Η πρωθυπουργός της Ιαπωνίας Σανάε Τακαΐτσι ξεκαθαρίζει ότι το Τόκιο δεν θα εγκαταλείψει την Ουάσιγκτον σε περίπτωση επίθεσης κατά αμερικανικών δυνάμεων στο πλαίσιο κοινής επιχείρησης. Την ίδια ώρα προσπαθεί να ισορροπήσει ανάμεσα στην αποτροπή της Κίνας, τη συνταγματική αυτοσυγκράτηση και την προεκλογική της ατζέντα.
Η πρωθυπουργός της Ιαπωνίας, Σανάε Τακαΐτσι, προχώρησε σε μία από τις πιο καθαρές διατυπώσεις των τελευταίων ετών για το πώς αντιλαμβάνεται το Τόκιο τις υποχρεώσεις του απέναντι στις ΗΠΑ σε σενάριο κρίσης στην Ταϊβάν. Μιλώντας στην ιαπωνική τηλεόραση, υπογράμμισε ότι η Ιαπωνία θα σταθεί στο πλευρό του «μακροχρόνιου συμμάχου» της, εφόσον αμερικανικές δυνάμεις δεχθούν επίθεση κατά τη διάρκεια κοινής επιχείρησης, πάντα όμως «εντός των ορίων των ισχυουσών νόμων».
Η λεπτή νομική γραμμή του ιαπωνικού επανεξοπλισμού
Η Τακαΐτσι έσπευσε να διευκρινίσει ότι «δεν μιλάμε για το ενδεχόμενο η Ιαπωνία να προβεί σε στρατιωτική δράση εάν υπάρξει σύγκρουση μεταξύ Κίνας και ΗΠΑ» γενικώς και αορίστως. Αντιθέτως, περιέγραψε ένα πιο στενό σενάριο: κρίση στην Ταϊβάν, κοινή επιχείρηση για τη διάσωση Ιαπώνων και Αμερικανών πολιτών και, εν συνεχεία, επίθεση κατά αμερικανικών δυνάμεων. Σε αυτή την περίπτωση, τόνισε, η αποχή της Ιαπωνίας «θα ισοδυναμούσε με κατάρρευση της συμμαχίας ΗΠΑ–Ιαπωνίας».
Η διατύπωση συνδέεται άμεσα με τη νομική έννοια της «κατάστασης που απειλεί την επιβίωση», την οποία η ίδια είχε επικαλεστεί στο κοινοβούλιο για το ενδεχόμενο κινεζικής εισβολής στην Ταϊβάν. Το συγκεκριμένο πλαίσιο, προϊόν της σταδιακής χαλάρωσης του μεταπολεμικού πασιφιστικού Συντάγματος, επιτρέπει στην Ιαπωνία περιορισμένη άσκηση συλλογικής αυτοάμυνας. Η κυβέρνηση επιμένει ότι δεν αλλάζει επίσημα πολιτική, στην πράξη όμως μετακινεί σταθερά τα όρια του επιτρεπτού, προσαρμόζοντας τη νομική ερμηνεία στο νέο γεωπολιτικό περιβάλλον.
Πίεση από Πεκίνο και εσωτερικό πολιτικό στοίχημα
Το Πεκίνο έχει αντιδράσει έντονα στις τοποθετήσεις της Τακαΐτσι, ζητώντας ανάκληση δηλώσεων και απαντώντας με ταξιδιωτικές οδηγίες και περιορισμούς στις εξαγωγές προς την Ιαπωνία. Το Τόκιο, μέχρι στιγμής, απαντά συγκρατημένα, περιοριζόμενο στη διόρθωση όσων θεωρεί ανακρίβειες της κινεζικής πλευράς και επαναλαμβάνοντας ότι «η πόρτα του διαλόγου παραμένει ανοιχτή» και ότι επιδιώκει «σταθερές και εποικοδομητικές σχέσεις» με τη γειτονική χώρα.
Πίσω όμως από τη ρητορική αποκλιμάκωσης, η Τακαΐτσι χτίζει ένα πιο σκληρό διπλωματικό και αμυντικό προφίλ, ενόψει και των πρόωρων εκλογών που η ίδια προκήρυξε για να εδραιώσει την εξουσία της στη Βουλή των Αντιπροσώπων. Μια ευρεία εκλογική νίκη θα της έδινε πολιτική νομιμοποίηση να επιταχύνει τη στροφή προς αυξημένες αμυντικές δαπάνες, βαθύτερη στρατιωτική διασύνδεση με τις ΗΠΑ και πιο απροκάλυπτη στήριξη στην Ταϊβάν, με το επιχείρημα ότι πρόκειται για την «πρώτη γραμμή» ασφάλειας της Ιαπωνίας.
Ο άξονας Ουάσιγκτον–Τόκιο και το μήνυμα προς την Κίνα
Οι δηλώσεις της Τακαΐτσι έρχονται σε μια περίοδο που η Ουάσιγκτον επιδιώκει να «κλειδώσει» τις ασιατικές της συμμαχίες απέναντι στην Κίνα, από την Ιαπωνία και τη Νότια Κορέα έως την Αυστραλία και τις Φιλιππίνες. Η σαφής δέσμευση ότι η Ιαπωνία δεν θα αποσυρθεί σε περίπτωση επίθεσης κατά αμερικανικών δυνάμεων ενισχύει την αξιοπιστία του αποτρεπτικού σήματος προς το Πεκίνο, έστω κι αν παραμένει καλυμμένη από τον μανδύα των «νομικών περιορισμών».
Ταυτόχρονα, η ιαπωνική κυβέρνηση επιχειρεί να πείσει την εσωτερική κοινή γνώμη ότι η ενίσχυση της συμμαχίας δεν σημαίνει αυτόματη εμπλοκή σε έναν πόλεμο ΗΠΑ–Κίνας, αλλά στοχευμένη συνδρομή σε ακραία σενάρια όπου διακυβεύεται άμεσα η ασφάλεια της ίδιας της Ιαπωνίας.
Σχόλιο SBCTV.gr: Η Τακαΐτσι ουσιαστικά «δοκιμάζει» τα όρια του ιαπωνικού πασιφισμού, χρησιμοποιώντας την κινεζική απειλή και την αμερικανική ομπρέλα ασφαλείας ως μοχλό για μια de facto αναθεώρηση της στρατηγικής της χώρας. Το αν οι κάλπες θα της δώσουν λευκή επιταγή για αυτή τη στροφή θα καθορίσει όχι μόνο τον ρόλο της Ιαπωνίας στον άξονα ΗΠΑ–Ασίας, αλλά και την ισορροπία ισχύος σε ολόκληρο τον δυτικό Ειρηνικό.
#Ιαπωνία #ΗΠΑ #Ταϊβάν #Κίνα #Γεωπολιτική
