Η Κεντρική Τράπεζα του Ιράν φέρεται να έχει αγοράσει πάνω από 500 εκατ. δολάρια σε stablecoins τύπου USDT, σε μια προσπάθεια να στηρίξει το καταρρέον ριάλ και να παρακάμψει τις αμερικανικές κυρώσεις. Η στροφή αυτή δημιουργεί ένα παράλληλο, «σκιώδες» χρηματοπιστωτικό σύστημα, εγείροντας σοβαρά ερωτήματα για την αποτελεσματικότητα του διεθνούς πλαισίου κυρώσεων.
Το Ιράν, αποκομμένο σε μεγάλο βαθμό από το παγκόσμιο χρηματοπιστωτικό σύστημα, φαίνεται να δοκιμάζει ένα νέο εργαλείο για να ανασχέσει την κατάρρευση του νομίσματός του: τα κρυπτονομίσματα. Σύμφωνα με έκθεση της εταιρείας ανάλυσης blockchain Elliptic, η Κεντρική Τράπεζα του Ιράν (CBI) αγόρασε το 2025 ψηφιακά περιουσιακά στοιχεία αξίας άνω των 500 εκατ. δολαρίων, κυρίως σε USDT, το μεγαλύτερο stablecoin συνδεδεμένο με το δολάριο.
Stablecoins ως «ανεπίσημα» συναλλαγματικά αποθέματα
Η Elliptic, επικαλούμενη διαρροές εγγράφων και δική της έρευνα, αναφέρει ότι η CBI πραγματοποίησε τουλάχιστον δύο μεγάλες αγορές USDT τον Απρίλιο και τον Μάιο του 2025. Μέχρι τον Ιούνιο, το μεγαλύτερο μέρος αυτών των κεφαλαίων διοχετεύθηκε σε ιρανικό ανταλλακτήριο κρυπτονομισμάτων, όπου οι χρήστες μπορούσαν να διακρατούν USDT, να το μετατρέπουν σε άλλα crypto ή να το ρευστοποιούν σε ριάλ.
Ο στόχος, όπως εκτιμά η Elliptic, ήταν διπλός: αφενός η επιβράδυνση της πτώσης του ριάλ, αφετέρου η διεκπεραίωση πληρωμών που σχετίζονται με το διεθνές εμπόριο, εκτός του παραδοσιακού τραπεζικού συστήματος. Μετά από κυβερνοεπίθεση στο εν λόγω ανταλλακτήριο από φιλοϊσραηλινή ομάδα τον Ιούνιο, οι ροές φέρονται να άλλαξαν, με τη μετατροπή των USDT σε άλλα ψηφιακά assets και τη διασπορά τους σε διαφορετικά blockchain.
Παράκαμψη κυρώσεων και «σκιώδες» χρηματοπιστωτικό στρώμα
Από το 2018, όταν ο Ντόναλντ Τραμπ απέσυρε τις ΗΠΑ από τη συμφωνία για το πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν και επανέφερε σκληρές κυρώσεις, η Τεχεράνη έχει ουσιαστικά αποκλειστεί από τις διεθνείς τράπεζες και το σύστημα SWIFT. Οι περιορισμοί στις εξαγωγές πετρελαίου –κύρια πηγή συναλλάγματος– και η δυσκολία επαναπατρισμού εσόδων έχουν αποδυναμώσει τα συναλλαγματικά αποθέματα και την ικανότητα της CBI να υπερασπιστεί το ριάλ και να τιθασεύσει τον πληθωρισμό.
Η Elliptic υποστηρίζει ότι, αξιοποιώντας το USDT, η Τεχεράνη οικοδομεί «τραπεζικό μηχανισμό ανθεκτικό στις κυρώσεις» και ένα «σκιαγραφημένο χρηματοπιστωτικό στρώμα» όπου μπορεί να διατηρεί αξία σε δολάρια εκτός της εμβέλειας των αμερικανικών αρχών. Η προσέγγιση αυτή, αν επιβεβαιωθεί, συνιστά εγχειρίδιο για άλλα κράτη-παρίες που αναζητούν τρόπους να παρακάμψουν το OFAC και τις δευτερογενείς κυρώσεις.
Αντιδράσεις της αγοράς και κοινωνική διάσταση
Η εταιρεία Tether, εκδότρια του USDT, έσπευσε να δηλώσει ότι εφαρμόζει «πολιτική μηδενικής ανοχής» στη χρήση των tokens της για εγκληματικούς σκοπούς και ότι συμμορφώνεται με τις κατευθυντήριες γραμμές του OFAC για τις κυρωμένες οντότητες. Ωστόσο, η αποκεντρωμένη φύση των κρυπτονομισμάτων και η ευκολία δημιουργίας περίπλοκων δικτύων wallets περιορίζουν στην πράξη τη δυνατότητα πλήρους ελέγχου.
Παράλληλα, η χρήση crypto δεν περιορίζεται στο κράτος. Σύμφωνα με την Chainalysis, η ευρύτερη αγορά κρυπτονομισμάτων στο Ιράν αποτιμάται στα 7,78 δισ. δολάρια για το 2025, καθώς ολοένα και περισσότεροι πολίτες αναζητούν καταφύγιο από τον εκρηκτικό πληθωρισμό και την κατάρρευση του ριάλ, αλλά και εναλλακτική στις ακριβές αγορές δολαρίων και ευρώ. Η στροφή αυτή εξελίσσεται σε παράλληλο σύστημα αποταμίευσης, την ώρα που η κυβέρνηση αντιμετωπίζει θανατηφόρες διαδηλώσεις και απαντά με περιορισμούς στο διαδίκτυο και τα τηλεπικοινωνιακά δίκτυα.
Σχόλιο SBCTV.gr: Η ιρανική στροφή στα stablecoins είναι προειδοποιητική βολή για τη Δύση: δείχνει ότι το εργαλείο των χρηματοπιστωτικών κυρώσεων διαβρώνεται τεχνολογικά. Αν κράτη μεσαίου μεγέθους μπορούν να στήνουν παράλληλες δομές σε blockchain, η επόμενη φάση του γεωοικονομικού ανταγωνισμού θα δοθεί στην αρχιτεκτονική των ψηφιακών νομισμάτων – και όχι μόνο στα παραδοσιακά όπλα ισχύος.
#Ιράν #Κρυπτονομίσματα #Ριάλ #USDT #Κυρώσεις
