Ο ελληνικός τουρισμός κλείνει ακόμη μία χρονιά με ιστορικές επιδόσεις σε αφίξεις και έσοδα, αλλά η Τράπεζα της Ελλάδος προειδοποιεί για σοβαρές μεσοπρόθεσμες προκλήσεις. Ανθρώπινο δυναμικό, βιωσιμότητα, ψηφιακός μετασχηματισμός και άνιση προσαρμογή των μικρότερων επιχειρήσεων συνθέτουν το νέο τοπίο.
Ο τουρισμός παραμένει ο ισχυρότερος μοχλός της ελληνικής οικονομίας, με το 2025 να επιβεβαιώνει τη δυναμική του κλάδου. Σύμφωνα με την Ενδιάμεση Έκθεση Νομισματικής Πολιτικής της Τράπεζας της Ελλάδος, οι ταξιδιωτικές εισπράξεις –μαζί με την κρουαζιέρα– ανήλθαν στο εννεάμηνο σε 20,1 δισ. ευρώ, αυξημένες κατά 9% έναντι των 18,5 δισ. ευρώ το 2024, ενώ στο δεκάμηνο προσεγγίζουν τα 22,36 δισ. ευρώ. Οι αφίξεις μη κατοίκων έφτασαν τα 31,6 εκατ., σημειώνοντας άνοδο 4%, με την οικονομία διαμοιρασμού να ενισχύει έντονα την εικόνα: οι διανυκτερεύσεις μέσω πλατφορμών τύπου Airbnb αυξήθηκαν κατά 18% στο πρώτο εξάμηνο.
Ισχυρή ζήτηση και διεύρυνση της σεζόν
Η Ελλάδα συνεχίζει να κερδίζει μερίδιο στις διεθνείς ροές, ιδίως στα «μακρινά» ταξίδια του φθινοπώρου. Από Σεπτέμβριο έως Δεκέμβριο, η χώρα συγκεντρώνει το 14% των προτιμήσεων σε όλες τις αγορές, έναντι 12% πέρυσι, ένδειξη ότι η τουριστική περίοδος επεκτείνεται και πέρα από τους παραδοσιακούς θερινούς μήνες. Η εικόνα επιβεβαιώνεται και από τα αεροδρόμια: στο «Ελευθέριος Βενιζέλος» οι διεθνείς αφίξεις έφτασαν τα 22,7 εκατ. στο ενδεκάμηνο, +8,5% σε ετήσια βάση, ενώ στα περιφερειακά αεροδρόμια καταγράφεται αύξηση 3,6%. Μόνο τον Νοέμβριο, η διεθνής κίνηση στην Αθήνα ενισχύθηκε κατά 11,5% και στα περιφερειακά κατά 9,6%, στοιχεία που δείχνουν ότι το μοντέλο «ήλιος και θάλασσα» μετασχηματίζεται σε πιο πολυδιάστατο προϊόν, με city break, θεματικό και συνεδριακό τουρισμό.
Το δομικό έλλειμμα ανθρώπινου δυναμικού
Πίσω από τους εντυπωσιακούς αριθμούς, όμως, αναδύεται ένα κρίσιμο πρόβλημα: η έλλειψη προσωπικού. Οι κλάδοι καταλύματος και εστίασης συγκαταλέγονται, σύμφωνα με την Τράπεζα της Ελλάδος, στους τομείς με τα υψηλότερα ποσοστά κενών θέσεων εργασίας στο πρώτο εξάμηνο του 2025. Η δυσκολία εξεύρεσης προσωπικού με τις κατάλληλες δεξιότητες απειλεί την ποιότητα των παρεχόμενων υπηρεσιών και, τελικά, την ανταγωνιστικότητα του τουριστικού προϊόντος. Η ανάγκη για στοχευμένες πολιτικές κατάρτισης, αναβάθμισης δεξιοτήτων και προσέλκυσης εργαζομένων –συμπεριλαμβανομένης της οργανωμένης εισόδου εργατικού δυναμικού από το εξωτερικό– καθίσταται επιτακτική.
Πράσινη μετάβαση, ψηφιακό άλμα και επενδυτικό κενό
Η δεύτερη μεγάλη πρόκληση αφορά τη βιωσιμότητα. Η πρόσβαση σε πόρους του Μηχανισμού Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας μέσω του σχεδίου «Ελλάδα 2.0» είναι καθοριστική για έργα υποδομών, ανάδειξη νέων προορισμών και επιμήκυνση της σεζόν. Ωστόσο, οι επενδύσεις σε πράσινες και ψηφιακές λύσεις παραμένουν άνισα κατανεμημένες. Μελέτες του ΙΤΕΠ δείχνουν ότι από περίπου 1 δισ. ευρώ επενδύσεων το 2024, μόνο το 20% κατευθύνθηκε σε δράσεις βιωσιμότητας, κυρίως από μεγάλες και υψηλής κατηγορίας μονάδες. Οι μικρότερες επιχειρήσεις –ραχοκοκαλιά του κλάδου σε νησιά και περιφέρεια– υστερούν, λόγω περιορισμένης πρόσβασης σε χρηματοδότηση και τεχνογνωσία, δημιουργώντας κίνδυνο «δύο ταχυτήτων» στον ελληνικό τουρισμό.
Στο μέτωπο του ψηφιακού μετασχηματισμού, το 34% των ξενοδοχειακών επιχειρήσεων δηλώνει ότι χρησιμοποιεί ήδη εφαρμογές τεχνητής νοημοσύνης, ενώ επιπλέον 10% σκοπεύει να τις υιοθετήσει άμεσα. Πρόκειται για σημαντική πρόοδο σε τομείς όπως δυναμική τιμολόγηση, διαχείριση κρατήσεων και προσωποποιημένες υπηρεσίες. Ωστόσο, χωρίς οριζόντια διάχυση των τεχνολογιών και σύνδεσή τους με στρατηγικές μάρκετινγκ και βιωσιμότητας, ο κίνδυνος είναι να παραμείνουν «νησίδες καινοτομίας» σε μια κατά τα άλλα παραδοσιακή αγορά.
Σχόλιο SBCTV.gr: Ο ελληνικός τουρισμός βρίσκεται σε κομβικό σταυροδρόμι: τα ρεκόρ εσόδων δεν αρκούν αν δεν μεταφραστούν σε αναβάθμιση υποδομών, ανθρώπινου δυναμικού και βιώσιμων πρακτικών. Το πραγματικό στοίχημα της επόμενης πενταετίας είναι αν η χώρα θα περάσει από το μοντέλο της ποσοτικής μεγέθυνσης σε αυτό της ποιοτικής, χωρίς να αφήσει εκτός παιχνιδιού τις μικρές και μεσαίες επιχειρήσεις που στηρίζουν τις τοπικές κοινωνίες.
#τουρισμός #οικονομία #επενδύσεις #βιωσιμότητα #τεχνητήΝοημοσύνη
