότε η ζήτηση για το χρέος των ΗΠΑ θα ενισχυθεί, επιτρέποντας χαμηλότερα επιτόκια δανεισμού για την Ουάσιγκτον. Πρόκειται ουσιαστικά για εξαγωγή του κόστους χρηματοδότησης προς τον υπόλοιπο πλανήτη.
Όπως τονίζει η Helene Rey, η μαζική χρήση stablecoins σε δολάριο θα ιδιωτικοποιούσε το seigniorage –το κέρδος από την έκδοση χρήματος– υπέρ παγκόσμιων ιδιωτικών παικτών και εις βάρος κεντρικών τραπεζών και κυβερνήσεων τρίτων χωρών. Μια ακόμη θηρευτική κίνηση της υπερδύναμης, με έντονο πολιτικό αποτύπωμα για την Ευρώπη.
Ρυθμιστικά κενά και κίνδυνος «ιδιωτικού χρήματος»
Παρά την εικόνα σταθερότητας, τα stablecoins δεν πληρούν ακόμη τις βασικές προϋποθέσεις ενός αξιόπιστου νομίσματος. Το ΔΝΤ, ο ΟΟΣΑ και κυρίως η Τράπεζα Διεθνών Διακανονισμών (BIS) προειδοποιούν ότι τα σημερινά μοντέλα αποτυγχάνουν σε τρία κρίσιμα τεστ: ενότητα, ελαστικότητα και αξιοπιστία.
Ενότητα σημαίνει ότι κάθε μορφή του ίδιου χρήματος –μετρητά, τραπεζικές καταθέσεις, ψηφιακά μέσα– είναι πλήρως ανταλλάξιμη σε σταθερή ισοτιμία. Ελαστικότητα είναι η δυνατότητα του συστήματος να εξυπηρετεί πληρωμές κάθε μεγέθους χωρίς εμπλοκές. Αξιοπιστία σημαίνει επαρκή έλεγχο εγκληματικότητας, απάτης και κατάχρησης. Σε όλα αυτά, τα σημερινά stablecoins υστερούν: είναι αδιαφανή, επιρρεπή σε χρήση από εγκληματικά δίκτυα και εξαρτημένα από αποθεματικά που κανείς δεν ελέγχει πραγματικά.
Η υποβάθμιση του USDT της Tether από τη S&P σε «weak» είναι ενδεικτική. Σε περιόδους κρίσης, ιστορικά, το «ιδιωτικό χρήμα» καταρρέει πρώτο. Αν ένα μεγάλο stablecoin αποδειχθεί μη επαρκώς καλυμμένο, η μετάδοση πανικού σε αγορές και τράπεζες θα είναι άμεση.
Η ευρωπαϊκή απάντηση: άμυνα και δικά της ψηφιακά νομίσματα
Αν οι ΗΠΑ επιλέξουν να προωθήσουν χαλαρά ρυθμισμένα stablecoins σε δολάριο για να ενισχύσουν την κυριαρχία του νομίσματός τους, η Ευρώπη δεν έχει την πολυτέλεια της αδράνειας. Σε ένα περιβάλλον όπου η Ουάσιγκτον δηλώνει ανοιχτά ότι τα οικονομικά εργαλεία είναι μέρος της στρατηγικής εθνικής ασφάλειας, η ανεξέλεγκτη διείσδυση δολαριακών stablecoins στην ευρωπαϊκή οικονομία θα σήμαινε απώλεια νομισματικής κυριαρχίας.
Η Τράπεζα της Αγγλίας δείχνει έναν πιο ισορροπημένο δρόμο, προτείνοντας ρυθμιστικό πλαίσιο για συστημικά stablecoins σε στερλίνα, με αυστηρή εποπτεία, πλήρη διαφάνεια αποθεματικών και ενσωμάτωση στο ευρύτερο σύστημα πληρωμών. Αντίστοιχα, η ευρωζώνη καλείται να αναπτύξει δικά της, αυστηρά ρυθμισμένα ψηφιακά ευρώ –είτε ως κεντρικά ψηφιακά νομίσματα είτε ως stablecoins υπό στενή κεντρική εποπτεία– ώστε να αποκομίσει τα οφέλη της τεχνολογίας χωρίς να παραδώσει τον έλεγχο σε αμερικανικές εταιρείες και στην Ουάσιγκτον.
Η τεχνολογία tokenization μπορεί να βελτιώσει ριζικά τις πληρωμές, όμως αν συνδυαστεί με απατηλές υποσχέσεις σταθερότητας και ανεύθυνη δημοσιονομική πολιτική, μετατρέπεται σε συστημικό κίνδυνο. Η πρόκληση για την Ευρώπη και τη Βρετανία δεν είναι να τρέξουν πίσω από τις ΗΠΑ, αλλά να θέσουν κανόνες που θα προστατεύουν πολίτες, τράπεζες και θεσμούς.
Σχόλιο SBCTV.gr: Η μάχη για τα stablecoins είναι στην πραγματικότητα μάχη για το ποιος θα κατέχει το «λειτουργικό σύστημα» του παγκόσμιου χρήματος την επόμενη δεκαετία. Αν η Ευρώπη περιοριστεί σε ρόλο παθητικού χρήστη αμερικανικών ψηφιακών δολαρίων, θα δει την νομισματική της κυριαρχία να διαβρώνεται αθόρυβα. Χρειάζεται επιθετική, όχι αμυντική στρατηγική: ψηφιακό ευρώ, ρυθμισμένα ευρωπαϊκά stablecoins και αυστηρό φιλτράρισμα των ιδιωτικών δολαριακών tokens που διεκδικούν ρόλο «παγκόσμιου μετρητού».
#stablecoins #κρυπτονομίσματα #δολάριο #κεντρικέςΤράπεζες #ψηφιακόΝόμισμα
