Ο Ιρανός υπουργός Εξωτερικών Αμπάς Αραγτσί μεταβαίνει στην Άγκυρα για συνομιλίες με τον Χακάν Φιντάν, καθώς η αντιπαράθεση Τεχεράνης – Ουάσιγκτον κλιμακώνεται σε επικίνδυνο σημείο. Η Τουρκία επιχειρεί να τοποθετηθεί ως μεσολαβητής, φοβούμενη γενικευμένη αποσταθεροποίηση στην περιοχή.
Η επίσκεψη του Ιρανού υπουργού Εξωτερικών Αμπάς Αραγτσί στην Τουρκία, για συνομιλίες με τον Τούρκο ομόλογό του Χακάν Φιντάν, έρχεται σε μια στιγμή που η κρίση ανάμεσα στις Ηνωμένες Πολιτείες και το Ιράν προσεγγίζει νέα, επικίνδυνα όρια. Η Άγκυρα, μέλος του ΝΑΤΟ με άμεσο σύνορο με το Ιράν, επιχειρεί να αναδειχθεί σε κρίσιμο δίαυλο επικοινωνίας, προβάλλοντας ταυτόχρονα τις δικές της περιφερειακές φιλοδοξίες.
Η κλιμάκωση Τραμπ και η απάντηση της Τεχεράνης
Ο Ντόναλντ Τραμπ κάλεσε ανοικτά την Τεχεράνη να επιστρέψει στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων για το πυρηνικό της πρόγραμμα, με σαφώς εκβιαστικό τόνο: είτε συμφωνία, είτε «πολύ χειρότερη» επόμενη αμερικανική επίθεση. Παράλληλα έχει αναπτύξει μια «αρμάδα» δυνάμεων στη Μέση Ανατολή και προειδοποιεί το ιρανικό καθεστώς να μην καταστείλει τους διαδηλωτές και να μην επανεκκινήσει πλήρως το πυρηνικό του πρόγραμμα.
Η Τεχεράνη, η οποία τις τελευταίες εβδομάδες αντιμετωπίζει τις μαζικότερες διαδηλώσεις από την Επανάσταση του 1979, απαντά με ρητορική κλιμάκωσης, απειλώντας με αντεπίθεση κατά των ΗΠΑ, του Ισραήλ και των συμμάχων τους. Οι ιρανικές αρχές αποδίδουν τις ταραχές σε «ξένους εχθρούς» και μιλούν για υποκίνηση από Ουάσιγκτον και Τελ Αβίβ, ενώ οργανώσεις δικαιωμάτων καταγγέλλουν εκατοντάδες νεκρούς και χιλιάδες συλλήψεις.
Ο ρόλος της Τουρκίας και οι περιφερειακοί κίνδυνοι
Η Τουρκία έχει δημόσια ταχθεί κατά οποιασδήποτε ξένης στρατιωτικής παρέμβασης στο Ιράν και καλεί τις ΗΠΑ να επιλύσουν τα ζητήματά τους με την Τεχεράνη «ένα προς ένα», μέσα από διαπραγμάτευση. Σύμφωνα με πηγή του τουρκικού υπουργείου Εξωτερικών, ο Χακάν Φιντάν θα τονίσει στον Αραγτσί ότι η ασφάλεια, ειρήνη και σταθερότητα του Ιράν έχουν «μεγάλη σημασία» για την Άγκυρα.
Η τουρκική πλευρά αναμένεται να επαναλάβει την αντίθεσή της σε οποιαδήποτε στρατιωτική επίθεση κατά του Ιράν, προειδοποιώντας ότι μια τέτοια ενέργεια θα «δημιουργήσει κινδύνους παγκόσμιας κλίμακας». Η Άγκυρα φοβάται ότι μια κατάρρευση ή βαθιά αποσταθεροποίηση του Ιράν θα προκαλούσε νέο προσφυγικό κύμα, αποδιοργάνωση των ενεργειακών ροών και κενό ισχύος που θα τροφοδοτούσε συγκρούσεις από τον Καύκασο έως τον Περσικό Κόλπο.
Πυρηνικό πρόγραμμα και τουρκική διαμεσολάβηση
Κεντρικό θέμα των συνομιλιών θα είναι το ιρανικό πυρηνικό πρόγραμμα. Η τουρκική διπλωματία διαμηνύει ότι υποστηρίζει την «ταχεία εξεύρεση λύσης» και ότι είναι έτοιμη να συμβάλει, αν της ζητηθεί. Η Άγκυρα επιχειρεί έτσι να αναβιώσει τον ρόλο που είχε επιχειρήσει να παίξει και στο παρελθόν, ως ενδιάμεσος μεταξύ Ιράν και Δύσης, σε μια περίοδο που οι παραδοσιακοί ευρωπαϊκοί διαμεσολαβητές εμφανίζονται αδύναμοι και διχασμένοι.
Η συνάντηση Αραγτσί – Φιντάν, αν και δεν αναμένεται να οδηγήσει άμεσα σε θεαματικές ανατροπές, αποτελεί ένδειξη ότι ακόμη και σε κλίμα απειλών και στρατιωτικών κινήσεων, τα διπλωματικά κανάλια δεν έχουν κλείσει. Το αν η Τουρκία θα καταφέρει να μετατρέψει αυτή την επαφή σε ουσιαστική γέφυρα αποκλιμάκωσης θα εξαρτηθεί τόσο από τη βούληση της Τεχεράνης όσο και από την προθυμία της Ουάσιγκτον να ακούσει μια χώρα που τα τελευταία χρόνια ακολουθεί ολοένα πιο αυτόνομη πορεία εντός του ΝΑΤΟ.
Σχόλιο SBCTV.gr: Η κίνηση της Τεχεράνης προς την Άγκυρα δείχνει ότι το Ιράν αναζητά περιφερειακά «σωσίβια» απέναντι στην πίεση Τραμπ, ενώ η Τουρκία αξιοποιεί την κρίση για να ενισχύσει το προφίλ της ως αναντικατάστατου μεσολαβητή στη Μέση Ανατολή· αν όμως η Ουάσιγκτον επιλέξει περαιτέρω στρατιωτική κλιμάκωση, ο τουρκικός ρόλος κινδυνεύει να αποδειχθεί περισσότερο συμβολικός παρά ουσιαστικός.
#Ιράν #Τουρκία #ΗΠΑ #ΜέσηΑνατολή
