Σε καίριο ερώτημα για τις αγορές έχει εξελιχθεί το αν ο Τζερόμ Πάουελ θα παραμείνει μέλος του Δ.Σ. της Fed όταν λήξει η θητεία του ως προέδρου τον Μάιο. Η απόφασή του θα κρίνει αν ο Ντόναλντ Τραμπ θα αποκτήσει άμεσο έλεγχο της πλειοψηφίας στο ισχυρότερο κέντρο νομισματικής πολιτικής του πλανήτη.
Η θητεία του Τζερόμ Πάουελ ως προέδρου της Ομοσπονδιακής Τράπεζας των ΗΠΑ λήγει τον Μάιο του 2026, αλλά ο ίδιος διατηρεί ακόμη δύο χρόνια στο νόμιμο οκταετές του αξίωμα ως μέλος του Διοικητικού Συμβουλίου. Το αν θα αξιοποιήσει αυτά τα δύο χρόνια ή θα αποχωρήσει μαζί με την καρέκλα του προέδρου έχει μετατραπεί σε κεντρικό ερώτημα για τη Γουόλ Στριτ και την Ουάσιγκτον.
Σε πρόσφατη συνέντευξη Τύπου, ο Πάουελ περιορίστηκε να δηλώσει: «Είμαι συγκεντρωμένος στον χρόνο που μου απομένει ως πρόεδρος. Δεν έχω κάτι νέο να πω γι’ αυτό». Η σιωπή του τροφοδοτεί σενάρια για τη σύνθεση της επιτροπής ανοικτών αγορών και, κυρίως, για το πόσο βαθιά μπορεί να διεισδύσει ο Λευκός Οίκος στον πυρήνα της Fed.
Προσωπικό δίλημμα με θεσμικές συνέπειες
Οι παρατηρητές της Fed περιγράφουν την απόφαση Πάουελ ως σύγκρουση προσωπικής ζωής και θεσμικής ευθύνης. Μετά από 13 χρόνια στην κεντρική τράπεζα, εκ των οποίων τα οκτώ ως πρόεδρος, ο 71χρονος πλέον τραπεζίτης εμφανίζεται έτοιμος για ιδιωτική ζωή – ως παππούς, ερασιτέχνης κιθαρίστας και φανατικός γκολφέρ. Παράλληλα, όμως, έχει αναπτύξει ισχυρή αίσθηση καθήκοντος απέναντι στην ανεξαρτησία της Fed, την οποία έχει υπερασπιστεί απέναντι σε πρωτοφανείς δημόσιες πιέσεις από τον πρόεδρο που τον διόρισε.
Σε αντίθεση με προκατόχους όπως ο Μπεν Μπερνάνκι και η Τζάνετ Γέλεν, που αποχώρησαν αθόρυβα από το Δ.Σ. πριν λήξει τυπικά η θητεία τους, το ενδεχόμενο παραμονής ή αποχώρησης του Πάουελ έχει μετατραπεί σε πολιτικό και αγοραίο «στοίχημα». Ο λόγος είναι ότι ο Ντόναλντ Τραμπ έχει διακηρύξει ανοιχτά πως θέλει μια Fed που θα ευθυγραμμίζεται με την ατζέντα του για πολύ χαμηλά επιτόκια, ακόμη και με τίμημα την υπονόμευση της θεσμικής αυτονομίας.
Η πλειοψηφία του Δ.Σ. και ο κίνδυνος αποπομπών
Σήμερα, τρία από τα επτά μέλη του Δ.Σ. της Fed είναι διορισμένα από τον Τραμπ. Αν ο Πάουελ αποχωρήσει τον Μάιο, ο πρόεδρος θα αποκτήσει άμεσα την πλειοψηφία, υπό την προϋπόθεση ότι οι διορισμένοι του θα ψηφίζουν ως μπλοκ. Αυτό θα μπορούσε να επιταχύνει μια στροφή σε επιθετικές μειώσεις επιτοκίων, με στόχο – μεταξύ άλλων – τη μείωση του κόστους εξυπηρέτησης του αμερικανικού δημόσιου χρέους.
Πέρα από την κατεύθυνση των επιτοκίων, η ανησυχία επεκτείνεται και στην εσωτερική αρχιτεκτονική της Fed. Ο νόμος για την Ομοσπονδιακή Τράπεζα φαίνεται να επιτρέπει στην πλειοψηφία του Δ.Σ. να απομακρύνει προέδρους περιφερειακών τραπεζών που αντιτίθενται στις πολιτικές μειώσεων. Αν και υπάρχουν νομικές αμφιβολίες για το αν αυτό μπορεί να γίνει χωρίς αιτιολόγηση, η παρουσία Πάουελ, ακόμη και σε μειοψηφική θέση, θεωρείται από πολλούς ως ανάχωμα σε ακραίες παρεμβάσεις.
Καθοριστική για τις ισορροπίες θεωρείται και η υπόθεση της Λίσα Κουκ. Η κυβερνήτρια της Fed αποπέμφθηκε από τον Τραμπ με αφορμή καταγγελίες για υποτιθέμενη απάτη σε στεγαστικό δάνειο, τις οποίες η ίδια αρνείται. Τα δικαστήρια έχουν «παγώσει» την απόφαση, αλλά το Ανώτατο Δικαστήριο θα εξετάσει την υπόθεση στις 21 Ιανουαρίου. Αν επικυρωθεί η αποπομπή της και αναγνωριστεί ευρεία εξουσία του προέδρου να απολύει μέλη του Δ.Σ., ο Πάουελ εκτιμάται ότι θα βρεθεί στην πρώτη γραμμή της πολιτικής στοχοποίησης.
Σενάρια για στρατηγική σιωπής
Παρά το κλίμα ανησυχίας, δεν είναι βέβαιο ότι οι διορισμένοι από τον Τραμπ κυβερνήτες θα λειτουργήσουν ως «μακρύ χέρι» του Λευκού Οίκου. Ενδεικτικά, και οι τρεις πρόσφατα ψήφισαν υπέρ της επανατοποθέτησης και των 12 προέδρων περιφερειακών τραπεζών για νέα πενταετή θητεία, διατηρώντας έτσι τη συνέχεια στην επιτροπή ανοικτών αγορών.
Κάποιοι αναλυτές εικάζουν ότι ο Πάουελ χρησιμοποιεί τη σιωπή του ως μοχλό πίεσης: αφήνοντας ανοιχτό το ενδεχόμενο παραμονής, ενδεχομένως στέλνει σήμα ότι θα μείνει αν ο Τραμπ επιχειρήσει να διορίσει ακραία πρόσωπα και θα φύγει αν οι επιλογές είναι πιο θεσμικές. Παρ’ όλα αυτά, δεν υπάρχει καμία ένδειξη ότι ο ίδιος σκέφτεται τόσο τακτικιστικά· αντιθέτως, έχει διατηρήσει προσεκτικά απολιτική στάση στα δημοσιονομικά ζητήματα και αποφεύγει να απαντά στις προσωπικές επιθέσεις του προέδρου.
Το επικρατέστερο σενάριο μεταξύ των ειδικών είναι ότι ο Πάουελ θα αποχωρήσει συνολικά από τη Fed με τη λήξη της θητείας του ως προέδρου. Η παραμονή του, υποστηρίζουν, θα εκληφθεί ως ανοιχτά πολιτική κίνηση, αντίθετη με την άτυπη παράδοση και πιθανότατα θα ενίσχυε – αντί να μετριάσει – την πολιτική στοχοποίηση της τράπεζας.
Σχόλιο SBCTV.gr: Η υπόθεση Πάουελ δείχνει πόσο λεπτή είναι πλέον η γραμμή ανάμεσα στη νομισματική πολιτική και την ωμή πολιτική ισχύ στις ΗΠΑ. Για τις αγορές, το διακύβευμα δεν είναι μόνο το επίπεδο των επιτοκίων, αλλά η ίδια η αξιοπιστία του δολαρίου ως νομίσματος που στηρίζεται σε ανεξάρτητη κεντρική τράπεζα. Αν ο Λευκός Οίκος καταφέρει να «αλώσει» τη Fed, η αβεβαιότητα θα μεταφερθεί σε όλες τις διεθνείς αγορές, συμπεριλαμβανομένης της Ευρώπης και της Ελλάδας, με πιθανές αναταράξεις σε ομόλογα, ισοτιμίες και κεφάλαια που κατευθύνονται σε αναδυόμενες και περιφερειακές οικονομίες.
#Fed #Powell #Trump #ΗΠΑ #Επιτόκια #ΚεντρικέςΤράπεζες
