Η ανάληψη ελέγχου της αμερικανικής δραστηριότητας του TikTok από δισεκατομμυριούχους φιλικά προσκείμενους στον Ντόναλντ Τραμπ ανοίγει ένα νέο μέτωπο στη μάχη για την πολιτιστική ηγεμονία στις ΗΠΑ. Η πλατφόρμα με εκατοντάδες εκατομμύρια χρήστες, κυρίως νέους, μετατρέπεται σε κρίσιμο εργαλείο διαμόρφωσης πολιτικών αντιλήψεων.
Η συμφωνία που δημιουργεί πλειοψηφικά αμερικανικό διοικητικό συμβούλιο για τον βραχίονα του TikTok στις ΗΠΑ τοποθετεί, ουσιαστικά, συμμάχους του προέδρου Ντόναλντ Τραμπ στην κορυφή ενός ακόμη ισχυρού διαμορφωτή της αμερικανικής ποπ κουλτούρας. Μετά την αλλαγή ιδιοκτησίας στο X (πρώην Twitter) και τη στροφή του CBS σε πιο φιλική προς τον Τραμπ γραμμή, το TikTok προστίθεται σε ένα αναδυόμενο δίκτυο μέσων που επηρεάζουν άμεσα το πώς ενημερώνονται και ψυχαγωγούνται οι Αμερικανοί, ιδίως οι νεότερες γενιές.
Από την κινεζική απειλή στην αμερικανική πολιτικοποίηση
Η συμφωνία ήταν η απάντηση σε νόμο του 2024, ο οποίος υποχρέωσε τη μητρική, κινεζική ByteDance να πουλήσει τις αμερικανικές δραστηριότητες του TikTok σε αμερικανούς επενδυτές ή να αντιμετωπίσει πλήρη απαγόρευση. Η Ουάσινγκτον παρουσίασε τη ρύθμιση ως αναγκαία για την εθνική ασφάλεια, υπό τον φόβο κινεζικής προπαγάνδας και παραβιάσεων ιδιωτικότητας.
Όμως, όπως σημειώνουν αναλυτές, η ανησυχία για κινεζική επιρροή αντικαθίσταται τώρα από τον φόβο μιας εσωτερικής, ιδεολογικής μετατόπισης. Ο Έβαν Γκρίερ, διευθυντής της προοδευτικής οργάνωσης Fight for the Future, υπογραμμίζει ότι η πλατφόρμα μεταφέρεται «από ένα σύνολο ιδιοκτητών με ένα είδος ανησυχιών για προπαγάνδα και ιδιωτικότητα σε ένα νέο σύνολο ιδιοκτητών με ένα άλλο είδος ανησυχιών».
Ο ίδιος ο Τραμπ αναγνώρισε δημόσια τη σημασία του TikTok για τη σχέση του με τους νέους ψηφοφόρους, χαρακτηρίζοντάς το «σημαντική φωνή» και αποδίδοντάς του μέρος της επιτυχίας του στη νεολαία στις εκλογές του 2024. Η πλατφόρμα, με πάνω από 200 εκατ. χρήστες στις ΗΠΑ, αποτελεί πλέον την κεντρική σκηνή όπου διαμορφώνονται τα πολιτικά αντανακλαστικά των επόμενων εκλογικών σωμάτων.
Ο ρόλος των Ελίσον, Musk και η προοπτική «δεξιού αλγορίθμου»
Κεντρικό πρόσωπο της νέας δομής ιδιοκτησίας είναι ο Λάρι Έλισον, συνιδρυτής της Oracle και στενός σύμμαχος του Τραμπ. Η οικογένεια Έλισον έχει ήδη δείξει πώς αντιλαμβάνεται την ισχύ των μέσων: η Skydance Media του Ντέιβιντ Έλισον απέκτησε τον έλεγχο του CBS News και κατηγορήθηκε ότι καθυστερεί ή αναδιαμορφώνει ρεπορτάζ επικριτικά προς τον Τραμπ, ενώ ο ίδιος επιχειρεί να αποκτήσει και την εταιρεία-μητέρα του CNN, με υποσχέσεις για «σαρωτικές αλλαγές» στη γραμμή του δικτύου.
Το παράδειγμα του Έλον Μασκ στο Twitter/X λειτουργεί ως προειδοποίηση. Η άρση πολλών μηχανισμών περιορισμού παραπληροφόρησης και μίσους, καθώς και η επαναφορά λογαριασμών της άκρας δεξιάς, συνοδεύτηκαν από έρευνες που καταγράφουν ενίσχυση φιλοτραμπικού και φιλορεπουμπλικανικού περιεχομένου. Αναλυτές φοβούνται ότι ανάλογη «μετατόπιση ατμόσφαιρας» μπορεί να δούμε και στο TikTok, ακόμη και πριν υπάρξουν ρητές αλλαγές στον αλγόριθμο, απλώς μέσω της αποχώρησης προοδευτικών χρηστών και δημιουργών.
Ωστόσο, άλλοι ειδικοί, όπως η Λίντσεϊ Γκόρμαν του German Marshall Fund, επισημαίνουν ότι αρκετοί από τους νέους επενδυτές συμμετείχαν ήδη στο μετοχικό κεφάλαιο του TikTok και δεν έχουν κίνητρο να το μετατρέψουν σε στενά κομματικό εργαλείο, αφού μια υπερβολική δεξιά στροφή θα μπορούσε να οδηγήσει σε μαζική φυγή χρηστών και απώλεια κερδοφορίας.
Πολιτική πόλωση, αλγόριθμοι και μάχη για το αφήγημα
Στο εσωτερικό του Ρεπουμπλικανικού Κόμματος οι απόψεις διίστανται. Κάποιοι σύμβουλοι του Τραμπ υποστηρίζουν ότι δεν υπάρχει πρόθεση χειραγώγησης του αλγορίθμου υπέρ των Ρεπουμπλικανών και κατηγορούν τους Δημοκρατικούς ότι ιστορικά πιέζουν τις πλατφόρμες για ρυθμίσεις περιεχομένου. Άλλοι, πιο μετριοπαθείς Ρεπουμπλικανοί ψηφιακοί σύμβουλοι εκφράζουν αμηχανία για την εικόνα ενός «ρεπουμπλικανού δισεκατομμυριούχου που τραβά τα νήματα του TikTok», φοβούμενοι ότι αυτό θα αποξενώσει κεντρώους και ανεξάρτητους χρήστες.
Σε κάθε περίπτωση, η συμφωνία για το TikTok επιβεβαιώνει ότι η μάχη για την πολιτική ισχύ στις ΗΠΑ διεξάγεται πλέον κυρίως στο επίπεδο της κουλτούρας και των αλγορίθμων. Η κατοχύρωση φιλικών ιδιοκτησιακών σχημάτων σε κομβικές πλατφόρμες μοιάζει με στρατηγική μακράς πνοής για τη διαμόρφωση του δημόσιου λόγου, πολύ πέρα από τον εκλογικό κύκλο.
Σχόλιο SBCTV.gr: Η υπόθεση TikTok δείχνει πώς η γεωπολιτική ανησυχία για την Κίνα μετατρέπεται σε εσωτερικό «πολιτιστικό πόλεμο» για τον έλεγχο των ψηφιακών χώρων. Για την Ευρώπη και την Ελλάδα, το μήνυμα είναι σαφές: χωρίς ισχυρό, δικό της οικοσύστημα πλατφορμών, η ήπειρος θα παραμένει θεατής σε μια σύγκρουση αμερικανικών πολιτικών και οικονομικών ελίτ με διακύβευμα την ίδια την αρχιτεκτονική της δημόσιας σφαίρας.
#TikTok #Τραμπ #ΗΠΑ #ΚοινωνικάΔίκτυα #Πολιτική
