Ο αντιπρόεδρος των ΗΠΑ Τζέι Ντι Βανς καλεί τους Ευρωπαίους ηγέτες να αντιμετωπίσουν «στα σοβαρά» τις προθέσεις του Ντόναλντ Τραμπ για τη Γροιλανδία, προειδοποιώντας ότι αν η Ευρώπη δεν αναλάβει μεγαλύτερο βάρος ασφαλείας, η Ουάσιγκτον θα κινηθεί μονομερώς. Η τοποθέτηση εντάσσεται στην κλιμακούμενη αμερικανική πίεση γύρω από τον έλεγχο της Αρκτικής.
Η δημόσια παρέμβαση του Αμερικανού αντιπροέδρου Τζέι Ντι Βανς για τη Γροιλανδία ανεβάζει επίπεδο στην αντιπαράθεση ΗΠΑ – Ευρώπης για την Αρκτική. Μιλώντας σε συνέντευξη Τύπου στον Λευκό Οίκο, ο Βανς κάλεσε τους Ευρωπαίους ηγέτες να «πάρουν στα σοβαρά τον πρόεδρο των Ηνωμένων Πολιτειών» αναφορικά με την πρόθεση του Ντόναλντ Τραμπ να αποκτήσει τον έλεγχο του νησιού.
Ο Βανς έστειλε σαφές μήνυμα ότι η Ουάσιγκτον θεωρεί τη Γροιλανδία κρίσιμο γεωστρατηγικό έδαφος, συνδέοντάς την ευθέως με την αρχιτεκτονική ασφαλείας της Δύσης: «Αυτό που ζητάμε από τους Ευρωπαίους φίλους μας είναι να πάρουν πιο σοβαρά την ασφάλεια αυτού του εδάφους, γιατί εάν δεν το κάνουν, οι Ηνωμένες Πολιτείες θα πρέπει να κάνουν κάτι».
Η Γροιλανδία ως κόμβος γεωπολιτικής ισχύος
Πίσω από τις δηλώσεις Βανς βρίσκεται η ταχεία γεωπολιτική αναβάθμιση της Αρκτικής. Η Γροιλανδία, αν και αυτόνομο έδαφος εντός του Βασιλείου της Δανίας, βρίσκεται στο κέντρο τριπλού ανταγωνισμού: στρατιωτικού (έλεγχος θαλάσσιων και αεροπορικών διαδρόμων), ενεργειακού (πιθανά κοιτάσματα υδρογονανθράκων και σπάνιων γαιών) και κλιματικού (νέες διαδρομές ναυσιπλοΐας λόγω τήξης των πάγων).
Οι ΗΠΑ διαθέτουν ήδη σημαντική στρατιωτική παρουσία στη Γροιλανδία, κυρίως μέσω της αεροπορικής βάσης Θούλης, αλλά η κυβέρνηση Τραμπ φαίνεται να επιδιώκει ποιοτικό άλμα: από την παραδοσιακή συμμαχική συνεργασία με τη Δανία, σε πιο άμεσο ή ελεγχόμενο από την Ουάσιγκτον καθεστώς. Οι πληροφορίες για σχέδια οικονομικών κινήτρων προς τους Γροιλανδούς εντάσσονται στη λογική μιας «ειρηνικής εξαγοράς» επιρροής στο νησί.
Για την Ευρώπη, και ειδικά για τη Δανία, το ζήτημα δεν είναι μόνο νομικό ή κυριαρχικό, αλλά βαθιά πολιτικό: αν αποδεχθεί μια de facto αμερικανική «προτεκτορατοποίηση» της Γροιλανδίας, κινδυνεύει να υπονομεύσει τον ρόλο της ΕΕ ως αυτόνομου γεωπολιτικού πόλου. Αν αντισταθεί, ρισκάρει μετωπική σύγκρουση με την Ουάσιγκτον σε μια περίοδο που ο πόλεμος στην Ουκρανία καθιστά την αμερικανική ασφάλεια ζωτική.
Πίεση προς την Ευρώπη για μεγαλύτερο κόστος ασφαλείας
Η ρητορική Βανς δεν αφορά μόνο τη Γροιλανδία, αλλά και το διαχρονικό αμερικανικό αίτημα προς τους Ευρωπαίους να αυξήσουν τις αμυντικές δαπάνες και τη συμβολή τους στο ΝΑΤΟ. Η Γροιλανδία λειτουργεί εδώ ως «τεστ αξιοπιστίας»: οι ΗΠΑ ζητούν από την Ευρώπη να αναλάβει μεγαλύτερη ευθύνη για την ασφάλεια ενός εδάφους που τυπικά ανήκει στην ευρωπαϊκή σφαίρα, προειδοποιώντας ότι διαφορετικά θα προχωρήσουν σε μονομερείς κινήσεις.
Η κλιμάκωση της πίεσης, με διαδοχικές δηλώσεις Αμερικανών αξιωματούχων και αποκαλύψεις για οικονομικά σχέδια προς τους κατοίκους της Γροιλανδίας, δημιουργεί ένα σύνθετο δίλημμα για τις ευρωπαϊκές πρωτεύουσες: είτε συνδιαμορφώνουν ένα κοινό πλαίσιο διαχείρισης της Αρκτικής με τις ΗΠΑ, είτε αφήνουν χώρο σε μια πιο επιθετική, συναλλακτική προσέγγιση της Ουάσιγκτον.
Σχόλιο SBCTV.gr: Η παρέμβαση Βανς δείχνει ότι η Γροιλανδία δεν είναι πια «παγωμένη λεπτομέρεια», αλλά κομβικό πεδίο όπου θα κριθεί αν η Ευρώπη μπορεί να λειτουργήσει ως γεωπολιτικός παίκτης ή θα περιοριστεί στον ρόλο παθητικού αποδέκτη αμερικανικών τετελεσμένων.
#ΗΠΑ #Γροιλανδία #Ευρώπη #Τραμπ #Αρκτική
