Οι απειλές του Ντόναλντ Τραμπ για επιβολή πρόσθετων δασμών σε οκτώ ευρωπαϊκές χώρες σκοντάφτουν στην ίδια την αρχιτεκτονική της ενιαίας αγοράς. Τυπικά είναι εφικτές, αλλά στην πράξη η εφαρμογή τους αποδεικνύεται εξαιρετικά περίπλοκη και επιχειρησιακά δυσλειτουργική.
Η νέα κλιμάκωση της ρητορικής του Ντόναλντ Τραμπ, ο οποίος απείλησε με πρόσθετους δασμούς οκτώ ευρωπαϊκές χώρες λόγω της αντίθεσής τους στα σχέδιά του για τη Γροιλανδία, επαναφέρει στο προσκήνιο ένα καίριο ερώτημα: μπορεί ο Λευκός Οίκος να στοχοποιήσει εμπορικά μεμονωμένα κράτη-μέλη της ΕΕ, όταν αυτά λειτουργούν εντός μιας ενιαίας αγοράς και τελωνειακής ένωσης;
Η απάντηση των Βρυξελλών είναι διττή: «θεωρητικά ναι, πρακτικά σχεδόν αδύνατο». Ο εκπρόσωπος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, Όλοφ Γκιλ, αντιμετώπισε με εμφανή ειρωνεία το ερώτημα, καλώντας πρώτα τους δημοσιογράφους να «πάρουν μια βαθιά ανάσα», πριν εξηγήσει γιατί η στοχευμένη δασμολογική τιμωρία συγκεκριμένων χωρών είναι εξαιρετικά δυσχερής.
Η ενιαία αγορά θολώνει την εθνική προέλευση
Οι απειλές Τραμπ αφορούν έξι χώρες της ΕΕ –Δανία, Φινλανδία, Γαλλία, Γερμανία, Ολλανδία, Σουηδία– καθώς και τη Νορβηγία και το Ηνωμένο Βασίλειο. Για τις έξι πρώτες, το κλειδί βρίσκεται στον τρόπο λειτουργίας της ευρωπαϊκής ενιαίας αγοράς και της τελωνειακής ένωσης. Εντός της ΕΕ, τα αγαθά κυκλοφορούν ελεύθερα χωρίς να καταγράφεται σε κάθε στάδιο η ακριβής χώρα προέλευσης.
Πολλά προϊόντα είναι αποτέλεσμα σύνθετων, διασυνοριακών αλυσίδων αξίας: ένα αυτοκίνητο μπορεί να συναρμολογείται στη Γερμανία με εξαρτήματα από τη Σλοβακία, την Τσεχία ή την Ιταλία. Στο τελωνείο των ΗΠΑ, αυτό το προϊόν εμφανίζεται ως «ευρωπαϊκό» και όχι ως «γερμανικό» ή «σλοβακικό».
Σύμφωνα με τον Γκιλ, από «τελωνειακή και επιχειρησιακή» σκοπιά θα ήταν «πολύ δύσκολο» για τις ΗΠΑ να αποδώσουν με ακρίβεια κάθε εισαγόμενο εμπόρευμα σε ένα συγκεκριμένο κράτος-μέλος. Η ευρωπαϊκή νομοθεσία προβλέπει άλλωστε ότι τα προϊόντα για εξαγωγή φέρουν την ένδειξη «made in EU» και όχι «made in France» ή «made in Denmark». Μια χώρα εισαγωγής μπορεί να ζητήσει πρόσθετα στοιχεία, αλλά αυτό συνεπάγεται τεράστιο διοικητικό βάρος και καθυστερήσεις.
Τεχνικά εφικτό, πολιτικά και γραφειοκρατικά δυσβάστακτο
Η Κομισιόν συνοψίζει: «τεχνικά είναι δυνατόν, αλλά σημαντικά πολύπλοκο από πλευράς γραφειοκρατίας και διαδικασιών». Για να στοχεύσουν οι ΗΠΑ, λόγου χάρη, μόνο τη Δανία ή μόνο τη Γερμανία, θα έπρεπε να αναδομήσουν πλήρως τα τελωνειακά τους πρωτόκολλα, να απαιτούν λεπτομερή ανάλυση προέλευσης για κάθε προϊόν και να αποδεχθούν σημαντικό κόστος για τις ίδιες τους τις επιχειρήσεις.
Αντίθετα, η Νορβηγία και το Ηνωμένο Βασίλειο –εκτός ΕΕ– μπορούν να αποτελέσουν πολύ πιο εύκολο στόχο, καθώς τα προϊόντα τους δεν εντάσσονται στο πλαίσιο της ενιαίας αγοράς και φέρουν καθαρή εθνική σήμανση. Αυτό δημιουργεί έναν ιδιότυπο διαχωρισμό: οι «27» προστατεύονται de facto από την πολυπλοκότητα του κοινού τους συστήματος, ενώ οι ευρωπαϊκοί εταίροι εκτός Ένωσης εκτίθενται περισσότερο σε μονομερείς αμερικανικές κινήσεις.
Σχόλιο SBCTV.gr: Η υπόθεση δείχνει πώς η ενιαία αγορά της ΕΕ λειτουργεί όχι μόνο ως οικονομικός πολλαπλασιαστής, αλλά και ως ασπίδα απέναντι σε στοχευμένες εμπορικές πιέσεις. Οι απειλές Τραμπ έχουν κυρίως πολιτικό και διαπραγματευτικό χαρακτήρα· η πραγματική ισχύς τους περιορίζεται από την τεχνική και νομική αρχιτεκτονική της Ευρώπης, η οποία –όταν παραμένει ενιαία– καθιστά πολύ ακριβό και δύσχρηστο τον κατακερματισμό της από τρίτες δυνάμεις.
#ΗΠΑ #ΕΕ #δασμοί #Τραμπ #ΕνιαίαΑγορά
