Ο Ντόναλντ Τραμπ ετοιμάζεται να αντικαταστήσει τον Τζερόμ Πάουελ στην προεδρία της Fed, αλλά ο ίδιος ο Πάουελ μπορεί να παραμείνει ως μέλος του Διοικητικού Συμβουλίου έως το 2028. Το ενδεχόμενο αυτό ανοίγει μια κρίσιμη θεσμική μάχη για τα όρια της πολιτικής επιρροής στη νομισματική πολιτική των ΗΠΑ.
Η θητεία του Τζερόμ Πάουελ ως προέδρου της Ομοσπονδιακής Τράπεζας των ΗΠΑ (Fed) λήγει στις 15 Μαΐου, με τον πρόεδρο Ντόναλντ Τραμπ να αναμένεται να ορίσει σύντομα διάδοχο. Ωστόσο, η θητεία του Πάουελ ως μέλους του Διοικητικού Συμβουλίου διαρκεί έως τις 31 Ιανουαρίου 2028, γεγονός που του δίνει τη θεσμική δυνατότητα να παραμείνει στη Fed ακόμη και μετά την απομάκρυνσή του από την προεδρία.
Ιστορικό προηγούμενο και θεσμικό διακύβευμα
Παραδοσιακά, σχεδόν όλοι οι απερχόμενοι πρόεδροι της Fed εγκαταλείπουν και τη θέση του διοικητή. Υπάρχει όμως ένα ηχηρό ιστορικό προηγούμενο: ο Μαρίνερ Έκλς στα τέλη της δεκαετίας του 1940 παρέμεινε στο Συμβούλιο, θεωρώντας την απομάκρυνσή του από την προεδρία πολιτική παρέμβαση από τον τότε πρόεδρο Χάρι Τρούμαν. Κάτι ανάλογο θα μπορούσε να συμβεί σήμερα, εάν ο Πάουελ κρίνει ότι η ανεξαρτησία της κεντρικής τράπεζας απειλείται.
Η ρητορική και οι κινήσεις του Τραμπ ενισχύουν αυτή την ανησυχία. Ο Λευκός Οίκος έχει ασκήσει επίμονη δημόσια κριτική στον Πάουελ και σε άλλα στελέχη της Fed, ενώ ο ίδιος ο Τραμπ έχει δηλώσει ότι ο πρόεδρος θα έπρεπε να συμβουλεύεται για τις αποφάσεις επιτοκίων. Παράλληλα, μέσω διορισμών στο Διοικητικό Συμβούλιο επιχειρεί να διαμορφώσει μια πλειοψηφία πιο συμβατή με τις πολιτικές του προτιμήσεις.
Πιθανή «στάση άμυνας» από τους διοικητές
Αναλυτές της αγοράς εκτιμούν ότι η κλιμάκωση της σύγκρουσης μπορεί να οδηγήσει όχι σε υποταγή, αλλά σε συσπείρωση των υφιστάμενων διοικητών γύρω από την αρχή της ανεξαρτησίας. Η έρευνα του υπουργείου Δικαιοσύνης σε βάρος του Πάουελ, με φόντο πιθανή ποινική δίωξη, και η δική του δημόσια δήλωση ότι η σχετική κλήτευση είναι «πρόσχημα» για την προσπάθεια ελέγχου της Fed, ενίσχυσαν τα σενάρια ότι ο ίδιος και άλλοι θα επιλέξουν να παραμείνουν.
Ο Κρίσνα Γκούχα της Evercore ISI σημειώνει ότι τα γεγονότα αυξάνουν την πιθανότητα ο Πάουελ, ο διοικητής Μάικλ Μπαρ και άλλα μέλη να μείνουν μετά τον Μάιο. Ο Μπαρ, του οποίου η θητεία εκτείνεται έως το 2032, είχε ήδη παραιτηθεί από τη θέση του αντιπροέδρου εποπτείας για να αποφύγει άμεση σύγκρουση με τον Τραμπ, αντικαθιστάμενος από τη Μισέλ Μπάουμαν, διορισμένη από τον Τραμπ στην πρώτη του θητεία. Αντίστοιχο δίλημμα αντιμετωπίζει και ο Φίλιπ Τζέφερσον, αντιπρόεδρος της Επιτροπής Ανοικτών Αγορών, με θητεία έως το 2036.
Αγορές, πολιτική πίεση και ο κίνδυνος για τα επιτόκια
Παρά τις αναλύσεις, οι αγορές ποντάρουν ότι ο Πάουελ τελικά θα φύγει. Η πλατφόρμα προβλέψεων Kalshi αποτιμά σε περίπου 70% την πιθανότητα να αποχωρήσει από τη θέση του διοικητή πριν τον Αύγουστο του 2026, δηλαδή λίγο μετά την αντικατάστασή του στην προεδρία, εφόσον ο υποψήφιος του Τραμπ περάσει από τη Γερουσία. Ωστόσο, ο γερουσιαστής Τομ Τίλις έχει δεσμευθεί να μπλοκάρει κάθε διορισμό στη Fed μέχρι να ξεκαθαρίσει η υπόθεση του υπουργείου Δικαιοσύνης, προσθέτοντας νέα αβεβαιότητα.
Ο ίδιος ο Πάουελ αποφεύγει να τοποθετηθεί δημοσίως, δηλώνοντας στην τελευταία συνέντευξη Τύπου της Fed ότι επικεντρώνεται στον χρόνο που απομένει στην προεδρία και ότι «δεν έχει κάτι νέο να πει» για τα μελλοντικά του σχέδια. Εν τω μεταξύ, οικονομολόγοι όπως ο Εντ Γιαρντένι προειδοποιούν ότι η προσπάθεια του Τραμπ να «πειθαρχήσει» τη Fed μπορεί να οδηγήσει στο αντίθετο αποτέλεσμα: πιο ανεξάρτητη Επιτροπή, μεγαλύτερες εσωτερικές διαφωνίες και, τελικά, λιγότερο έλεγχο του Λευκού Οίκου στη νομισματική πολιτική.
Σχόλιο SBCTV.gr: Η σύγκρουση Τραμπ – Πάουελ ξεπερνά τα πρόσωπα και αφορά τον ίδιο τον θεσμικό πυρήνα της αμερικανικής οικονομικής διακυβέρνησης. Αν ο Πάουελ παραμείνει ως διοικητής, η Fed θα στείλει μήνυμα αντίστασης στην πολιτικοποίηση της νομισματικής πολιτικής – με τίμημα πιθανή ένταση στις αγορές και μεγαλύτερη μεταβλητότητα στις προσδοκίες για τα επιτόκια. Για την Ευρώπη και την Ελλάδα, η έκβαση αυτής της μάχης θα επηρεάσει άμεσα το κόστος δανεισμού, τις ισοτιμίες και την παγκόσμια όρεξη για ρίσκο, επιβεβαιώνοντας ότι η ανεξαρτησία των κεντρικών τραπεζών παραμένει κρίσιμος παράγοντας σταθερότητας.
#ΗΠΑ #Fed #Powell #Trump #Επιτόκια #Οικονομία
