Ο Ντόναλντ Τραμπ χρησιμοποίησε το βήμα του Παγκόσμιου Οικονομικού Φόρουμ στο Νταβός για να επαναφέρει την απαίτηση των ΗΠΑ να αποκτήσουν τη Γροιλανδία, απειλώντας με δασμούς ευρωπαίους και καναδούς συμμάχους και επιτιθέμενος λεκτικά σε ηγέτες όπως ο Εμανουέλ Μακρόν. Πίσω από τις προκλητικές δηλώσεις κρύβεται μια σκληρή διαπραγμάτευση ισχύος, με επίκεντρο την ασφάλεια στην Αρκτική, το ΝΑΤΟ και την παγκόσμια οικονομική ισορροπία.
Η φετινή παρουσία του προέδρου των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ στο Παγκόσμιο Οικονομικό Φόρουμ στο Νταβός δεν είχε τον χαρακτήρα κλασικής οικονομικής ομιλίας, αλλά μιας επιθετικής επίδειξης ισχύος. Ο Αμερικανός πρόεδρος συνέδεσε ανοιχτά την επιθυμία του να αποκτήσει η Ουάσιγκτον «δικαιώματα και κυριότητα» επί της Γροιλανδίας με την απειλή επιβολής υψηλών δασμών σε οκτώ συμμάχους, μεταξύ των οποίων και η Δανία, που ασκεί κυριαρχία στο νησί.
Η Γροιλανδία ως γεωπολιτικό τρόπαιο
Ο Τραμπ παρουσίασε τη Γροιλανδία ως «ένα κομμάτι πάγου, κρύο και κακοτοποθετημένο», υπονοώντας ότι το αίτημα των ΗΠΑ είναι μικρό σε σύγκριση με όσα έχουν προσφέρει στη Συμμαχία επί δεκαετίες. Κάλεσε ουσιαστικά το ΝΑΤΟ να αποδεχθεί τη μεταβίβαση του εδάφους από τη Δανία στην Αμερική, προειδοποιώντας ότι αν οι ευρωπαίοι σύμμαχοι πουν «όχι», η Ουάσιγκτον «θα το θυμάται».
Πίσω από τη ρητορική υποτιμητική περιγραφή της Γροιλανδίας, η πραγματικότητα είναι ότι πρόκειται για κρίσιμο γεωστρατηγικό σημείο: ελέγχει θαλάσσιες και αεροπορικές οδούς της Αρκτικής, διαθέτει σημαντικούς φυσικούς πόρους και έχει αυξανόμενη σημασία στην αντιπαράθεση με τη Ρωσία και την Κίνα. Η επιμονή Τραμπ να χαρακτηρίζει το νησί «μέρος της Βόρειας Αμερικής» και άρα «δικό μας έδαφος» συνιστά έμμεση αμφισβήτηση της ευρωπαϊκής κυριαρχίας και δοκιμάζει τα όρια του διεθνούς δικαίου.
Πίεση με δασμούς και προσωπικές επιθέσεις
Η Ουάσιγκτον απειλεί να επιβάλει δασμούς 10% από τον Φεβρουάριο, που θα κλιμακωθούν στο 25% τον Ιούνιο, πλήττοντας εξαγωγές βασικών συμμάχων. Αυτή η «οικονομική τιμωρία» έρχεται σε μια στιγμή που η Ευρώπη ήδη αντιμετωπίζει χαμηλή ανάπτυξη και ενεργειακή μετάβαση, ενώ η παγκόσμια οικονομία παραμένει εύθραυστη. Η κίνηση υπονομεύει την αξιοπιστία των ΗΠΑ ως πυλώνα του ελεύθερου εμπορίου και ενισχύει τις φωνές στην ΕΕ που ζητούν εργαλεία αντι-εκβιασμού.
Παράλληλα, ο Τραμπ εξαπέλυσε προσωπικές επιθέσεις σε ηγέτες. Ειρωνεύτηκε τον Εμανουέλ Μακρόν για τα γυαλιά που φόρεσε για λόγους υγείας και τον κατηγόρησε ότι «παριστάνει τον σκληρό» στις διαπραγματεύσεις για τις τιμές φαρμάκων, υποστηρίζοντας ότι η Γαλλία «εκμεταλλεύεται τις ΗΠΑ εδώ και 30 χρόνια». Στρέφοντας τα πυρά του και στον Καναδό πρωθυπουργό Μαρκ Κάρνεϊ, του υπενθύμισε ότι «ο Καναδάς ζει χάρη στις Ηνωμένες Πολιτείες», προειδοποιώντας τον για τις δημόσιες κριτικές του στο αμερικανικό σύστημα.
Αντίφαση μεταξύ ρητορικής ευημερίας και κοινωνικής πραγματικότητας
Στο οικονομικό σκέλος, ο Τραμπ επανέλαβε ότι «όταν η Αμερική ανθεί, ανθεί ολόκληρος ο κόσμος», παρουσιάζοντας τις ΗΠΑ ως ατμομηχανή της παγκόσμιας ανάπτυξης, την ώρα που κατηγορούσε την Ευρώπη ότι «δεν πηγαίνει προς τη σωστή κατεύθυνση» λόγω πολιτικών για την ενέργεια, τη μετανάστευση και τη γεωπολιτική.
Ωστόσο, όταν έφθασε στο ζήτημα της προσβασιμότητας στη στέγη, ο Αμερικανός πρόεδρος πήρε θέση υπέρ των υφιστάμενων υψηλών τιμών ακινήτων, υποστηρίζοντας ότι η πτώση των τιμών θα έκανε τους ιδιοκτήτες να αισθάνονται φτωχότεροι. Αυτό έρχεται σε αντίθεση με την πραγματικότητα μιας αγοράς κατοικίας που βρίσκεται στο χαμηλότερο επίπεδο πωλήσεων τριών δεκαετιών, με υψηλά επιτόκια στεγαστικών δανείων και έξι στους δέκα Αμερικανούς να δηλώνουν πως η πολιτική Τραμπ έχει επιδεινώσει το κόστος ζωής.
Τα μέχρι στιγμής μέτρα –αγορά 200 δισ. δολαρίων σε ενυπόθηκους τίτλους και απαγόρευση σε μεγάλες χρηματοοικονομικές εταιρείες να αγοράζουν κατοικίες– δεν αλλάζουν το βασικό αφήγημα: η διοίκηση επιχειρεί να προστατεύσει περιουσιακές αξίες και αγορές, περισσότερο παρά να μειώσει ουσιαστικά το κόστος στέγασης για τα νοικοκυριά.
Σχόλιο SBCTV.gr: Η ομιλία Τραμπ στο Νταβός δείχνει μια Αμερική που χρησιμοποιεί οικονομικά όπλα (δασμούς, αγορές τίτλων) και σκληρή ρητορική για να αναδιατάξει τη γεωπολιτική σκακιέρα, από την Αρκτική μέχρι τη στέγη των μεσαίων στρωμάτων. Για την Ευρώπη, το μήνυμα είναι διπλό: αφενός πρέπει να θωρακίσει την οικονομική και αμυντική της αυτονομία απέναντι σε έναν απρόβλεπτο σύμμαχο, αφετέρου να αποφύγει να παγιδευτεί ανάμεσα στις ΗΠΑ και τις αναδυόμενες δυνάμεις σε μια νέα εποχή γεωοικονομικού εκβιασμού.
#ΗΠΑ #Τραμπ #Νταβός #Γροιλανδία #ΝΑΤΟ #Ευρώπη
