Η θεαματική ανατροπή του Νικολάς Μαδούρο και ο σχεδιασμός του Ντόναλντ Τραμπ να θέσει υπό αμερικανικό έλεγχο την πετρελαϊκή βιομηχανία της Βενεζουέλας δεν αναμένεται να προκαλέσουν άμεσο σοκ στις διεθνείς τιμές πετρελαίου. Η πραγματική επίδραση θα κριθεί σε ορίζοντα ετών, από την ικανότητα προσέλκυσης επενδύσεων, την αποκατάσταση των υποδομών και τη σταθεροποίηση του νέου καθεστώτος.
Παρά τον γεωπολιτικό σεισμό που προκαλεί η σύλληψη του Νικολάς Μαδούρο και η de facto ανάληψη ελέγχου της Βενεζουέλας από τις ΗΠΑ, οι αγορές πετρελαίου δεν αναμένουν βραχυπρόθεσμη αναταραχή. Σύμφωνα με ανάλυση του Associated Press, ο σχεδιασμός του προέδρου Ντόναλντ Τραμπ να ανοίξει τον δρόμο για την επιστροφή αμερικανικών εταιρειών στην πετρελαϊκή βιομηχανία της χώρας είναι περισσότερο μια μεσο-μακροπρόθεσμη ιστορία προσφοράς, παρά καταλύτης για άμεση μεταβολή τιμών.
Κατεστραμμένη βιομηχανία, μακρύς δρόμος για αύξηση παραγωγής
Η πετρελαϊκή βιομηχανία της Βενεζουέλας βρίσκεται σε κατάσταση παρακμής μετά από χρόνια διαφθοράς, κακοδιαχείρισης και διεθνών κυρώσεων. Η παραγωγή έχει καταρρεύσει από περίπου 3,5 εκατ. βαρέλια ημερησίως το 1999 σε περίπου 1,1 εκατ. σήμερα, δηλαδή κάτω από το 1% της παγκόσμιας προσφοράς.
Παρότι οι αμερικανικές στρατιωτικές επιχειρήσεις δεν φέρονται να προκάλεσαν άμεσες ζημιές στις εγκαταστάσεις, οι υποδομές έχουν φθαρεί επί δεκαετίες. Ο Πάτρικ ντε Χάαν, επικεφαλής αναλυτής πετρελαίου στην GasBuddy, υπογραμμίζει ότι θα απαιτηθεί σημαντικός χρόνος για την αποκατάσταση και αναβάθμισή τους.
Ο Φρανσίσκο Μονάλντι, διευθυντής προγράμματος ενέργειας για τη Λατινική Αμερική στο Πανεπιστήμιο Rice, εκτιμά ότι για να αυξηθεί η παραγωγή από το περίπου 1 εκατ. βαρέλια ημερησίως σε 4 εκατ. θα χρειαστεί περίπου μία δεκαετία και επενδύσεις της τάξης των 100 δισ. δολαρίων. Το πρόβλημα, τονίζει, δεν είναι ο εντοπισμός πετρελαίου αλλά το πολιτικό και θεσμικό πλαίσιο που θα πείσει τους επενδυτές ότι τα συμβόλαια θα τηρηθούν.
Τεράστια αποθέματα, αλλά πολιτικός και νομικός κίνδυνος
Η Βενεζουέλα διαθέτει τα μεγαλύτερα αποδεδειγμένα αποθέματα αργού παγκοσμίως, περίπου 303 δισ. βαρέλια ή το 17% των παγκόσμιων αποθεμάτων, σύμφωνα με την Υπηρεσία Πληροφοριών Ενέργειας των ΗΠΑ. Αυτό εξηγεί το έντονο ενδιαφέρον των διεθνών πετρελαϊκών ομίλων, αν και προς το παρόν οι περισσότεροι τηρούν στάση αναμονής.
Η Chevron είναι η μόνη με ουσιαστική παρουσία, μέσω κοινοπραξιών με την κρατική PDVSA, με παραγωγή περίπου 250.000 βαρελιών ημερησίως. Η ExxonMobil και η ConocoPhillips είχαν εκδιωχθεί μετά τις εθνικοποιήσεις του Ούγκο Τσάβες το 2007. Σήμερα εταιρείες όπως η ConocoPhillips δηλώνουν ότι «παρακολουθούν τις εξελίξεις» αλλά θεωρούν πρόωρη κάθε συζήτηση για νέες επενδύσεις.
Πέρα από τον πολιτικό κίνδυνο, αναδύεται και ένα περίπλοκο νομικό τοπίο. Ο καθηγητής Νομικής στο Πανεπιστήμιο Κολούμπια, Μάθιου Γουάξμαν, επισημαίνει ότι κεντρικό ερώτημα θα είναι «ποιος κατέχει πραγματικά το πετρέλαιο της Βενεζουέλας;». Μια δύναμη κατοχής, βάσει διεθνούς δικαίου, δεν μπορεί να πλουτίζει από τους πόρους ενός άλλου κράτους, την ώρα που η κυβέρνηση Τραμπ πιθανότατα θα υποστηρίξει ότι το προηγούμενο καθεστώς δεν είχε ποτέ νόμιμη κυριότητα.
Βαρέο αργό, παγκόσμια ζήτηση και πίεση στη Ρωσία
Η ιδιαιτερότητα της Βενεζουέλας είναι ότι παράγει βαρέο αργό, κρίσιμο για ντίζελ, άσφαλτο και καύσιμα βαρέων μηχανημάτων. Η παγκόσμια αγορά ντίζελ βρίσκεται σε στενότητα, λόγω κυρώσεων σε Βενεζουέλα και Ρωσία, ενώ το ελαφρύτερο αμερικανικό αργό δεν μπορεί να το υποκαταστήσει εύκολα.
Αμερικανικά διυλιστήρια στον Κόλπο του Μεξικού έχουν σχεδιαστεί ειδικά για τέτοιο βαρέο αργό, σε εποχές που το βενεζουελάνικο και μεξικανικό πετρέλαιο ήταν άφθονο. Η επαναφορά μεγάλων ποσοτήτων βενεζουελάνικου αργού θα βελτίωνε την αποδοτικότητα αυτών των διυλιστηρίων και θα ασκούσε καθοδική πίεση στις τιμές, ιδίως στο ντίζελ.
Ο αναλυτής Φιλ Φλιν εκτιμά ότι αν η Βενεζουέλα εξελιχθεί εκ νέου σε «πετρελαϊκή υπερδύναμη», αυτό θα μπορούσε να παγιώσει χαμηλότερες τιμές για μεγαλύτερο διάστημα και να αυξήσει την πίεση στη Ρωσία, καθώς η Ευρώπη και άλλες αγορές θα είχαν εναλλακτική πηγή βαρέων καυσίμων.
Ωστόσο, σε βραχυπρόθεσμο ορίζοντα, η παγκόσμια αγορά βρίσκεται σε πλεόνασμα, η Βενεζουέλα είναι ήδη μέλος του OPEC και οι ποσότητες της λαμβάνονται υπόψη στους σχεδιασμούς. Οι αγορές πετρελαίου δεν διαπραγματεύονται τα Σαββατοκύριακα και δεν αναμένεται ισχυρή αντίδραση όταν ανοίξουν, εκτός αν υπάρξουν μη αναμενόμενες εξελίξεις στο πολιτικό μέτωπο.
Σχόλιο SBCTV.gr: Η σύλληψη Μαδούρο λειτουργεί περισσότερο ως γεωπολιτικός καταλύτης παρά ως άμεσος τιμολογιακός παράγοντας. Το πραγματικό διακύβευμα δεν είναι η βραχυπρόθεσμη τιμή του Brent, αλλά αν οι ΗΠΑ θα κατορθώσουν να μετατρέψουν τα τεράστια –αλλά «κλειδωμένα»– αποθέματα της Βενεζουέλας σε αξιόπιστη, θεσμικά ασφαλή πηγή βαρέος αργού. Αν αυτό συμβεί, θα αναδιατάξει τις ροές πετρελαίου, θα μειώσει τη διαπραγματευτική ισχύ της Μόσχας και θα λειτουργήσει ως μεσοπρόθεσμος «κόφτης» στις τιμές. Αν όμως επικρατήσει νομική και πολιτική ασάφεια, η Βενεζουέλα κινδυνεύει να παραμείνει ενεργειακός γίγαντας στα χαρτιά και αποτυχημένο κράτος στην πράξη.
#Βενεζουέλα #Μαδούρο #Τραμπ #Πετρέλαιο #OPEC
