Η κυβέρνηση του Πέδρο Σάντσεθ προχωρά σε μια από τις μεγαλύτερες μαζικές νομιμοποιήσεις μεταναστών στην Ευρώπη, δίνοντας καθεστώς διαμονής σε περίπου 500.000 ανθρώπους χωρίς χαρτιά. Πίσω από την κίνηση δεν βρίσκεται μόνο μια ανθρωπιστική λογική, αλλά μια ξεκάθαρη δημογραφική και οικονομική στρατηγική για τη στήριξη της ισπανικής οικονομίας και του ασφαλιστικού συστήματος.
Η Ισπανία ετοιμάζεται να υλοποιήσει την πρώτη μαζική τακτοποίηση μεταναστών εδώ και πάνω από δύο δεκαετίες, κίνηση που ανατρέπει την κυρίαρχη ευρωπαϊκή τάση αυστηροποίησης της μεταναστευτικής πολιτικής. Η σοσιαλιστική κυβέρνηση του Πέδρο Σάντσεθ σχεδιάζει να χορηγήσει άδειες διαμονής σε περίπου 500.000 ανθρώπους που ζουν και εργάζονται χωρίς έγγραφα, εντάσσοντάς τους στην επίσημη οικονομία και στο σύστημα κοινωνικής ασφάλισης.
Ποιοι εντάσσονται στην αμνηστία και γιατί τώρα
Δικαίωμα ένταξης θα έχουν αλλοδαποί με καθαρό ποινικό μητρώο, που έφθασαν στην Ισπανία πριν από το τέλος του 2025 και μπορούν να αποδείξουν τουλάχιστον πέντε μήνες διαμονής στη χώρα. Επίσης, όσοι υπέβαλαν αίτηση ασύλου πριν από τις 31 Δεκεμβρίου θα μπορούν να κάνουν αίτηση για άδεια. Η κυβέρνηση αναμένει ότι η διαδικασία αιτήσεων θα ανοίξει μεταξύ Απριλίου και Ιουνίου.
Η πρωτοβουλία δεν γεννήθηκε αποκλειστικά στο κυβερνητικό τραπέζι. Πρόκειται για πρόταση πολιτών, υπογεγραμμένη από περίπου 700.000 ανθρώπους και υποστηριζόμενη από εκατοντάδες οργανώσεις της κοινωνίας των πολιτών, συμπεριλαμβανομένης της Καθολικής Εκκλησίας. Η Ισπανία, με ισχυρή ανάπτυξη και υψηλή ζήτηση για εργασία, έχει προσελκύσει μεγάλα κύματα εργαζομένων – κυρίως από τη Λατινική Αμερική και τη Βόρεια Αφρική – που απασχολούνται στην «μαύρη» οικονομία: γεωργία, οικοδομή, εστίαση, οικιακή εργασία και φροντίδα.
Οι περισσότεροι από αυτούς δεν εισήλθαν παράτυπα με βάρκες ή υπερπηδώντας φράχτες, αλλά μπήκαν νόμιμα με βίζα και απλώς την υπερέβησαν, βρίσκοντας εργασία «στο χέρι». Η νομιμοποίηση έρχεται να γεφυρώσει αυτή την πραγματικότητα με ένα θεσμικό πλαίσιο που αναγνωρίζει τον ρόλο τους στην οικονομία.
Δημογραφική βόμβα, αγορά εργασίας και πολιτική σύγκρουση
Η Ισπανία αντιμετωπίζει οξύ δημογραφικό πρόβλημα, με έναν από τους χαμηλότερους δείκτες γονιμότητας στην Ευρώπη. Η Jasmijn Slootjes, αναπληρώτρια διευθύντρια του Migration Policy Institute Europe, σημειώνει ότι η απόφαση της Μαδρίτης συνδέεται άμεσα με τον φόβο ότι ο γηράσκων γηγενής πληθυσμός δεν θα μπορεί να στηρίξει την απαιτούμενη παραγωγική βάση. Η τακτοποίηση εργαζομένων που ήδη εργάζονται ανεπίσημα επιτρέπει περισσότερα φορολογικά έσοδα, καλύτερη αντιστοίχιση δεξιοτήτων και πιο βιώσιμο ασφαλιστικό.
Τα τελευταία στοιχεία δείχνουν ότι από τις 76.200 νέες θέσεις εργασίας στο τελευταίο τρίμηνο του 2025, οι 52.500 αφορούσαν άτομα γεννημένα στο εξωτερικό, ενώ η ανεργία έπεσε στο χαμηλότερο επίπεδο 18ετίας. Ο Σάντσεθ υποστηρίζει ότι οι μετανάστες δεν «επιβαρύνουν» το κοινωνικό κράτος, αλλά συμβάλλουν στη διατήρησή του. Χαρακτηριστική είναι η φράση του: «Η Ισπανία πρέπει να επιλέξει ανάμεσα στο να είναι μια ανοιχτή και ευημερούσα χώρα ή μια κλειστή και φτωχή χώρα».
Ωστόσο, η απόφαση πυροδοτεί σφοδρές αντιδράσεις. Το ακροδεξιό Vox, που έχει οικοδομήσει την άνοδό του σε σκληρή αντι-μεταναστευτική ρητορική, κατηγορεί τον Σάντσεθ ότι «μισεί τον ισπανικό λαό» και θέλει να τον «αντικαταστήσει», αναπαράγοντας θεωρίες συνωμοσίας περί «μεγάλης αντικατάστασης» και ζητώντας «επαναμετανάστευση», δηλαδή μαζικές απελάσεις. Ακόμη και ο συντηρητικός Λαϊκός Κόμμα, το οποίο στο παρελθόν είχε υλοποιήσει αντίστοιχες αμνηστίες, τώρα αποστασιοποιείται, πιεζόμενο από την άνοδο της ακροδεξιάς.
Ισπανική εξαίρεση στην ευρωπαϊκή στροφή σκληρής γραμμής
Η κίνηση της Μαδρίτης έρχεται σε πλήρη αντίθεση με την ευρωπαϊκή και αμερικανική τάση ενίσχυσης απελάσεων και περιορισμού νομιμοποιήσεων. Η ΕΕ προωθεί αυστηρότερα μέτρα, όπως «κόμβους επιστροφής» εκτός Ευρώπης, ενώ χώρες όπως η Γαλλία αυξάνουν τις απελάσεις και μειώνουν τις τακτοποιήσεις. Παρ’ όλα αυτά, οι έρευνες κοινής γνώμης στην Ισπανία δείχνουν σχετικά σταθερή και από τις υψηλότερες στην Ευρώπη αποδοχή της μετανάστευσης, ακόμη και σε περιόδους εκτόξευσης της ανεργίας.
Αναλυτές εκτιμούν ότι, σε μια ήπειρο που γερνά και αντιμετωπίζει ελλείψεις δεξιοτήτων, η ισπανική επιλογή μπορεί να λειτουργήσει ως εργαστήριο πολιτικής: να δοκιμάσει αν η μαζική νομιμοποίηση, με σαφείς όρους και οικονομική στόχευση, μπορεί να γίνει εργαλείο ανάπτυξης και όχι μόνο ανθρωπιστικής διαχείρισης.
Σχόλιο SBCTV.gr: Η Ισπανία επιχειρεί αυτό που οι περισσότερες ευρωπαϊκές κυβερνήσεις αποφεύγουν: να συνδέσει ρητά τη μεταναστευτική πολιτική με μια μακροπρόθεσμη στρατηγική για ανάπτυξη, αγορά εργασίας και βιωσιμότητα του κοινωνικού κράτους. Αν το ισπανικό πείραμα πετύχει, θα ασκήσει πίεση σε άλλες χώρες – συμπεριλαμβανομένης της Ελλάδας – να εγκαταλείψουν τη βολική, αλλά αδιέξοδη, ρητορική «ασφάλειας» και να αντιμετωπίσουν κατά μέτωπο το τρίπτυχο γήρανση–έλλειψη εργατικών χεριών–παράτυπη εργασία.
#Ισπανία #Μετανάστευση #ΠέδροΣάντσεθ #Ευρώπη #ΑγοράΕργασίας
