Ο επικεφαλής του Ευρωπαϊκού Λαϊκού Κόμματος Μάνφρεντ Βέμπερ ζητά τη συγχώνευση των θέσεων προέδρου της Κομισιόν και του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου, ώστε η ΕΕ να αποκτήσει μία ενιαία φωνή διεθνώς. Η πρόταση ανοίγει εκ νέου τη συζήτηση για την εμβάθυνση της ευρωπαϊκής ολοκλήρωσης και τα όρια της θεσμικής ισορροπίας στις Βρυξέλλες.
Τη δημιουργία ενός de facto «προέδρου της Ευρώπης» μέσω συγχώνευσης των δύο κορυφαίων θεσμικών αξιωμάτων της Ευρωπαϊκής Ένωσης πρότεινε ο επικεφαλής του Ευρωπαϊκού Λαϊκού Κόμματος (ΕΛΚ) Μάνφρεντ Βέμπερ, μιλώντας σε εκδήλωση επιχειρηματιών στις Βρυξέλλες. Σύμφωνα με τον ίδιο, ο πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής και ο πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου θα πρέπει, μετά τις ευρωεκλογές του 2029, να είναι το ίδιο πρόσωπο, προκειμένου η Ένωση να μιλά «με μία φωνή» στη διεθνή σκηνή.
Θεσμική «συγχώνευση» χωρίς αλλαγή Συνθηκών;
Ο Βέμπερ υποστήριξε ότι μια τέτοια αναδιάρθρωση της κορυφής της ευρωπαϊκής πυραμίδας εξουσίας δεν θα απαιτούσε επίσημη αναθεώρηση των Συνθηκών. Τυπικά, τα κράτη-μέλη θα μπορούσαν απλώς να συμφωνήσουν να αναθέσουν και τις δύο θέσεις στο ίδιο πρόσωπο, διατηρώντας αμετάβλητο το νομικό πλαίσιο. Στην πράξη, όμως, μια τέτοια κίνηση θα μετέβαλλε δραστικά τη λειτουργική ισορροπία μεταξύ της διακυβερνητικής λογικής του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου και της υπερεθνικής λογικής της Κομισιόν.
Σήμερα, ο πρόεδρος της Επιτροπής ηγείται του εκτελεστικού βραχίονα της ΕΕ με αρμοδιότητες σε εμπόριο, αγροτική πολιτική, εσωτερική αγορά και άλλους τομείς, ενώ στα θέματα εξωτερικής πολιτικής ο ρόλος μοιράζεται μεταξύ του προέδρου του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου και του ύπατου εκπροσώπου για την Εξωτερική Πολιτική. Ο Βέμπερ θεωρεί ότι αυτή η κατακερματισμένη δομή «δεν είναι αντάξια των περιστάσεων» σε μια εποχή γεωπολιτικής αστάθειας και ανατροπής της διεθνούς τάξης από την κυβέρνηση Τραμπ στις ΗΠΑ.
Πολιτικές φιλοδοξίες και αντιδράσεις κρατών-μελών
Ερωτηθείς αν ο ίδιος θα ενδιαφερόταν για τον ρόλο του μελλοντικού «προέδρου της Ευρώπης», ο Βέμπερ αρνήθηκε να αποκλείσει το ενδεχόμενο, περιοριζόμενος να πει: «Δεν θέλω να απαντήσω». Υπενθυμίζεται ότι το 2019 διεκδίκησε, ως Spitzenkandidat του ΕΛΚ, την προεδρία της Κομισιόν, αλλά οι ηγέτες των κρατών-μελών επέλεξαν τελικά την Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν.
Παράλληλα, ο Βέμπερ επανέφερε και την πάγια θέση υπέρ της μετάβασης σε ειδική πλειοψηφία στα θέματα εξωτερικής πολιτικής και ασφάλειας, αντί της ομοφωνίας. Η αλλαγή αυτή θα απαιτούσε ομόφωνη απόφαση όλων των κρατών-μελών, κάτι που προσκρούει στην έντονη αντίθεση ηγετών όπως ο Βίκτορ Όρμπαν και ο Ρόμπερτ Φίτσο, οι οποίοι αντιστέκονται σε περαιτέρω μεταβίβαση κυριαρχίας στις Βρυξέλλες.
«Ευρώπη πολλών ταχυτήτων» μέσω ειδικής συνθήκης;
Αναγνωρίζοντας τα πολιτικά εμπόδια, ο Βέμπερ άφησε ανοιχτό το ενδεχόμενο μιας «συμμαχίας προθύμων» σε θέματα εξωτερικής πολιτικής. Αν δεν καταστεί δυνατή η θεσμική μεταρρύθμιση με τη συμμετοχή όλων, οι χώρες που επιθυμούν βαθύτερη ενοποίηση «θα πρέπει να προχωρήσουν με μια ειδική συνθήκη κυριαρχίας» για την εξωτερική πολιτική, υποστήριξε. Μια τέτοια λύση θα εμβάθυνε την ήδη υπάρχουσα Ευρώπη πολλών ταχυτήτων, δημιουργώντας έναν πιο στενό πυρήνα κρατών με κοινή διπλωματική και αμυντική στρατηγική.
Η πρόταση Βέμπερ, αν και παρουσιάζεται ως τεχνική θεσμική προσαρμογή, στην ουσία ανοίγει μια βαθιά πολιτική συζήτηση: ποιος ελέγχει την ευρωπαϊκή εξουσία, πώς λογοδοτεί και μέχρι πού φτάνει η ολοκλήρωση χωρίς δημοκρατική νομιμοποίηση σε επίπεδο ευρωπαίου πολίτη.
Σχόλιο SBCTV.gr: Η ιδέα ενός ενιαίου «προέδρου της Ευρώπης» ενισχύει τη διεθνή προβολή της ΕΕ, αλλά ταυτόχρονα συμπυκνώνει εξουσία στην κορυφή ενός ήδη περίπλοκου συστήματος με αδύναμη δημοκρατική σύνδεση με τους πολίτες. Για χώρες όπως η Ελλάδα, το διακύβευμα δεν είναι μόνο θεσμικό, αλλά στρατηγικό: ποιος θα χαράσσει την εξωτερική πολιτική και την οικονομική κατεύθυνση της Ένωσης τα επόμενα χρόνια και με ποιους μηχανισμούς ελέγχου από τα εθνικά κοινοβούλια.
#ΕΕ #Βέμπερ #ΕυρωπαϊκήΕπιτροπή #ΕυρωπαϊκόΣυμβούλιο #ΘεσμικήΜεταρρύθμιση
