Η πρόθεση της πρωθυπουργού Σανάε Τακαΐτσι να διαλύσει αιφνιδιαστικά τη Βουλή και να προκηρύξει πρόωρες εκλογές απειλεί να μπλοκάρει κρίσιμο νομοσχέδιο για την έκδοση κρατικών ομολόγων. Οι αγορές ήδη τιμολογούν τον κίνδυνο ενός ιαπωνικού «δημοσιονομικού γκρεμού», με το γεν και τα κρατικά ομόλογα να δέχονται πιέσεις.
Η Ιαπωνία βρίσκεται αντιμέτωπη με έναν σπάνιο συνδυασμό πολιτικού ρίσκου και δημοσιονομικής ευθραυστότητας, καθώς η πρωθυπουργός Σανάε Τακαΐτσι φέρεται έτοιμη να διαλύσει τη Βουλή των Αντιπροσώπων στις 23 Ιανουαρίου και να οδηγήσει τη χώρα σε εκλογές τον Φεβρουάριο. Μια τέτοια κίνηση, σύμφωνα με το Reuters, μπορεί να καθυστερήσει κρίσιμες ψηφοφορίες για τον προϋπολογισμό και –κυρίως– για το νομοσχέδιο που επιτρέπει στην κυβέρνηση να εκδίδει ομόλογα κάλυψης ελλείμματος.
Το θεσμικό πλαίσιο που δημιουργεί τον κίνδυνο
Η ιαπωνική νομοθεσία επιτρέπει, ως κανόνα, μόνο την έκδοση λεγόμενων «ομολόγων κατασκευής», τα οποία χρηματοδοτούν αποκλειστικά δημόσια έργα. Καθώς όμως τις τελευταίες δεκαετίες οι κρατικές δαπάνες εκτοξεύθηκαν –λόγω αλλεπάλληλων πακέτων τόνωσης και της γήρανσης του πληθυσμού– το Τόκιο βασίστηκε σε ειδικό, ξεχωριστό νόμο που επιτρέπει την έκδοση ομολόγων «για την κάλυψη ελλείμματος».
Ο νόμος αυτός έχει πενταετή διάρκεια και λήγει με το οικονομικό έτος που τελειώνει τον Μάρτιο. Χωρίς την έγκαιρη ανανέωσή του, η κυβέρνηση δεν θα μπορεί να εκδώσει επαρκή νέο δανεισμό για να χρηματοδοτήσει τον προϋπολογισμό του οικονομικού έτους 2026, ύψους περίπου 783 δισ. δολαρίων. Σχεδόν το ένα τέταρτο του προϋπολογισμού στηρίζεται σε έκδοση ομολόγων, εκ των οποίων τα 22,9 τρισ. γεν –στα 29,6 τρισ. γεν νέου χρέους– είναι ακριβώς ομόλογα κάλυψης ελλείμματος.
Εάν η διάλυση της Βουλής γίνει στην έναρξη της τακτικής συνόδου, όπως μεταδίδει το Kyodo, η κοινοβουλευτική διαδικασία θα «παγώσει» αμέσως μετά τη σύγκληση. Αυτό θα μεταθέσει χρονικά τόσο την ψήφιση του προϋπολογισμού όσο και του νομοσχεδίου για το χρέος, ανοίγοντας τον δρόμο για μια κατάσταση όπου το κράτος δεν θα μπορεί, τυπικά, να χρηματοδοτήσει τις ήδη εξαγγελθείσες δαπάνες.
Πολιτικές ισορροπίες και αντίδραση των αγορών
Ο κυβερνητικός συνασπισμός της Τακαΐτσι διαθέτει οριακή πλειοψηφία στη Βουλή των Αντιπροσώπων, αλλά όχι στην Άνω Βουλή. Μέχρι πρόσφατα, η έγκριση του νόμου για την έκδοση ομολόγων θεωρείτο τυπική, καθώς το αντιπολιτευόμενο Δημοκρατικό Κόμμα για τον Λαό (DPP) είχε δηλώσει ότι τον στηρίζει. Ωστόσο, το ενδεχόμενο πρόωρων εκλογών αλλάζει τα δεδομένα.
Το DPP έχει επενδύσει πολιτικά σε πακέτο φορολογικών ελαφρύνσεων, το οποίο θα μπει σε αναμονή αν η χώρα οδηγηθεί σε κάλπες. Ο ηγέτης του, Γιουιτσίρο Ταμάκι, άφησε πλέον ανοιχτό το αν το κόμμα θα συνεργαστεί στην ψήφιση του νομοσχεδίου για το χρέος, επιτείνοντας την αβεβαιότητα.
Οι αγορές έχουν ήδη αντιδράσει: το γεν υποχώρησε, ενώ η απόδοση του 10ετούς ιαπωνικού κρατικού ομολόγου σκαρφάλωσε σε υψηλό 27 ετών. Αναλυτές, όπως ο Κεισούκε Τσουρούτα της Mitsubishi UFJ Morgan Stanley Securities, προειδοποιούν ότι η πολιτική αβεβαιότητα αυξάνει τον κίνδυνο επιτοκίων και ωθεί ανοδικά ολόκληρη την καμπύλη αποδόσεων, καθώς οι επενδυτές γίνονται πιο επιφυλακτικοί έναντι του ιαπωνικού χρέους.
Δημοσιονομική κόπωση και αυξανόμενο κόστος δανεισμού
Η Ιαπωνία διαθέτει ήδη το υψηλότερο δημόσιο χρέος μεταξύ των μεγάλων οικονομιών: είναι περίπου διπλάσιο του ΑΕΠ της χώρας. Το κόστος εξυπηρέτησης απορροφά πάνω από το ένα τέταρτο των συνολικών κρατικών δαπανών και αναμένεται να αυξηθεί καθώς η Τράπεζα της Ιαπωνίας εγκαταλείπει σταδιακά την πολιτική των μηδενικών επιτοκίων.
Το παράδοξο είναι ότι οι πρόωρες εκλογές, αν δώσουν στην Τακαΐτσι ισχυρή εντολή, μπορεί να οδηγήσουν σε ακόμη πιο επιθετική δημοσιονομική τόνωση – δηλαδή σε περισσότερες δαπάνες και χρέος. Έτσι, ο βραχυπρόθεσμος πολιτικός υπολογισμός συγκρούεται με τη μακροπρόθεσμη ανάγκη σταθεροποίησης των δημόσιων οικονομικών, δημιουργώντας τον φόβο ενός ιαπωνικού «δημοσιονομικού γκρεμού» που μέχρι τώρα θεωρούνταν αποκλειστικά αμερικανικό φαινόμενο.
Σχόλιο SBCTV.gr: Η υπόθεση Τακαΐτσι δείχνει πόσο εύθραυστη γίνεται η δημοσιονομική πολιτική όταν εξαρτάται από περιοδικές, πολιτικά φορτισμένες ψηφοφορίες για την έκδοση χρέους. Για τις αγορές, το μήνυμα είναι σαφές: ακόμη και χώρες με μακρά παράδοση σταθερότητας, όπως η Ιαπωνία, μπορούν να μετατραπούν σε εστία ρίσκου όταν το πολιτικό σύστημα εργαλειοποιεί τον προϋπολογισμό για εκλογικά οφέλη.
#Ιαπωνία #Τακαΐτσι #χρέος #ομόλογα #εκλογές
