Νέα ανταλλαγή πυρών στα ορεινά σύνορα Τατζικιστάν–Αφγανιστάν με τέσσερις νεκρούς, τους οποίους η Ντουσαμπέ χαρακτηρίζει «τρομοκράτες», αναδεικνύει την ταχεία αποσταθεροποίηση της περιοχής. Η ένταση τροφοδοτείται από την παρουσία τζιχαντιστικών οργανώσεων, τα δίκτυα ναρκωτικών και τις εύθραυστες σχέσεις με το καθεστώς των Ταλιμπάν στην Καμπούλ.
Οι υπηρεσίες ασφαλείας του Τατζικιστάν ανακοίνωσαν ότι σκότωσαν τέσσερα άτομα που περιγράφονται ως «τρομοκράτες» οι οποίοι εισήλθαν από το Αφγανιστάν και αρνήθηκαν να παραδοθούν, προβάλλοντας ένοπλη αντίσταση στην περιφέρεια Χατλόν, στο νότιο τμήμα της χώρας. Το επεισόδιο έρχεται να προστεθεί σε μια σειρά αιματηρών περιστατικών στα σύνορα μήκους περίπου 1.350 χιλιομέτρων, τα οποία έχουν μετατραπεί σε μία από τις πιο ασταθείς ζώνες της Κεντρικής Ασίας.
Σύμφωνα με καταμέτρηση που βασίζεται σε επίσημα στοιχεία, τουλάχιστον 16 άνθρωποι έχουν σκοτωθεί από τα τέλη Νοεμβρίου, ανάμεσά τους συνοριοφύλακες, Κινέζοι εργαζόμενοι, καθώς και πρόσωπα που οι τατζικικές αρχές χαρακτηρίζουν «λαθρεμπόρους» ή «τρομοκράτες», χωρίς να δίνονται λεπτομερή στοιχεία για την ταυτότητά τους. Το μοτίβο αυτό υποδηλώνει μια κλιμακούμενη ανασφάλεια στην παραμεθόριο, όπου διασταυρώνονται διακίνηση ναρκωτικών, εξτρεμιστικά δίκτυα και γεωπολιτικοί ανταγωνισμοί.
Τζιχαντιστικές οργανώσεις και πίεση προς τους Ταλιμπάν
Η Ντουσαμπέ αποδίδει μεγάλο μέρος της αστάθειας στην παρουσία τζιχαντιστικών οργανώσεων που δρουν από αφγανικό έδαφος, όπως η Τζαμάτ Ανσαρουλά και το Ισλαμικό Κράτος του Χορασάν (ISIS-K), αλλά και στα ισχυρά κυκλώματα διακίνησης ναρκωτικών που χρησιμοποιούν την ορεινή συνοριακή ζώνη ως διάδρομο προς την Κεντρική Ασία και, τελικά, τη ρωσική και ευρωπαϊκή αγορά.
Μετά από επιθέσεις εναντίον Κινέζων εργαζομένων στα τέλη Νοεμβρίου, το Τατζικιστάν κάλεσε τη de facto κυβέρνηση των Ταλιμπάν να λάβει μέτρα για την αποτροπή περαιτέρω αποσταθεροποίησης. Η πίεση αυτή δεν είναι μόνο ζήτημα ασφάλειας: η Κίνα αποτελεί κομβικό οικονομικό εταίρο στην περιοχή, και η ασφάλεια των επενδύσεών της ενδιαφέρει άμεσα τόσο την Πεκίνο όσο και τα καθεστώτα της Κεντρικής Ασίας.
Πολιτική Ραχμόν: από την αντιπαράθεση στην επιλεκτική συνεργασία
Ο πρόεδρος του Τατζικιστάν, Εμαμαλί Ραχμόν, σε αντίθεση με άλλους ηγέτες της Κεντρικής Ασίας που επιδιώκουν ανοιχτούς διαύλους με τους Ταλιμπάν, διατηρεί κριτική στάση απέναντι στο καθεστώς της Καμπούλ. Έχει επανειλημμένα απαιτήσει την προστασία των δικαιωμάτων των Τατζίκων του Αφγανιστάν, που εκτιμάται ότι αποτελούν περίπου το ένα τέταρτο του πληθυσμού της χώρας.
Παρά τη ρητορική, η πραγματικότητα στο πεδίο έχει οδηγήσει σε μια μορφή επιλεκτικής συνεργασίας: η Ντουσαμπέ παρέχει ηλεκτρική ενέργεια στην Καμπούλ και έχει ανοίξει αγορές σε παραμεθόριες περιοχές, ενώ έχουν πραγματοποιηθεί επαφές μεταξύ Ταλιμπάν και τοπικών τατζίκων αξιωματούχων. Η διττή αυτή προσέγγιση –σκληρή δημόσια στάση αλλά πρακτική συνεννόηση σε τεχνικά ζητήματα– αντανακλά την προσπάθεια του καθεστώτος Ραχμόν να ισορροπήσει ανάμεσα στις εσωτερικές ανησυχίες ασφαλείας, τις εθνοτικές ευαισθησίες και τις περιφερειακές ισορροπίες με Κίνα και Ρωσία.
Σχόλιο SBCTV.gr: Η επανάληψη ένοπλων επεισοδίων στα σύνορα Τατζικιστάν–Αφγανιστάν δεν είναι «τοπικό» συμβάν, αλλά προειδοποίηση για μια ευρύτερη ζώνη αστάθειας που τέμνει κρίσιμα ενεργειακά και εμπορικά δίκτυα της Ευρασίας. Αν οι Ταλιμπάν δεν κατορθώσουν –ή δεν θελήσουν– να ελέγξουν τζιχαντιστικές οργανώσεις και διακινητές, η Κεντρική Ασία κινδυνεύει να ξαναβρεθεί στο επίκεντρο διεθνούς αντιτρομοκρατικής και γεωπολιτικής αντιπαράθεσης, με άμεσες συνέπειες για την ασφάλεια επενδύσεων και υποδομών που συνδέουν Κίνα, Ρωσία και Ευρώπη.
#Τατζικιστάν #Αφγανιστάν #ΚεντρικήΑσία #Ταλιμπάν #Ασφάλεια
