Το 2025 η Ευρωπαϊκή Ένωση παρήγαγε για πρώτη φορά περισσότερη ηλεκτρική ενέργεια από αιολικά και φωτοβολταϊκά απ’ ό,τι από άνθρακα και φυσικό αέριο, σύμφωνα με την έκθεση European Electricity Review 2026 του Ember. Η Ελλάδα καταγράφει ιστορικό χαμηλό στη χρήση άνθρακα και αναρριχάται στην τρίτη θέση της ΕΕ ως προς το μερίδιο της ηλιακής ενέργειας στο ενεργειακό της μίγμα.
Η ενεργειακή μετάβαση στην Ευρώπη περνά σε νέα φάση, με τα στοιχεία του 2025 να αποτυπώνουν μια δομική ανατροπή στο ηλεκτροπαραγωγικό μίγμα της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Για πρώτη φορά, η συνδυασμένη παραγωγή από αιολικά και φωτοβολταϊκά συστήματα υπερέβη την παραγωγή από ορυκτά καύσιμα, παρά την αυξημένη χρήση φυσικού αερίου λόγω χαμηλότερης υδροηλεκτρικής παραγωγής.
Το νέο ευρωπαϊκό ενεργειακό μίγμα
Σύμφωνα με την έκθεση European Electricity Review 2026 του think tank Ember, το 2025 τα αιολικά κάλυψαν το 16,9% και τα φωτοβολταϊκά το 13,2% της ηλεκτροπαραγωγής στην ΕΕ. Σωρευτικά, η ηλιακή και αιολική ενέργεια έφτασαν το 30% έναντι 29% των ορυκτών καυσίμων, σηματοδοτώντας μια ιστορική καμπή για την ευρωπαϊκή αγορά ηλεκτρικής ενέργειας.
Συνολικά, οι ανανεώσιμες πηγές ενέργειας –αιολικά, φωτοβολταϊκά και υδροηλεκτρικά– κάλυψαν το 48% της ηλεκτροπαραγωγής. Η ηλιακή ενέργεια αποδείχθηκε ο ταχύτερα αναπτυσσόμενος πυλώνας: η παραγωγή από φωτοβολταϊκά ανήλθε στις 369 TWh, αυξημένη πάνω από 20% για τέταρτη συνεχόμενη χρονιά, ανεβάζοντας το μερίδιό της στο 13% της ηλεκτρικής ενέργειας της ΕΕ.
Η αύξηση της ηλιακής παραγωγής καταγράφηκε σε όλες τις χώρες-μέλη, με την Ουγγαρία, την Κύπρο, την Ελλάδα, την Ισπανία και τις Κάτω Χώρες να ξεπερνούν το 20% μερίδιο ηλιακής ενέργειας στο ετήσιο ενεργειακό τους ισοζύγιο. Η γεωγραφική διασπορά αυτής της επίδοσης υποδηλώνει ότι η ηλιακή τεχνολογία παγιώνεται πλέον ως κεντρικός πυλώνας του ευρωπαϊκού συστήματος ηλεκτροπαραγωγής.
Η ελληνική επίδοση και η κατάρρευση του άνθρακα
Η Ελλάδα εμφανίζεται στην έκθεση ως μία από τις χώρες-πρωταγωνιστές της ενεργειακής μετάβασης. Καταγράφει νέο ιστορικό χαμηλό στη χρήση άνθρακα για ηλεκτροπαραγωγή, με μερίδιο περίπου 5%, ενώ πριν από μία δεκαετία ο άνθρακας αποτελούσε βασικό πυλώνα της ηλεκτρικής παραγωγής τόσο στη χώρα όσο και στην υπόλοιπη ΕΕ.
Σε επίπεδο ηλιακής ενέργειας, η Ελλάδα κατατάσσεται τρίτη στην ΕΕ ως προς τη συμμετοχή των φωτοβολταϊκών στην παραγωγή ρεύματος, μετά την Ουγγαρία και την Κύπρο και πάνω από την Ισπανία και τις Κάτω Χώρες. Η επίδοση αυτή αντανακλά την έντονη επενδυτική δραστηριότητα των τελευταίων ετών σε μεγάλης κλίμακας φωτοβολταϊκά πάρκα αλλά και σε στέγες, καθώς και τις βελτιωμένες συνθήκες χρηματοδότησης έργων ΑΠΕ.
Σε ευρωπαϊκό επίπεδο, η παραγωγή ρεύματος από άνθρακα μειώθηκε στο 9,2%, όταν πριν από δέκα χρόνια κάλυπτε περίπου το ένα τέταρτο της ηλεκτροπαραγωγής. Δεκαεννέα χώρες της ΕΕ έχουν πλέον μηδενική ή κάτω του 5% συμμετοχή του άνθρακα στο ενεργειακό τους μίγμα. Ενδεικτικά, η Ιρλανδία σταμάτησε πλήρως τη χρήση άνθρακα τον Ιούνιο του 2025, ενώ η Φινλανδία τον κατήργησε de facto ήδη από τον Απρίλιο, νωρίτερα από τον στόχο πλήρους απανθρακοποίησης που είχε θέσει για τα μέσα του 2029.
Ο ρόλος του φυσικού αερίου και το κόστος για τους καταναλωτές
Η θεαματική άνοδος των ΑΠΕ δεν αναιρεί τις προκλήσεις. Η μείωση της υδροηλεκτρικής παραγωγής το 2025 οδήγησε σε αύξηση της ηλεκτροπαραγωγής από φυσικό αέριο κατά 8% σε σχέση με το 2024. Αυτό ανέβασε τη δαπάνη για εισαγωγές φυσικού αερίου του ευρωπαϊκού ηλεκτρικού τομέα στα 32 δισ. ευρώ, δηλαδή 16% υψηλότερα σε ετήσια βάση.
Οι απότομες αυξήσεις των τιμών του φυσικού αερίου στις ώρες αιχμής μεταφέρθηκαν στις χονδρικές τιμές ηλεκτρικής ενέργειας, με αποτέλεσμα ετήσια άνοδο σε 21 χώρες της ΕΕ το 2025. Το γεγονός αυτό αναδεικνύει ότι, παρά την εντυπωσιακή διείσδυση των ΑΠΕ, η εξάρτηση από το φυσικό αέριο ως καυσίμου αιχμής εξακολουθεί να αποτελεί κρίσιμο παράγοντα κόστους για νοικοκυριά και επιχειρήσεις.
Σχόλιο SBCTV.gr: Τα νέα ρεκόρ των ΑΠΕ στην Ευρώπη και η υψηλή θέση της Ελλάδας στην ηλιακή παραγωγή είναι στρατηγικό πλεονέκτημα, αλλά όχι λόγος εφησυχασμού: χωρίς επιτάχυνση σε αποθήκευση, δίκτυα και διασυνδέσεις, η εξάρτηση από το ακριβό φυσικό αέριο θα συνεχίσει να υπονομεύει την ανταγωνιστικότητα της ευρωπαϊκής –και ελληνικής– οικονομίας.
#ΑΠΕ #Ενέργεια #ΕυρωπαϊκήΈνωση #Ελλάδα
