Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο ετοιμάζεται να ζητήσει από την Κομισιόν την έναρξη διαδικασίας ενεργοποίησης του αντιεξαναγκαστικού μηχανισμού της ΕΕ απέναντι στις ΗΠΑ, στον απόηχο της κλιμάκωσης γύρω από τη Γροιλανδία και τις απειλές για δασμούς. Η κίνηση σηματοδοτεί ιστορική σκλήρυνση της ευρωπαϊκής στάσης έναντι της Ουάσιγκτον και ανοίγει τον δρόμο για μια νέα φάση εμπορικής αντιπαράθεσης.
Σε μία από τις πιο επιθετικές κινήσεις εμπορικής πολιτικής των τελευταίων ετών, το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο προετοιμάζεται να ζητήσει από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή την έναρξη της διαδικασίας για την ενεργοποίηση του λεγόμενου Anti-Coercion Instrument (ACI) – του ισχυρότερου εμπορικού «όπλου» της Ένωσης – εναντίον των Ηνωμένων Πολιτειών.
Κλιμάκωση μετά τη «Γροιλανδία» και τα δασμολογικά τελεσίγραφα
Η πρωτοβουλία έρχεται σε στιγμή που οι σχέσεις ΕΕ–ΗΠΑ βρίσκονται στο χαμηλότερο σημείο τους εδώ και δεκαετίες. Αφορμή αποτέλεσαν οι απειλές του προέδρου Ντόναλντ Τραμπ να «αρπάξει» τη Γροιλανδία, αυτόνομη δανική επικράτεια, καθώς και η προειδοποίησή του για επιβολή δασμών σε ευρωπαϊκές χώρες που στηρίζουν ανοιχτά την Κοπεγχάγη.
Ο πρόεδρος της Επιτροπής Διεθνούς Εμπορίου του Ευρωκοινοβουλίου, ο Γερμανός σοσιαλδημοκράτης Μπερντ Λάνγκε, δήλωσε ότι αναμένει από τους συντονιστές των πολιτικών ομάδων να αποφασίσουν τη Δευτέρα την επίσημη αίτηση προς την Κομισιόν για έναρξη έρευνας στο πλαίσιο του ACI. Παράλληλα, το Κοινοβούλιο «πάγωσε» τη διαδικασία κύρωσης της εμπορικής συμφωνίας ΕΕ–ΗΠΑ που είχε συμφωνηθεί το περασμένο καλοκαίρι, στέλνοντας σαφές πολιτικό μήνυμα προς την Ουάσιγκτον.
Η Σουηδή ευρωβουλευτής των Φιλελευθέρων, Κάριν Κάρλσμπρο, υπογράμμισε ότι «η Ευρώπη πρέπει να μιλήσει τη γλώσσα που καταλαβαίνει ο Τραμπ», ζητώντας άμεση και ενιαία αντίδραση. Αντιθέτως, ο Γιέργκεν Βόρμπορν, επικεφαλής για το εμπόριο της ομάδας του Ευρωπαϊκού Λαϊκού Κόμματος, κράτησε πιο επιφυλακτική στάση, τονίζοντας ότι «είναι πολύ νωρίς» για να δεσμευθεί πως θα στηρίξει την ενεργοποίηση του μηχανισμού.
Τι είναι το ACI και γιατί θεωρείται «εμπορικό μπαζούκα»
Ο αντιεξαναγκαστικός μηχανισμός έχει σχεδιαστεί ως εργαλείο αποτροπής και αντίδρασης σε μονομερείς, καταναγκαστικές ενέργειες τρίτων χωρών απέναντι στην ΕΕ ή κράτη-μέλη της. Μπορεί να ενεργοποιηθεί κατόπιν αιτήματος οποιουδήποτε «θιγόμενου μέρους», συμπεριλαμβανομένου του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, και επιτρέπει στην Ένωση να λάβει μια ευρεία γκάμα μέτρων.
Τα πιθανά αντίμετρα περιλαμβάνουν επιβολή στοχευμένων δασμών, περιορισμό εξαγωγών στρατηγικών αγαθών, αλλά και αποκλεισμό αμερικανικών εταιρειών από δημόσιους διαγωνισμούς στην ευρωπαϊκή αγορά. Πρόκειται για μέτρα με σημαντικό οικονομικό κόστος και για τις δύο πλευρές, γι’ αυτό και η χρήση του εργαλείου θεωρείται «έσχατη λύση».
Σύμφωνα με διπλωματικές πηγές στις Βρυξέλλες, Γερμανία και Γαλλία έχουν ήδη ταχθεί υπέρ της προετοιμασίας της Κομισιόν ώστε να είναι έτοιμη να «ξεκλειδώσει» το ACI, εάν ο Λευκός Οίκος δεν υποχωρήσει από τις απειλές του. Το θέμα θα τεθεί σε έκτακτη σύνοδο κορυφής των Ευρωπαίων ηγετών, με ζητούμενο μια κοινή, σκληρή αλλά ελεγχόμενη απάντηση.
Κίνδυνος νέου γύρου εμπορικού πολέμου
Η ενεργοποίηση του ACI κατά των ΗΠΑ θα σηματοδοτούσε ποιοτικό άλμα στην ευρωπαϊκή στρατηγική, μετατρέποντας την ΕΕ από «αντιδραστικό» σε ενεργό παίκτη στον χώρο της γεωοικονομικής αντιπαράθεσης. Την ίδια στιγμή, θα αύξανε τον κίνδυνο κλιμάκωσης σε έναν νέο γύρο εμπορικού πολέμου, με αλυσιδωτές επιπτώσεις στις αγορές, στις επενδύσεις και στην ευρωπαϊκή βιομηχανία.
Για χώρες όπως η Ελλάδα, με υψηλή εξάρτηση από τις εξαγωγές στην ευρωατλαντική αγορά, η ισορροπία ανάμεσα στην υπεράσπιση της ευρωπαϊκής κυριαρχίας και την αποφυγή ευρείας σύγκρουσης αποκτά ιδιαίτερη σημασία. Η επόμενη εβδομάδα στις Βρυξέλλες θα είναι κρίσιμη για το αν η ΕΕ θα περάσει από τις απειλές στην πράξη.
Σχόλιο SBCTV.gr: Η κίνηση του Ευρωκοινοβουλίου δεν είναι απλώς μια ακόμη θεσμική χειρονομία, αλλά μήνυμα ότι η Ευρώπη αποδέχεται πλέον πως ζει σε περιβάλλον «ωμής ισχύος» και ετοιμάζεται να παίξει με τους ίδιους κανόνες. Η πρόκληση θα είναι να χρησιμοποιήσει το εμπορικό «μπαζούκα» περισσότερο ως εργαλείο αποτροπής παρά ως όπλο σύγκρουσης, διατηρώντας την ενότητα στο εσωτερικό της και την αξιοπιστία της προς τα έξω.
