Στη γεωπολιτική, το μεγαλύτερο λάθος δεν είναι η λάθος επιλογή. Είναι η απουσία επιλογής.
Η Ελλάδα συμμετείχε ενεργά στη στήριξη της Ουκρανίας, αποδεχόμενη κόστος σε ενέργεια, πληθωρισμό και κοινωνική πίεση. Το πρώτο άρθρο ανέλυσε το τίμημα. Το δεύτερο κατέγραψε τι μπορεί και τι οφείλει να διεκδικήσει η χώρα ως ανταπόδοση. Το τρίτο και τελευταίο άρθρο θέτει το πιο δύσκολο ερώτημα:
τι συμβαίνει αν η Ελλάδα δεν διεκδικήσει τίποτα;
Στη μεταπολεμική Ευρώπη, η ουδετερότητα δεν υπάρχει. Υπάρχουν μόνο χώρες που διεκδικούν και χώρες που προσαρμόζονται στις αποφάσεις των άλλων.
Ρίσκο 1: Να μείνει «καλός σύμμαχος» χωρίς στρατηγικό ρόλο
Η διεθνής πολιτική δεν επιβραβεύει τη σιωπηλή συμμόρφωση. Την αξιοποιεί. Αν η Ελλάδα περιοριστεί στον ρόλο του συνεπούς συμμάχου χωρίς σαφή αιτήματα, το πιθανότερο είναι να μείνει εκτός των μεγάλων αποφάσεων για:
-
την ανοικοδόμηση της Ουκρανίας,
-
τη νέα αρχιτεκτονική ασφάλειας στην Ανατολική Ευρώπη,
-
τις ενεργειακές και μεταφορικές ροές της επόμενης δεκαετίας.
Η απουσία διεκδίκησης μεταφράζεται σε απουσία ρόλου.
Ρίσκο 2: Να παγιωθεί το κόστος χωρίς αντιστάθμιση
Η ενεργειακή ακρίβεια, η πίεση στον πρωτογενή τομέα και η απώλεια αγοραστικής δύναμης δεν ήταν προσωρινό φαινόμενο. Ήταν δομική μετατόπιση.
Αν δεν υπάρξει στρατηγική αντιστάθμιση:
-
το κόστος παραμένει,
-
τα οφέλη μοιράζονται αλλού,
-
η κοινωνική ανοχή εξαντλείται.
Το αποτέλεσμα δεν είναι κρίση. Είναι χρόνια φθορά.
Ρίσκο 3: Να χαθεί η ευκαιρία της ανοικοδόμησης
Η ανοικοδόμηση της Ουκρανίας δεν θα επαναληφθεί. Είναι one-off ιστορική στιγμή. Τα μεγάλα έργα, τα συμβόλαια, οι συμμαχίες θα κλειδώσουν νωρίς.
Όποιος δεν μπει στο τραπέζι:
-
δεν θα μπει αργότερα,
-
δεν θα πάρει «δεύτερη ευκαιρία»,
-
δεν θα αναπληρώσει το χαμένο μερίδιο.
Η μη διεκδίκηση ισοδυναμεί με οικειοθελή αποκλεισμό.
Ρίσκο 4: Να αποδυναμωθεί η διαπραγματευτική θέση εντός Ευρώπης
Η Ευρώπη μετά τον πόλεμο θα είναι διαφορετική:
-
περισσότερη άμυνα,
-
λιγότεροι πόροι,
-
σκληρότερες διαπραγματεύσεις.
Οι χώρες που δεν κεφαλαιοποίησαν τη συμμετοχή τους στη γεωπολιτική κρίση, θα βρεθούν σε μειονεκτική θέση σε:
-
αγροτικά κονδύλια,
-
ενεργειακές εξαιρέσεις,
-
δημοσιονομική ευελιξία.
Η Ελλάδα δεν έχει την πολυτέλεια να εμφανιστεί ως χώρα που έδωσε χωρίς να ζητήσει.
Ρίσκο 5: Εσωτερική πολιτική απονομιμοποίηση
Όταν μια κοινωνία πληρώνει κόστος και δεν βλέπει αποτέλεσμα, το πρόβλημα δεν μένει στην εξωτερική πολιτική. Μεταφέρεται στο εσωτερικό.
Η μη διεκδίκηση ανταπόδοσης:
-
τροφοδοτεί κυνισμό,
-
αποδυναμώνει την εμπιστοσύνη,
-
κάνει κάθε επόμενη διεθνή επιλογή δυσκολότερη πολιτικά.
Η εξωτερική πολιτική χωρίς κοινωνική νομιμοποίηση δεν αντέχει στον χρόνο.
Το πραγματικό διακύβευμα
Το διακύβευμα δεν είναι αν η Ελλάδα έκανε καλά που στήριξε την Ουκρανία. Το διακύβευμα είναι αν θα μετατρέψει αυτή τη στήριξη σε στρατηγικό κεφάλαιο ή αν θα την αφήσει να εξατμιστεί.
Στη γεωπολιτική, δεν κερδίζουν όσοι έχουν δίκιο. Κερδίζουν όσοι ζητούν την ώρα που πρέπει.
Συμπέρασμα
Αν η Ελλάδα δεν διεκδικήσει τίποτα μετά τον πόλεμο στην Ουκρανία, δεν θα τιμωρηθεί. Θα αγνοηθεί. Και αυτό είναι πολύ πιο επικίνδυνο.
Η βοήθεια δόθηκε. Το κόστος πληρώθηκε.
Το μόνο ερώτημα που μένει είναι αν η χώρα θα διεκδικήσει απόδοση ή θα αρκεστεί σε ρόλο θεατή σε μια Ευρώπη που αναδιατάσσεται.
SBC Analysis
Η μεταπολεμική περίοδος δεν θα είναι περίοδος αλληλεγγύης, αλλά ανακατανομής ισχύος. Όσες χώρες δεν μπουν με αιτήματα, θα βγουν με περιορισμούς. Για την Ελλάδα, η μη διεκδίκηση δεν είναι ουδετερότητα. Είναι στρατηγικό ρίσκο.
