Το κύρος και η απασχόληση των οικονομολόγων στις ΗΠΑ δέχονται ισχυρό πλήγμα, με πτώση στις εγγραφές φοιτητών και κατακόρυφη μείωση των θέσεων εργασίας. Η πολιτική συγκυρία, η γήρανση του ακαδημαϊκού σώματος και η κάμψη της ζήτησης εκτός πανεπιστημίων συνθέτουν μια σπάνιας έντασης κρίση για το επάγγελμα.
Στις αρχές Ιανουαρίου, χιλιάδες οικονομολόγοι συγκεντρώθηκαν στη Φιλαδέλφεια για το ετήσιο συνέδριο της American Economic Association, σε μια πόλη γεμάτη φθηνά δωμάτια ξενοδοχείων και… άδεια ημερολόγια για όλους τους άλλους. Πίσω όμως από την καθιερωμένη εσωστρέφεια του κλάδου, αναδεικνύεται μια πολύ πιο ανησυχητική πραγματικότητα: η ίδια η ζήτηση για οικονομολόγους βρίσκεται σε ύφεση.
Κρίση αξιοπιστίας και υποχώρηση του ενδιαφέροντος
Σύμφωνα με τις παρεμβάσεις στο συνέδριο, το επάγγελμα αντιμετωπίζει τρία αλληλένδετα προβλήματα. Πρώτον, μια ευρεία «κρίση αξιοπιστίας» στα μάτια της κοινωνίας, η οποία αποδίδει στους οικονομολόγους μέρος της ευθύνης για τον επίμονα υψηλό πληθωρισμό και τις λανθασμένες προβλέψεις της προηγούμενης δεκαετίας. Καθώς οι ειδικοί υπερασπίζονται την ανεξαρτησία της Federal Reserve, την αξιοπιστία των στατιστικών υπηρεσιών και προειδοποιούν για το κόστος των δασμών, η κυβέρνηση Τραμπ δείχνει να αγνοεί συστηματικά τις υποδείξεις τους, αποδυναμώνοντας περαιτέρω το κύρος τους.
Δεύτερον, μειώνεται αισθητά η διάθεση των νέων να σπουδάσουν οικονομικά. Παρά το γεγονός ότι ο συνολικός αριθμός πτυχίων στις ΗΠΑ αυξάνεται σχετικά σταθερά, έρευνα που παρουσίασε ο John Siegfried δείχνει ότι τα πτυχία οικονομικών υποχώρησαν κατά περίπου 15% την περίοδο 2017-2023. Η στροφή αυτή υποδηλώνει ότι οι φοιτητές δεν θεωρούν πλέον την οικονομική επιστήμη τόσο ελκυστικό διαβατήριο για σταθερή καριέρα.
Κατάρρευση της ακαδημαϊκής αγοράς εργασίας
Το τρίτο –και πιο απτό– σκέλος της κρίσης είναι η αγορά εργασίας. Η Wendy Stock, από το Montana State University, εκτιμά ότι οι νέοι διδάκτορες οικονομικών αντιμετωπίζουν μία από τις δυσκολότερες αγορές όλων των εποχών. Το πάγωμα προσλήψεων στα πανεπιστήμια οδήγησε, μεταξύ 2019 και 2025, σε μείωση κατά περίπου 50% των θέσεων πλήρους απασχόλησης στις ΗΠΑ. Μόνο τον τελευταίο χρόνο, η πτώση των αγγελιών ήταν εντονότερη από ό,τι στη Μεγάλη Ύφεση.
Παράλληλα, οι προσλήψεις οικονομολόγων μειώνονται ταχύτερα από εκείνες άλλων θεωρητικών κλάδων, όπως η φιλοσοφία ή η γλωσσολογία. Η γήρανση του ακαδημαϊκού σώματος –με μέσο όρο ηλικίας γύρω στα 50 έτη στα κορυφαία τμήματα– περιορίζει τις αποχωρήσεις, άρα και τις νέες θέσεις. Πολλοί υποψήφιοι παρέτειναν τις σπουδές ή αποδέχθηκαν προσωρινές θέσεις, ελπίζοντας σε βελτίωση που δεν ήρθε, δημιουργώντας έτσι μια «ουρά» αιτούντων που διογκώνεται.
Πολιτική πίεση και αποδυνάμωση εναλλακτικών διεξόδων
Παραδοσιακά, όταν πιέζεται η ακαδημαϊκή αγορά, άλλοι εργοδότες –κυβερνήσεις, διεθνείς οργανισμοί, τράπεζες, τεχνολογικές εταιρείες– απορροφούν μέρος των νέων οικονομολόγων. Αυτή τη φορά, όμως, πολλές από αυτές τις «βαλβίδες ασφαλείας» κλείνουν ταυτόχρονα. Οι αγγελίες για θέσεις εκτός ΗΠΑ έχουν βουτήξει, ενώ η κυβέρνηση Τραμπ έχει συμβάλει σε πτώση περίπου 80% των αγγελιών για ομοσπονδιακές θέσεις οικονομολόγων από το 2019 έως το 2025, ακυρώνοντας ουσιαστικά τον ρόλο του κράτους ως εργοδότη υψηλής ειδίκευσης.
Στον ιδιωτικό τομέα, η ζήτηση από τον τεχνολογικό κλάδο εμφανίζεται απογοητευτική, με μερική υποκατάσταση των ανοικτών προκηρύξεων από διαδρομές όπως οι πρακτικές ασκήσεις. Αν και μόνο περίπου το ένα τέταρτο της συνολικής πτώσης των αγγελιών αφορά μη ακαδημαϊκές θέσεις, η ταυτόχρονη συρρίκνωση όλων των καναλιών δημιουργεί ασφυξία.
Παρά τη ζοφερή εικόνα, ο John Cawley, επικεφαλής της Επιτροπής Αγοράς Εργασίας της American Economic Association, υπογραμμίζει ότι το επάγγελμα είναι ευέλικτο και ότι ορισμένες πηγές ζήτησης θα ανακάμψουν. Ειρωνικά, η επιμονή της κυβέρνησης Τραμπ να αγνοεί τις οικονομικές συμβουλές προσφέρει άφθονο «υλικό» στους ερευνητές – και στους αναλυτές που καταγράφουν αυτή την ιδιότυπη ύφεση των ίδιων των οικονομολόγων.
Σχόλιο SBCTV.gr: Η κρίση των οικονομολόγων στις ΗΠΑ λειτουργεί ως προειδοποίηση και για την Ευρώπη: όταν η πολιτική εξουσία απαξιώνει τη γνώση και η αγορά συμπιέζει τις θέσεις υψηλής ειδίκευσης, η ζημιά δεν αφορά μόνο ένα επάγγελμα, αλλά τη δυνατότητα των κοινωνιών να λαμβάνουν τεκμηριωμένες αποφάσεις σε περιόδους αστάθειας.
#ΗΠΑ #ΑγοράΕργασίας #Οικονομολόγοι #ΟικονομικήΕκπαίδευση
