Η σκληρή καταγγελία του Αλέξη Τσίπρα για τη στρατιωτική επέμβαση των ΗΠΑ στη Βενεζουέλα αναδεικνύει το ρήγμα μεταξύ διεθνούς δικαίου και «δικαίου του ισχυρού». Παράλληλα, ανοίγει μια ευρύτερη συζήτηση για τον ρόλο της Ευρώπης και τους κινδύνους για την ελληνική εξωτερική πολιτική.
Με αφορμή τη στρατιωτική επίθεση των ΗΠΑ στη Βενεζουέλα και την απαγωγή του επικεφαλής ενός κυρίαρχου κράτους, ο Αλέξης Τσίπρας τοποθετείται με ιδιαίτερα σκληρή γλώσσα, κάνοντας λόγο για «ωμή παραβίαση του διεθνούς δικαίου» και για οριστική επικράτηση του «δικαίου του ισχυρού». Η παρέμβασή του εντάσσεται τόσο στο διεθνές πλαίσιο αντιδράσεων όσο και στη διαμορφούμενη εσωτερική πολιτική αντιπαράθεση στην Ελλάδα.
Διεθνές δίκαιο, πετρέλαιο και γεωπολιτική
Ο πρώην πρωθυπουργός χαρακτηρίζει τη στρατιωτική ενέργεια των ΗΠΑ και την αρπαγή ηγέτη κυρίαρχου κράτους ως επικίνδυνο προηγούμενο, που μπορεί να λειτουργήσει ως νομιμοποιητικό παράδειγμα για κάθε αναθεωρητική δύναμη. Η εκτίμησή του είναι ότι, πίσω από το αφήγημα περί δημοκρατίας, ο πραγματικός στόχος της Ουάσιγκτον είναι ο έλεγχος των πετρελαϊκών κοιτασμάτων της Βενεζουέλας – μια θέση που συνδέει ευθέως την κρίση με την παγκόσμια ενεργειακή σκακιέρα.
Ο Τσίπρας υπενθυμίζει ότι ιστορικά οι στρατιωτικές επεμβάσεις, από τη Μέση Ανατολή μέχρι τη Λατινική Αμερική, δεν οδήγησαν σε σταθερές δημοκρατίες αλλά σε παρατεταμένη αστάθεια. Κατά την ανάγνωσή του, η προστασία της δημοκρατίας είναι υπόθεση των ίδιων των κοινωνιών και των αγώνων τους και όχι προϊόν εξωτερικής επιβολής με βόμβες και στρατούς. Το επιχείρημα αυτό απευθύνεται όχι μόνο στο αμερικανικό δόγμα ισχύος, αλλά και σε ευρωπαϊκές κυβερνήσεις που συχνά συντάσσονται, σιωπηρά ή ρητά, με τέτοιες επιλογές.
Η αδυναμία της Ευρώπης και η ελληνική διάσταση
Ιδιαίτερη βαρύτητα έχει η κριτική του προς την Ευρώπη, την οποία περιγράφει ως «ανήμπορη» να διαδραματίσει ουσιαστικό διεθνή ρόλο. Για να ανακτήσει αξιοπιστία, υποστηρίζει, η ΕΕ οφείλει να διεκδικήσει στρατηγική αυτονομία, υπερασπιζόμενη το διεθνές δίκαιο με ρεαλισμό και διπλωματία απέναντι στον κυνισμό της ισχύος. Η αναφορά αυτή αγγίζει μια θεμελιώδη συζήτηση στις Βρυξέλλες: αν η Ευρώπη θα παραμείνει γεωπολιτικό «παράρτημα» των ΗΠΑ ή θα επιχειρήσει μια πιο αυτόνομη στρατηγική, με κόστος αλλά και με δυνατότητες μεγαλύτερης επιρροής.
Ακόμη πιο αιχμηρή είναι η αποτίμησή του για τη στάση της Αθήνας. Κατηγορεί την ελληνική κυβέρνηση ότι έχει εγκαταλείψει την «ενεργητική και πολυδιάστατη εξωτερική πολιτική» και έχει υιοθετήσει το δόγμα του «πρόθυμου για όλα συμμάχου», που «δικαιολογεί τα αδικαιολόγητα» αναζητώντας εύνοια από τους «προστάτες». Στο επίκεντρο της κριτικής του βρίσκεται η φράση του Έλληνα Πρωθυπουργού ότι «δεν είναι η στιγμή να σχολιάσουμε τη νομιμότητα των πρόσφατων ενεργειών», την οποία ο Τσίπρας χρησιμοποιεί ως παράδειγμα επικίνδυνης σιωπής.
Τα ελληνικά συμφέροντα και ο κίνδυνος προηγούμενου
Το πιο πολιτικά φορτισμένο σημείο της παρέμβασης είναι το υποθετικό ερώτημα που θέτει: τι θα σήμαινε για την Ελλάδα ή την Κύπρο αν, σε μια μελλοντική κρίση, τρίτες χώρες επαναλάμβαναν την ίδια φράση για ενέργειες εις βάρος των ελληνικών κυριαρχικών δικαιωμάτων; Με αυτόν τον τρόπο μεταφέρει τη συζήτηση από τη Βενεζουέλα στο Αιγαίο και την Ανατολική Μεσόγειο, υπονοώντας ότι η αποδοχή ή η ανοχή σε πρακτικές που παραβιάζουν το διεθνές δίκαιο αλλού αποδυναμώνει τα επιχειρήματα της Αθήνας όταν ζητά στήριξη για τα δικά της ζητήματα.
Η τοποθέτηση Τσίπρα, πέρα από ιδεολογικό στίγμα, αποτελεί και σαφή προσπάθεια επανατοποθέτησής του στον χάρτη της κεντροαριστεράς ως εκφραστή μιας «ανεξάρτητης» εξωτερικής πολιτικής. Ταυτόχρονα, όμως, αναδεικνύει ένα πραγματικό στρατηγικό δίλημμα για την Ελλάδα: πώς ισορροπεί ανάμεσα στη στενή συμμαχία με τις ΗΠΑ και την ανάγκη να υπερασπίζεται με συνέπεια το διεθνές δίκαιο, ιδίως όταν το επικαλείται για τα δικά της εθνικά θέματα.
Σχόλιο SBCTV.gr: Η υπόθεση Βενεζουέλας λειτουργεί ως τεστ αξιοπιστίας για όλους: για τις ΗΠΑ που επαναφέρουν ωμά τη λογική της ισχύος, για την Ευρώπη που παραμένει γεωπολιτικά αμήχανη και για την Ελλάδα που καλείται να αποδείξει αν η επίκληση του διεθνούς δικαίου είναι σταθερή αρχή ή ευκαιριακό επιχείρημα. Σε ένα περιβάλλον αυξανόμενης αναθεωρητικότητας, η συνέπεια λόγων και πράξεων στην εξωτερική πολιτική δεν είναι πολυτέλεια, αλλά προϋπόθεση επιβίωσης.
#Τσίπρας #ΗΠΑ #Βενεζουέλα #ΔιεθνέςΔίκαιο #ΕξωτερικήΠολιτική
