Η απόφαση του Ντόναλντ Τραμπ να αποσύρει δημόσια την απειλή στρατιωτικής επέμβασης για την απόκτηση της Γροιλανδίας από τη Δανία αποκλιμακώνει προσωρινά την ένταση, αλλά δεν αποκαθιστά την εμπιστοσύνη των συμμάχων. Η υπόθεση λειτουργεί ως καταλύτης για μια βαθύτερη στρατηγική απομάκρυνση της Ευρώπης και του Καναδά από τις ΗΠΑ.
Η ομιλία του προέδρου Ντόναλντ Τραμπ στο Παγκόσμιο Οικονομικό Φόρουμ του Νταβός σηματοδότησε μια θεαματική, αλλά όχι πειστική, αναδίπλωση: ο Λευκός Οίκος απέσυρε την απειλή χρήσης στρατιωτικής βίας για την απόσπαση της Γροιλανδίας από τη Δανία, μέλος του ΝΑΤΟ. Η κίνηση αυτή ανακούφισε προσωρινά τις ευρωπαϊκές πρωτεύουσες και συνέβαλε σε ανάκαμψη της Wall Street, μετά την κατάρρευση που είχε διαγράψει πάνω από 1,2 τρισ. δολάρια κεφαλαιοποίησης στον δείκτη S&P 500.
Ωστόσο, η ζημιά στην αξιοπιστία των ΗΠΑ ως πυλώνα της μεταπολεμικής τάξης θεωρείται ήδη μη αναστρέψιμη. Η εικόνα μιας Αμερικής που απειλεί με προσάρτηση εδάφους συμμάχου, με στρατιωτικά μέσα ή με δασμούς, έχει κλονίσει βαθιά την αντίληψη για τον ρόλο της στην Ευρώπη και στον Καναδά.
Από την αποτροπή στην ωμή ισχύ
Η υπόθεση της Γροιλανδίας δεν είναι ένα μεμονωμένο διπλωματικό επεισόδιο, αλλά σύμπτωμα στρατηγικής μετατόπισης. Ο στενός συνεργάτης του Τραμπ, Στίβεν Μίλερ, εξέφρασε απροκάλυπτα τη φιλοσοφία αυτής της προσέγγισης, υποστηρίζοντας ότι ο «πραγματικός κόσμος» κυβερνάται από τη δύναμη και όχι από κανόνες. Η ιδέα ότι η Αμερική είναι ο «δικαιωματικός ιδιοκτήτης» της Γροιλανδίας προσομοιάζει περισσότερο σε λογική αυτοκρατορικής διεκδίκησης παρά σε συμμαχική διαβούλευση.
Παρότι ορισμένοι στο εσωτερικό της αμερικανικής κυβέρνησης –όπως ο υπουργός Οικονομικών Σκοτ Μπέσεντ– επιχείρησαν να κατευνάσουν τους Ευρωπαίους, παρουσιάζοντας την απειλή βίας ως διαπραγματευτικό μοχλό που δεν θα υλοποιηθεί, το μήνυμα που έλαβε η Ευρώπη είναι διαφορετικό: οι διαβεβαιώσεις του Τραμπ θεωρούνται ευμετάβλητες, ενώ η περιφρόνησή του προς τους συμμάχους σταθερή.
Η επιθετική ρητορική επεκτάθηκε και στον Καναδά, με τον Τραμπ να υπενθυμίζει δημοσίως ότι η ασφάλεια της χώρας εξαρτάται από την αμερικανική άμυνα, σε μια έμμεση αλλά σαφή απειλή. Την ίδια στιγμή, η Ουάσινγκτον εργαλειοποιεί τους δασμούς ως μέσο πίεσης απέναντι σε ευρωπαϊκές χώρες που συμμετείχαν σε ασκήσεις στη Γροιλανδία.
Η Ευρώπη αναζητά στρατηγική αυτονομία
Η αντίδραση στην άλλη πλευρά του Ατλαντικού είναι ποιοτικά διαφορετική σε σχέση με την πρώτη θητεία Τραμπ. Τότε, οι Ευρωπαίοι, αν και διαφωνούσαν, τελικά αποδέχθηκαν υψηλότερες αμυντικές δαπάνες, μεγαλύτερο βάρος για την Ουκρανία και δασμούς 15% στις εξαγωγές προς τις ΗΠΑ, για να διατηρήσουν τη συνοχή του ΝΑΤΟ.
Σήμερα, η απειλή κατά της εδαφικής ακεραιότητας της Δανίας θεωρείται «κόκκινη γραμμή». Ευρωπαίοι αξιωματούχοι μιλούν πλέον ανοιχτά για ανάγκη «περισσότερης ανεξαρτησίας» από την Ουάσινγκτον. Η πρόσφατη έγκριση της μεγάλης εμπορικής συμφωνίας ΕΕ–Mercosur ερμηνεύεται και ως ασπίδα απέναντι στον αμερικανικό προστατευτισμό.
Ο πρώην γενικός γραμματέας του ΝΑΤΟ και πρωθυπουργός της Δανίας, Άντερς Φογκ Ράσμουσεν, παρομοίασε τον Τραμπ με τους Βλαντίμιρ Πούτιν και Σι Τζινπίνγκ, υποστηρίζοντας ότι η Ευρώπη πρέπει να είναι έτοιμη να παίξει «με τους ίδιους κανόνες ισχύος», ενισχύοντας την άμυνά της και υιοθετώντας ανταποδοτικούς δασμούς.
Τέλος της ήπιας ισχύος των ΗΠΑ;
Αναλυτές όπως ο Τζέρεμι Σαπίρο επισημαίνουν ότι η μεγαλύτερη πηγή ισχύος των ΗΠΑ μεταπολεμικά ήταν το δίκτυο συμμαχιών και η ήπια ισχύς, πολύ πιο αποδοτική και ηθικά νομιμοποιημένη από την ωμή βία. Η μετάβαση, όπως λένε, στη «λογική της ζούγκλας», όπου οι μεγάλες δυνάμεις «καταβροχθίζουν» τις μικρές, δεν καθιστά την Αμερική ισχυρότερη, αλλά την φέρνει πιο κοντά στα πρότυπα της Ρωσίας και της Κίνας που υποτίθεται ότι θέλει να ανασχέσει.
Ακόμη κι αν ο Λευκός Οίκος περιοριστεί τελικά σε ενίσχυση της αμερικανικής στρατιωτικής παρουσίας και οικονομικής εκμετάλλευσης στη Γροιλανδία μέσω συμφωνίας με τη Δανία, η πολιτική κληρονομιά της κρίσης είναι σαφής: Ευρώπη και Καναδάς επιταχύνουν την απεξάρτησή τους από τις ΗΠΑ, θεωρώντας ότι η «μεταπολεμική τάξη» έχει ήδη σπάσει.
Σχόλιο SBCTV.gr: Η κρίση της Γροιλανδίας λειτουργεί ως ιστορικό τεστ αντοχής για τη Δύση: αποκαλύπτει ότι το πραγματικό ρήγμα δεν είναι πια ανάμεσα σε δημοκρατίες και αυταρχικά καθεστώτα, αλλά στο εσωτερικό του ίδιου του δυτικού στρατοπέδου, όπου η Ουάσινγκτον φλερτάρει με πρακτικές που μέχρι χθες καταδίκαζε.
#ΗΠΑ #Γροιλανδία #ΝΑΤΟ #ΕΕ #Τραμπ #Δανία #Καναδάς
