Η προσπάθεια του Ντόναλντ Τραμπ να εξασφαλίσει τον έλεγχο της Γροιλανδίας μετατρέπεται από «αστείο real estate» σε κεντρικό άξονα της εξωτερικής του πολιτικής. Το επεισόδιο αποκαλύπτει βαθιά ρήγματα στις σχέσεις ΗΠΑ – Ευρώπης και επαναφέρει ερωτήματα για τα όρια της αμερικανικής ισχύος στο ΝΑΤΟ.
Η νέα κλιμάκωση γύρω από τη Γροιλανδία δείχνει ότι η εμμονή του προέδρου Ντόναλντ Τραμπ με το νησί δεν είναι πια γραφικότητα, αλλά στρατηγική επιλογή. Αφού άφησε επί εβδομάδες ανοιχτό το ενδεχόμενο ακόμα και στρατιωτικής δράσης, ο Τραμπ αναδιπλώθηκε, μιλώντας πλέον για ένα «πλαίσιο συμφωνίας» που –κατά τον ίδιο– δίνει στις ΗΠΑ ουσιαστική πρόσβαση στο νησί, χωρίς αλλαγή κυριαρχίας.
Γιατί η Γροιλανδία έγινε «έπαθλο» ισχύος
Η Γροιλανδία, αυτόνομη περιοχή υπό το Στέμμα της Δανίας, βρίσκεται πάνω σε κρίσιμους αρκτικούς θαλάσσιους διαύλους που ανοίγουν λόγω της κλιματικής αλλαγής. Φιλοξενεί τη βάση Pituffik, κομβική για προειδοποίηση πυραυλικών επιθέσεων, επιτήρηση του διαστήματος και επιχειρήσεις στον Αρκτικό. Στο αφήγημα Τραμπ, το νησί είναι μοχλός ισχύος απέναντι σε Κίνα και Ρωσία, συνδυάζοντας στρατιωτική θέση και ανεκμετάλλευτους φυσικούς πόρους.
Η ιδέα δεν είναι καινούργια. Το 2019 ο Τραμπ είχε μιλήσει ανοιχτά για «αγορά» της Γροιλανδίας ως «μεγάλη κτηματομεσιτική συμφωνία». Τότε αντιμετωπίστηκε ως ιδιοτροπία. Σήμερα όμως, μετά την επιθετική γραμμή του –με αποκορύφωμα τη βίαιη ανατροπή του Νικολάς Μαδούρο στη Βενεζουέλα και τη λεγόμενη «Δοξιμασία Ντόνροου»– η Γροιλανδία εντάσσεται σε ένα μοτίβο επιθετικής προβολής ισχύος, συχνά σε βάρος συμμάχων.
Απειλή εισβολής, οργή Ευρώπης και εύθραυστη «συμφωνία»
Τυπικά, δεν υπήρξε ποτέ σοβαρό σχέδιο εισβολής. Μια τέτοια κίνηση θα παραβίαζε κατάφωρα την κυριαρχία δύο συμμάχων του ΝΑΤΟ, Δανίας και Γροιλανδίας, και θα τίναζε στον αέρα τη Συμμαχία. Ωστόσο, το γεγονός ότι ο Τραμπ αρνιόταν επί εβδομάδες να αποκλείσει τη χρήση βίας χρησιμοποιήθηκε ως εργαλείο πίεσης, συνοδευόμενο από απειλές δασμών στην Ευρώπη.
Η αντίδραση στην Ευρώπη ήταν πρωτοφανής: στρατιωτικές ασκήσεις στη Γροιλανδία, συζητήσεις για ενεργοποίηση του ευρωπαϊκού μηχανισμού κατά οικονομικού εξαναγκασμού και σκληρή ρητορική ότι η κυριαρχία δεν είναι διαπραγματεύσιμη. Ο ειδικός σε ευρωπαϊκά θέματα Τσαρλς Κάπσαν σημείωσε ότι όταν ο πρόεδρος των ΗΠΑ απειλεί, έστω ρητορικά, εισβολή σε σύμμαχο, «έρχεται η ώρα για διαφορετική ευρωπαϊκή προσέγγιση».
Η δανή πρωθυπουργός Μέτε Φρέντερικσεν μιλά για «σοβαρή» κατάσταση, αλλά και για μια πορεία διαλόγου με τους Αμερικανούς. Την ίδια στιγμή, ο πρωθυπουργός της Γροιλανδίας Γενς-Φρέντερικ Νίλσεν υπενθυμίζει ότι «η Γροιλανδία δεν είναι προς πώληση» και απορρίπτει κάθε σύγκριση με τη Βενεζουέλα, τονίζοντας τον δημοκρατικό χαρακτήρα της χώρας του.
Εσωτερική φθορά στις ΗΠΑ και ρωγμές στο ΝΑΤΟ
Στο εσωτερικό των ΗΠΑ, η υπόθεση συναντά ευρεία δυσπιστία. Δημοσκόπηση της Reuters/Ipsos δείχνει ότι μόλις το 17% των Αμερικανών στηρίζει την προσπάθεια απόκτησης της Γροιλανδίας, ενώ το 47% διαφωνεί. Ακόμη και Ρεπουμπλικάνοι βουλευτές μιλούν για «την πιο ανόητη ιδέα» που έχουν ακούσει, προειδοποιώντας ότι κάθε παράνομη απόπειρα κατάληψης θα πυροδοτούσε ψήφισμα Πολεμικών Αρμοδιοτήτων εναντίον του Λευκού Οίκου.
Σε επίπεδο συμμαχιών, το επεισόδιο ενισχύει τον φόβο ότι ο Τραμπ θολώνει τα όρια ανάμεσα σε συλλογική ασφάλεια και προσωπική ατζέντα. Δηλώσεις του ότι «δεν χρειαστήκαμε ποτέ το ΝΑΤΟ» και ότι οι Ευρωπαίοι «έμειναν πίσω από τις γραμμές» στο Αφγανιστάν προκάλεσαν οργή, με τον Βρετανό πρωθυπουργό Κιρ Στάρμερ να τις χαρακτηρίζει «προσβλητικές και απαράδεκτες», υπενθυμίζοντας τους πάνω από 1.100 νεκρούς μη Αμερικανούς στρατιώτες στο Αφγανιστάν.
Σχόλιο SBCTV.gr: Η υπόθεση Γροιλανδίας λειτουργεί ως τεστ αντοχής για τη Δύση: αποκαλύπτει πόσο εύκολα μια προεδρική εμμονή μπορεί να μετατραπεί σε γεωπολιτική κρίση, διαβρώνοντας εμπιστοσύνη δεκαετιών. Για την Ευρώπη, είναι καμπανάκι να ενισχύσει την αυτόνομη στρατηγική της ικανότητα, καθώς η αμερικανική ηγεσία εμφανίζεται όλο και πιο απρόβλεπτη και προσωποκεντρική.
#ΗΠΑ #Τραμπ #Γροιλανδία #ΝΑΤΟ #Ευρώπη
