Η ανοιχτή πλέον σύγκρουση Σαουδικής Αραβίας και Ηνωμένων Αραβικών Εμιράτων, με αφετηρία την Υεμένη, εξελίσσεται σε στρατηγικό ρήγμα με ευρύτερες γεωπολιτικές προεκτάσεις. Οι δύο μέχρι πρότινος στενοί εταίροι του Ισραήλ και των ΗΠΑ διαμορφώνουν αντικρουόμενους άξονες από τον Περσικό Κόλπο έως την ινδική υποήπειρο.
Η προοπτική ομαλοποίησης των σχέσεων Ισραήλ – Σαουδικής Αραβίας απομακρύνεται ταχύτατα, καθώς το Ριάντ σκληραίνει τη ρητορική του όχι μόνο έναντι του Τελ Αβίβ, αλλά και των άλλοτε στενών συμμάχων του στα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα (ΗΑΕ). Η επαναπροσέγγιση Σαουδικής Αραβίας – Ιράν την άνοιξη του 2023 με κινεζική μεσολάβηση και η ανάφλεξη του παλαιστινιακού μετώπου τον Οκτώβριο του ίδιου έτους πάγωσαν τις συζητήσεις για ένταξη του Ριάντ στις «Συμφωνίες του Αβραάμ». Πάνω σε αυτό το ήδη εύφλεκτο υπόβαθρο έρχεται τώρα να προστεθεί ένα βαθύ ρήγμα με τα ΗΑΕ, το οποίο αποκαλύπτει την αναδιάταξη ισχύος στον Κόλπο.
Υεμένη, λιμάνια και θαλάσσιοι διάδρομοι στο επίκεντρο
Η Υεμένη αποτελεί τον βασικό πυροκροτητή της κρίσης. Σαουδική Αραβία και ΗΑΕ πολέμησαν επί χρόνια από κοινού κατά των Χούθι, όμως τα συμφέροντά τους αποκλίνουν ριζικά. Τα Εμιράτα επέλεξαν να «κλειδώσουν τα κέρδη τους», εδραιώνοντας τον έλεγχο στρατηγικών λιμένων στο νότιο τμήμα της χώρας και της νήσου Σοκότρα, που εποπτεύει την πρόσβαση προς τον Ινδικό Ωκεανό. Για να το πετύχουν, στηρίζουν το νοτιοϋεμενικό αποσχιστικό κίνημα, κόντρα στην διεθνώς αναγνωρισμένη κυβέρνηση που υποστηρίζει το Ριάντ.
Η σαουδαραβική στρατιωτική κλιμάκωση στα τέλη Δεκεμβρίου και η εσπευσμένη αποχώρηση των εμιρατινών δυνάμεων από την υεμενική επικράτεια έφεραν στο φως, με θεαματικό τρόπο, την αντιπαράθεση. Στο εσωτερικό των δύο χωρών η σύγκρουση μεταφέρθηκε στα κοινωνικά δίκτυα, ενώ παρεμβάσεις όπως το άρθρο του Σαουδάραβα καθηγητή Άχμεντ μπιν Οθμάν αλ-Ταουατζίρι, που χαρακτήρισε το Άμπου Ντάμπι «Δούρειο Ίππο των Σιωνιστών», δείχνουν το βάθος της δυσπιστίας.
Αντίπαλοι άξονες: Σαουδική Αραβία προς BRICS, Εμιράτα προς Ινδία – Ισραήλ
Το Ριάντ ανησυχεί για ένα ντόμινο αποσταθεροποίησης σε γειτονικά κράτη – από το Ιράν μέχρι τη Σομαλία και το Σουδάν – και ειδικά για τον έλεγχο των θαλάσσιων οδών στην Ερυθρά Θάλασσα και τον Ινδικό Ωκεανό. Παράλληλα, αντιμετωπίζει με καχυποψία τους σχεδιασμούς του Ντόναλντ Τραμπ για την παγκόσμια πετρελαϊκή αγορά, μετά και την αμερικανική παρέμβαση στη Βενεζουέλα, και επιχειρεί στρατηγική αυτονόμηση με στροφή προς τις χώρες των BRICS.
Χαρακτηριστική είναι η σύναψη συμφωνίας ασφαλείας με το πυρηνικά εξοπλισμένο Πακιστάν, που για πρώτη φορά σπάει την αποκλειστικότητα της αμερικανικής «ομπρέλας» στο σαουδαραβικό βασίλειο. Παράλληλα, ενισχύεται η προσέγγιση με την Τουρκία, διαχρονικό ανταγωνιστή των ΗΑΕ.
Στον αντίποδα, τα Εμιράτα εμβαθύνουν τη στρατηγική τους σχέση με την Ινδία, μεγάλο αντίπαλο του Πακιστάν και ήδη στενό εταίρο του Ισραήλ. Έτσι αναδύονται δύο διακριτοί, ανταγωνιστικοί άξονες που εκτείνονται μέχρι την ινδική υποήπειρο: ένας σαουδαραβο-πακιστανικός με τουρκική διάσταση και ένας εμιρατινο-ινδικός με ισχυρό ισραηλινό αποτύπωμα.
Παράπλευρες απώλειες: Ισραήλ, IMEC και ενεργειακή γεωπολιτική
Μέσα σε αυτό το πλαίσιο, η σκληρή ρητορική του Ριάντ κατά του Ισραήλ μπορεί να είναι ταυτόχρονα προϊόν της εσωτερικής πίεσης για το παλαιστινιακό και εργαλείο πίεσης έναντι των ΗΑΕ, τα οποία κατηγορούνται ότι λειτουργούν ως «υπεργολάβος» του Τελ Αβίβ σε μέτωπα από τη Λιβύη έως το Σουδάν. Σε κάθε περίπτωση, η προοπτική άμεσης σαουδαραβικής ένταξης στο σχήμα των «Συμφωνιών του Αβραάμ» έχει ουσιαστικά εκλείψει.
Θύμα αυτής της γεωπολιτικής αναδιάταξης είναι και ο φιλόδοξος εμπορικο-ενεργειακός διάδρομος IMEC, που θα συνέδεε την Ινδία με την ανατολική Μεσόγειο μέσω της Αραβικής Χερσονήσου. Η διαμόρφωση αντίπαλων μπλοκ και η ένταση στον Κόλπο καθιστούν το σχέδιο, τουλάχιστον προς το παρόν, ανεφάρμοστο και το μεταθέτουν στις ελληνικές καλένδες.
Σχόλιο SBCTV.gr: Το ρήγμα Ριάντ – Άμπου Ντάμπι δεν είναι μια συγκυριακή διαφωνία για την Υεμένη, αλλά σύμπτωμα βαθύτερης ανακατανομής ισχύος σε έναν κόσμο πολυπολικών κέντρων – ΗΠΑ, Κίνα, BRICS. Όσο οι περιφερειακοί παίκτες αυτονομούνται και χτίζουν ανταγωνιστικούς άξονες, τόσο η ενεργειακή ασφάλεια, οι θαλάσσιοι διάδρομοι και τα μεγάλα διακρατικά projects –όπως ο IMEC– θα γίνονται πιο εύθραυστα, με άμεσες συνέπειες και για την Ευρώπη και για την Ελλάδα ως κόμβο της ανατολικής Μεσογείου.
#ΣαουδικήΑραβία #ΗΑΕ #ΜέσηΑνατολή #Υεμένη #Ισραήλ #Ινδία #BRICS
