Η στήριξη δεν ήταν φιλανθρωπία. Ήταν πολιτική και οικονομική επένδυση που πρέπει να επιστρέψει αξία.
Η Ελλάδα συμμετείχε ενεργά στη στήριξη της Ουκρανίας από την πρώτη στιγμή, κυρίως μέσω της Ευρωπαϊκή Ένωση αλλά και με εθνικές επιλογές που είχαν πραγματικό κόστος για την κοινωνία και την οικονομία. Το πρώτο άρθρο έθεσε το ερώτημα του κόστους. Το δεύτερο οφείλει να απαντήσει στο επόμενο, πιο κρίσιμο ερώτημα:
τι μπορεί – και τι πρέπει – να πάρει πίσω η Ελλάδα όταν τελειώσει ο πόλεμος;
Η μεταπολεμική Ουκρανία δεν θα είναι απλώς μια χώρα σε ανοικοδόμηση. Θα είναι ένα τεράστιο πεδίο αναδιανομής ισχύος, συμβολαίων, ρόλων και συμμαχιών. Όσοι στήριξαν χωρίς όρους, θα μείνουν με το ηθικό πλεονέκτημα. Όσοι στήριξαν με στρατηγική, θα πάρουν μερίδιο.
1️⃣ Ανοικοδόμηση: έργα, υποδομές και συμβόλαια
Η ανοικοδόμηση της Ουκρανίας θα είναι μία από τις μεγαλύτερες μεταπολεμικές επενδύσεις στην Ευρώπη. Δρόμοι, σιδηρόδρομοι, λιμάνια, ενεργειακά δίκτυα, κατοικίες, βιομηχανικές εγκαταστάσεις.
Η Ελλάδα οφείλει να διεκδικήσει:
-
συμμετοχή ελληνικών κατασκευαστικών και τεχνικών εταιρειών,
-
ρόλο σε έργα logistics και υποδομών μεταφορών,
-
προτεραιότητα σε κοινοπραξίες με ευρωπαϊκή χρηματοδότηση.
Η στήριξη δημιουργεί δικαίωμα πρόσβασης. Αν δεν κατοχυρωθεί πολιτικά, χάνεται.
2️⃣ Αγροδιατροφική συνεργασία: ασφάλεια και ισορροπία
Η Ουκρανία αποτελεί έναν από τους σημαντικότερους παραγωγούς σιτηρών παγκοσμίως. Για την Ελλάδα, αυτό δεν είναι μόνο εμπορικό θέμα, αλλά θέμα διατροφικής ασφάλειας.
Μετά τον πόλεμο, η Ελλάδα μπορεί και πρέπει να επιδιώξει:
-
μακροχρόνιες συμφωνίες προμήθειας σιτηρών σε σταθερές τιμές,
-
κοινές επενδύσεις σε αποθήκευση και μεταποίηση,
-
συμμετοχή σε logistics και μεταφορικές αλυσίδες.
Αυτό δεν ακυρώνει τον ελληνικό πρωτογενή τομέα. Τον θωρακίζει απέναντι σε διεθνείς κρίσεις τιμών.
3️⃣ Ενέργεια και πρώτες ύλες: στρατηγική πρόσβαση
Η μεταπολεμική Ουκρανία θα αναδιαμορφώσει το ενεργειακό της μοντέλο. Δίκτυα, αποθήκευση, διασύνδεση με την Ευρώπη, αλλά και πρόσβαση σε κρίσιμες πρώτες ύλες.
Η Ελλάδα μπορεί να διεκδικήσει:
-
ρόλο ενεργειακού κόμβου μέσω ΝΑ Ευρώπης,
-
συνεργασία σε έργα μεταφοράς και αποθήκευσης ενέργειας,
-
προνομιακή πρόσβαση σε πρώτες ύλες και βιομηχανικά υλικά.
Η ενεργειακή ασφάλεια δεν είναι μόνο εθνικό ζήτημα. Είναι διαπραγματευτικό χαρτί.
4️⃣ Ναυτιλία και Μαύρη Θάλασσα: ελληνικό πλεονέκτημα
Η ελληνική ναυτιλία έχει άμεσο και ιστορικό αποτύπωμα στη Μαύρη Θάλασσα. Η αποκατάσταση των ουκρανικών λιμανιών και των εμπορικών ροών δημιουργεί ευκαιρία.
Η Ελλάδα μπορεί να απαιτήσει:
-
προνομιακή συμμετοχή ελληνικών ναυτιλιακών συμφερόντων,
-
ρόλο σε λιμενικές υποδομές και διαχείριση,
-
στρατηγική συνεργασία σε μεταφορές αγροτικών και βιομηχανικών προϊόντων.
Εδώ η Ελλάδα δεν ξεκινά από το μηδέν. Έχει ήδη συγκριτικό πλεονέκτημα.
5️⃣ Πολιτική ανταπόδοση εντός Ευρώπης
Η ανταπόδοση δεν είναι μόνο οικονομική. Είναι και πολιτική. Η Ελλάδα μπορεί να απαιτήσει:
-
στήριξη σε κρίσιμα εθνικά ζητήματα εντός της ΕΕ,
-
κατανόηση και ευελιξία σε θέματα πρωτογενούς τομέα και ενέργειας,
-
ενίσχυση της θέσης της στην ευρωπαϊκή αρχιτεκτονική ασφάλειας.
Οι συμμαχίες κρίνονται μετά την κρίση, όχι κατά τη διάρκειά της.
Το πραγματικό στοίχημα
Η βοήθεια προς την Ουκρανία δημιούργησε κόστος για την Ελλάδα. Αυτό είναι δεδομένο. Δημιούργησε όμως και δικαίωμα διεκδίκησης. Το αν αυτό το δικαίωμα θα χαθεί ή θα μετατραπεί σε όφελος, εξαρτάται από τη στρατηγική της ελληνικής πολιτείας.
Η χειρότερη εξέλιξη δεν είναι να μη δοθούν ανταλλάγματα. Είναι να μη ζητηθούν ποτέ.
Συμπέρασμα
Η μεταπολεμική Ουκρανία θα είναι πεδίο ανταγωνισμού συμφερόντων. Όσοι μπουν χωρίς σχέδιο, θα μείνουν θεατές. Όσοι μπουν με απαιτήσεις, θα πάρουν μερίδιο.
Η Ελλάδα δεν μπορεί να αρκεστεί στο ρόλο του «καλού συμμάχου». Όταν έχει πληρώσει κόστος, οφείλει να μετατρέψει τη στήριξη σε εθνικό όφελος.
SBC Analysis
Η βοήθεια προς την Ουκρανία δεν τελειώνει με τον πόλεμο. Τότε αρχίζει η πραγματική διαπραγμάτευση. Η Ελλάδα έχει λόγους, επιχειρήματα και δικαίωμα να απαιτήσει ανταπόδοση. Το αν θα το κάνει, είναι θέμα πολιτικής βούλησης και στρατηγικής σοβαρότητας.
