Έκθεση της FGS Global για το 2026 περιγράφει έναν κόσμο που απομακρύνεται από τη μεταπολεμική τάξη, με άνοδο εθνικισμού, βαθειά κρίση εμπιστοσύνης και χάσμα ελίτ–κοινωνίας. Οι συζητήσεις στο Νταβός διεξάγονται πάνω σε ένα έδαφος κατακερματισμού, απαιτώντας νέα στρατηγική, μεγαλύτερη ευελιξία και πειστική πολιτική αφήγηση.
Η ετήσια σύναξη ηγετών στο Νταβός λαμβάνει χώρα σε ένα περιβάλλον που, σύμφωνα με την έκθεση «FGS Global Radar 2026», έχει ουσιαστικά «επανακαλωδιωθεί». Η μεταπολεμική, κανόνα-βασιζόμενη διεθνής τάξη φθίνει, οι πολίτες βυθίζονται σε πρωτοφανή απαισιοδοξία και το χάσμα μεταξύ αντιλήψεων των ελίτ και της κοινής γνώμης διευρύνεται επικίνδυνα.
Από τη μεταπολεμική τάξη σε σφαίρες επιρροής
Η έκθεση, βασισμένη σε 175 συνεντεύξεις ανώτερων στελεχών και δημοσκόπηση σχεδόν 20.000 πολιτών σε 27 δημοκρατίες, καταγράφει τη διάλυση της πολυμερούς συναίνεσης που οικοδομήθηκε μετά τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο. Διεθνείς θεσμοί αποδυναμώνονται, ενώ «ισχυροί άνδρες» επιβάλλουν την ατζέντα τους σε περιφερειακές σφαίρες επιρροής.
Ο ανταγωνισμός ΗΠΑ–Κίνας γίνεται πλέον άμεσος και οξύς, από το εμπόριο και την τεχνολογία έως έναν νέο διαστημικό αγώνα, με τις υπόλοιπες χώρες να αναγκάζονται να ευθυγραμμιστούν σε ένα διαρκώς μεταβαλλόμενο γεωπολιτικό πεδίο. Το ερώτημα μετατοπίζεται από το «ποιες είναι οι κοινές μας αρχές;» στο ωμό «τι μπορείς να κάνεις για μένα;», με επτά στους δέκα πολίτες να ζητούν πιο επιθετική υπεράσπιση του εθνικού συμφέροντος, ακόμη και με κόστος εντάσεων.
Σε αυτό το σκηνικό, η Ευρώπη εμφανίζεται συχνά περιθωριοποιημένη: όταν οι μεγάλοι παίκτες διαπραγματεύονται, «η Ευρώπη δεν είναι καν στο τραπέζι», όπως σημειώνεται χαρακτηριστικά.
Το ρήγμα ελίτ–κοινωνίας και ο «Κ-σχήματος» κόσμος
Κεντρικό εύρημα της έκθεσης είναι η βαθιά απόκλιση μεταξύ των προτεραιοτήτων των ηγετικών κύκλων και της κοινωνικής βάσης. Πολιτικές που οι ελίτ θεωρούν αυτονόητες –πλήρης απελευθέρωση της τεχνητής νοημοσύνης, περιορισμός δαπανών, ισχυρά κίνητρα για επιχειρηματίες– συναντούν ευρεία κοινωνική αντίδραση.
Η οικονομική πραγματικότητα περιγράφεται ως κόσμος σε σχήμα «Κ»: οι υψηλόμισθοι και ο τεχνολογικός κλάδος απογειώνονται, ενώ τα χαμηλότερα εισοδήματα και οι παραδοσιακοί τομείς πιέζονται. Η πλειονότητα των πολιτών στις 27 χώρες αναμένει ότι θα είναι χειρότερα τον επόμενο χρόνο· μόνο οι εύποροι προσδοκούν βελτίωση. Το κόστος ζωής παραμένει το υπ’ αριθμόν ένα ζήτημα, ανεξαρτήτως ηλικίας ή πολιτικής τοποθέτησης.
Αυτό μεταφράζεται σε ισχυρή στήριξη για μεγαλύτερη φορολογική επιβάρυνση επιχειρήσεων και πλουσίων, με 64% να υποστηρίζει φόρο στον πλούτο. Παράλληλα, οξύνεται η γενεακή σύγκρουση: πάνω από τους μισούς νέους 18–34 ετών θεωρούν ότι υπερβολικοί πόροι κατευθύνονται στους ηλικιωμένους, ενώ περίπου οι μισοί άνω των 55 πιστεύουν ότι προνομιακά ωφελούνται οι νέοι. Το 73% εκτιμά ότι η επόμενη γενιά θα ζήσει χειρότερα.
Κρίση εμπιστοσύνης και ευκαιρία για την Ευρώπη
Η απαισιοδοξία έχει λάβει διαστάσεις κρίσης: 76% των ερωτηθέντων νιώθουν ότι η χώρα τους είναι βαθιά διχασμένη, 68% θεωρούν ότι το πολιτικό σύστημα αποτυγχάνει και χρειάζεται ριζική αναθεώρηση, ενώ 62% αισθάνονται ότι η εθνική τους ταυτότητα διαβρώνεται. Η εμπιστοσύνη σε θεσμούς καταρρέει· τα παραδοσιακά ΜΜΕ αντιμετωπίζονται με καχυποψία από 61%, ενώ οι πολιτικοί συγκεντρώνουν μόλις 22% εμπιστοσύνης.
Αντίθετα, οι γιατροί βρίσκονται στην κορυφή (85%), οι μεγάλες επιχειρήσεις στο 41%, ακόμη και εργαλεία τεχνητής νοημοσύνης όπως το ChatGPT στο 34%. Σχεδόν οι μισοί πολίτες δηλώνουν ότι αισθάνονται αποκομμένοι από την κοινωνία, ενώ η διάθεση για «ευτυχισμένη άγνοια» έναντι της δύσκολης πραγματικότητας είναι εντυπωσιακά διαδεδομένη, ιδίως στη Γενιά Ζ.
Για την Ευρώπη, η εικόνα είναι δίσημη: από τη μία, σε όλα τα κράτη-μέλη της ΕΕ καταγράφεται συντριπτική στήριξη (70–80%) σε βαθιές μεταρρυθμίσεις και αυστηρότερο έλεγχο των συνόρων· από την άλλη, η υλοποίηση των προτάσεων που περιλαμβάνονται στις εκθέσεις Ντράγκι και Λέτα παραμένει εξαιρετικά χαμηλή, μόλις στο 11%. Η κοινωνία αναγνωρίζει την ανάγκη αλλαγής, αλλά δεν είναι ακόμη έτοιμη να περάσει τον «φραγμό του πόνου» που συνεπάγονται οι δύσκολες αποφάσεις.
Τέσσερις αρετές ηγεσίας για το 2026
Το μήνυμα της έκθεσης προς τους ηγέτες που συναντώνται στο Νταβός συμπυκνώνεται σε τέσσερις κρίσιμες αρετές: στρατηγική, ευελιξία, αυθεντικότητα και αφήγηση. Η ύπαρξη σαφούς στρατηγικού οράματος –ενός «Βόρειου Αστέρα»– θεωρείται απαραίτητη προϋπόθεση, αλλά όχι επαρκής. Απαιτείται και «ευκινησία GPS»: σταθερός προορισμός, αλλά διαρκής αναπροσαρμογή διαδρομής μπροστά σε «εργοτάξια» και «μποτιλιαρίσματα» της πραγματικότητας.
Η αυθεντικότητα αναδεικνύεται σε νόμισμα υψηλής και διαρκούς αξίας, σε ένα περιβάλλον όπου η δυσπιστία κυριαρχεί. Τέλος, η ικανότητα αφήγησης –η απλή, συνεπής και επίμονη επικοινωνία ενός πειστικού αφηγήματος– θεωρείται καθοριστική, καθώς τα κοινωνικά δίκτυα ευνοούν τη διχόνοια, απορρίπτουν την πολυπλοκότητα και διαλύουν την προσοχή.
Σχόλιο SBCTV.gr: Η εικόνα που αναδύεται από το Radar 2026 εξηγεί γιατί το Νταβός δυσκολεύεται πλέον να λειτουργήσει ως «παγκόσμιο χωριό» συναίνεσης: οι κοινωνίες ζητούν προστασία, αναδιανομή και ταυτότητα, την ώρα που οι ελίτ επιμένουν σε τεχνοκρατικές συνταγές. Για την Ευρώπη –και κατ’ επέκταση για χώρες όπως η Ελλάδα– το πραγματικό στοίχημα δεν είναι η διατύπωση νέων σχεδίων, αλλά η πολιτική ικανότητα να εφαρμοστούν μεταρρυθμίσεις χωρίς να σπάσει ο ήδη τεντωμένος κοινωνικός ιστός.
#Νταβός #FGSGlobal #διεθνής_τάξη #Ευρώπη #ανισότητες
