Η Ευρωπαϊκή Ένωση προετοιμάζει την ενεργοποίηση του πιο ισχυρού εμπορικού της όπλου απέναντι στις ΗΠΑ, εάν ο Ντόναλντ Τραμπ υλοποιήσει τις απειλές του για δασμούς σε ευρωπαϊκά προϊόντα λόγω της Γροιλανδίας. Η σύμπλευση Βερολίνου και Παρισιού φέρνει την Ένωση ένα βήμα πριν από μια θεσμοθετημένη κλιμάκωση του εμπορικού πολέμου.
Οι ηγέτες της Ευρωπαϊκής Ένωσης σκληραίνουν θεαματικά τη στάση τους απέναντι στον Ντόναλντ Τραμπ, με αφορμή την κλιμάκωση της αμερικανικής ρητορικής για την ημιαυτόνομη δανική Γροιλανδία και τις απειλές δασμών σε συμμάχους του ΝΑΤΟ. Στο τραπέζι των Βρυξελλών βρίσκεται πλέον η ενεργοποίηση του Μηχανισμού Ενάντια στον Καταναγκασμό (Anti‑Coercion Instrument – ACI), του αποκαλούμενου «εμπορικού μπαζούκα» της ΕΕ.
Η στροφή Γερμανίας – Γαλλίας και τα σενάρια κλιμάκωσης
Η Γερμανία συντάχθηκε με τη Γαλλία, ζητώντας από την Κομισιόν να προετοιμάσει την ενεργοποίηση του ACI στην έκτακτη σύνοδο κορυφής της Πέμπτης στις Βρυξέλλες, σύμφωνα με ευρωπαίους διπλωμάτες που επικαλείται το Politico. Η κίνηση αυτή σηματοδοτεί αλλαγή παραδείγματος, καθώς το Βερολίνο εγκαταλείπει την παραδοσιακά πιο συμβιβαστική του στάση έναντι της Ουάσιγκτον.
Ο Τραμπ έχει ήδη ανακοινώσει δασμό 10% σε χώρες που αντιτάχθηκαν στα σχέδιά του για προσάρτηση της Γροιλανδίας – ανάμεσά τους Γαλλία, Γερμανία, Δανία, Ολλανδία, Ηνωμένο Βασίλειο, Νορβηγία, Σουηδία και Φινλανδία – ενώ απείλησε με δασμό 200% στο γαλλικό κρασί και τη σαμπάνια. Ευρωπαίοι ηγέτες επιχειρούν στο Νταβός να τον αποτρέψουν, αλλά ταυτόχρονα προετοιμάζονται για το χειρότερο σενάριο.
Παράλληλα με τον ACI, εξετάζεται η άμεση ενεργοποίηση ενός παλαιότερου πακέτου αντιποίνων, που προβλέπει δασμούς σε αμερικανικές εξαγωγές αξίας 93 δισ. ευρώ ετησίως. Διπλωμάτες εκτιμούν ότι είναι πιο πιθανό να ενεργοποιηθούν πρώτα αυτά τα μέτρα, ενώ η Επιτροπή θα «τρέχει» την πιο χρονοβόρα διαδικασία του ACI.
Τι είναι το «εμπορικό μπαζούκα» και γιατί τώρα
Ο Μηχανισμός Ενάντια στον Καταναγκασμό αποτελεί το βασικό θεσμικό εργαλείο της ΕΕ για να απαντά σε οικονομικούς εκβιασμούς τρίτων χωρών. Επιτρέπει ένα ευρύ φάσμα μέτρων: από επιβολή δασμών, περιορισμούς στις εξαγωγές στρατηγικών αγαθών, μέχρι αποκλεισμό αμερικανικών εταιρειών από δημόσιους διαγωνισμούς στην ευρωπαϊκή αγορά.
Η ενεργοποίησή του απαιτεί απόφαση του Συμβουλίου με την υποστήριξη τουλάχιστον 15 από τα 27 κράτη‑μέλη. Την προηγούμενη φορά που η Ευρώπη έφθασε κοντά στο πάτημα της σκανδάλης – μετά τους μονομερείς δασμούς Τραμπ το 2025 – έκανε πίσω την τελευταία στιγμή. Σήμερα, όμως, όπως τονίζουν διπλωματικές πηγές, η διάθεση είναι διαφορετική: η σύγκρουση δεν αντιμετωπίζεται απλώς ως διαμάχη για το αν οι δασμοί θα είναι 10% ή 15%, αλλά ως ζήτημα στρατηγικής κυριαρχίας και αποτροπής.
Ο καγκελάριος της Γερμανίας Φρίντριχ Μερτς τόνισε ότι «διαθέτουμε ένα σύνολο εργαλείων και συμφωνούμε ότι δεν θέλουμε να τα χρησιμοποιήσουμε. Αλλά αν χρειαστεί, τότε θα το κάνουμε». Σημαντικό ρόλο στη γερμανική μεταστροφή παίζει και η βιομηχανία: ο πρόεδρος της ένωσης κατασκευαστών μηχανημάτων VDMA, Μπέρτραμ Κάουλατ, κάλεσε τις Βρυξέλλες να εξετάσουν τη χρήση του ACI, παρότι ο κλάδος ήδη πλήττεται δυσανάλογα από τους αμερικανικούς δασμούς.
Το «κλειδί» της Μελόνι και η δοκιμασία της ευρωπαϊκής ενότητας
Κρίσιμος παράγοντας για την ενεργοποίηση του ACI είναι η στάση της Ιταλίας. Ως τρίτη μεγαλύτερη οικονομία της ΕΕ και με πρωθυπουργό την Τζόρτζια Μελόνι, στενή πολιτική σύμμαχο του Τραμπ, η Ρώμη εμφανίζεται μέχρι στιγμής να προτιμά την αποκλιμάκωση μέσω διαλόγου με την Ουάσιγκτον. Αντίστοιχα ασαφής παραμένει η θέση της Πολωνίας.
Η σύγκλιση, ωστόσο, Γαλλίας και Γερμανίας αυξάνει την πίεση προς Ρώμη και Βαρσοβία να ευθυγραμμιστούν με την πλειοψηφία. Η τελική ισορροπία θα εξαρτηθεί και από την ομιλία του Τραμπ στο Παγκόσμιο Οικονομικό Φόρουμ του Νταβός, η οποία μπορεί είτε να ανοίξει παράθυρο διαπραγμάτευσης είτε να σπρώξει την ΕΕ σε μετωπική σύγκρουση.
Σχόλιο SBCTV.gr: Η ευρωπαϊκή συζήτηση για το «εμπορικό μπαζούκα» δείχνει ότι η εποχή της στρατηγικής αφέλειας απέναντι στην Ουάσιγκτον τελειώνει. Αν η ΕΕ δεν μετατρέψει την οικονομική της ισχύ σε αξιόπιστη αποτροπή, κινδυνεύει να εγκλωβιστεί σε επαναλαμβανόμενους εκβιασμούς – με κόστος όχι μόνο για τις εξαγωγές, αλλά για την ίδια τη γεωπολιτική της υπόσταση.
#ΕΕ #Τραμπ #Γροιλανδία #Δασμοί #ΕμπορικόςΠόλεμος
