Ο Γενικός Γραμματέας του ΝΑΤΟ Μαρκ Ρούτε φαίνεται πως αποφόρτισε την κρίση με τον Ντόναλντ Τραμπ για τη Γροιλανδία, όχι με νέες παραχωρήσεις, αλλά επανασυσκευάζοντας υφιστάμενα δικαιώματα των ΗΠΑ ως «νέα συμφωνία». Η κίνηση αυτή οδήγησε στην ακύρωση των αμερικανικών δασμών σε ευρωπαϊκές χώρες και άνοιξε τον δρόμο για ένα πλαίσιο μελλοντικής συμφωνίας για την ασφάλεια στην Αρκτική.
Η ακύρωση της απειλής επιβολής δασμών από τον Ντόναλντ Τραμπ σε σειρά ευρωπαϊκών χωρών φαίνεται πως συνδέεται άμεσα με έναν πολιτικό ελιγμό στο παρασκήνιο των συνομιλιών για τη Γροιλανδία και την Αρκτική. Σύμφωνα με ανάλυση του ανταποκριτή των Brussels του France 24, ο Γενικός Γραμματέας του ΝΑΤΟ Μαρκ Ρούτε πιθανότατα δεν προσέφερε ουσιαστικές νέες παραχωρήσεις στις Ηνωμένες Πολιτείες, αλλά εξήγησε στον Τραμπ τα ήδη υφιστάμενα δικαιώματα των ΗΠΑ στη Γροιλανδία, παρουσιάζοντάς τα ως «νέο» πλαίσιο συμφωνίας.
Το παρασκήνιο της «συμφωνίας-πλαισίου» για την Αρκτική
Ο Τραμπ ανακοίνωσε ότι κατέληξε σε ένα «πλαίσιο μελλοντικής συμφωνίας» για τη Γροιλανδία και την ασφάλεια στην Αρκτική, γεγονός που χρησιμοποίησε ως βάση για να αποσύρει την απειλή δασμών κατά ευρωπαϊκών χωρών. Ωστόσο, όπως επισημαίνεται, «δεν υπάρχουν ουσιαστικές παραχωρήσεις που θα μπορούσε να έχει κάνει ο Ρούτε». Αυτό ενισχύει την εκτίμηση ότι η «συμφωνία» αφορά κυρίως την πολιτική διαχείριση και την επικοινωνιακή παρουσίαση και όχι κάποια πραγματικά νέα νομικά ή εδαφικά δικαιώματα.
Οι ΗΠΑ διαθέτουν ήδη σημαντική στρατιωτική παρουσία και συμφωνημένα δικαιώματα στη Γροιλανδία, η οποία αποτελεί αυτόνομο τμήμα του Βασιλείου της Δανίας. Η αμερικανική βάση στη Θούλη και οι διμερείς ρυθμίσεις ασφάλειας με τη Δανία προσφέρουν στην Ουάσινγκτον ουσιαστικό έλεγχο σε κρίσιμες πτυχές της αρκτικής ασφάλειας. Το πιθανότερο είναι ότι ο Ρούτε απλώς «αναπακετάρισε» αυτά τα δεδομένα, δίνοντας στον Τραμπ την πολιτική κάλυψη να εμφανίσει μια «νίκη» χωρίς οι Ευρωπαίοι να δεσμευτούν σε κάτι νέο.
Η Γροιλανδία στο επίκεντρο γεωπολιτικού παζαριού
Η Γροιλανδία έχει μετατραπεί σε στρατηγικό κόμβο λόγω της τήξης των πάγων, που ανοίγει νέες θαλάσσιες οδούς και πρόσβαση σε πόρους, αλλά και λόγω της εγγύτητάς της στη Ρωσία. Ο Τραμπ έχει εδώ και χρόνια εμμονή με το νησί, φτάνοντας παλαιότερα στο σημείο να μιλήσει ακόμη και για «αγορά» του, προκαλώντας έντονες αντιδράσεις στην Κοπεγχάγη. Στη φετινή παρουσία του στο Νταβός, έσπευσε να διαβεβαιώσει ότι δεν θα χρησιμοποιήσει στρατιωτική βία για τη Γροιλανδία, ζητώντας όμως «άμεσες διαπραγματεύσεις».
Η αναφορά του Ρούτε ότι «ΗΠΑ και Ευρώπη χρειάζονται η μία την άλλη» στο Νταβός υπογραμμίζει ότι, παρά τη συγκρουσιακή ρητορική, υπάρχει κοινό στρατηγικό συμφέρον στην Αρκτική: ανάσχεση της ρωσικής επιρροής και περιορισμός της κινεζικής διείσδυσης σε υποδομές και ορυκτό πλούτο.
Το χαρτί των δασμών και η ευρωπαϊκή αδυναμία
Η απειλή δασμών σε ευρωπαϊκές οικονομίες χρησιμοποιήθηκε από τον Τραμπ ως μοχλός πίεσης, όχι μόνο για εμπορικά ζητήματα αλλά και για ζητήματα ασφάλειας και γεωπολιτικής. Η πρόθυμη αποδοχή ενός ασαφούς «πλαισίου συμφωνίας» για την Αρκτική από ευρωπαϊκής πλευράς αναδεικνύει τη δυσκολία της ΕΕ να αντισταθεί σε αμερικανική πίεση όταν στο τραπέζι βρίσκονται δασμοί που θα έπλητταν ιδιαίτερα τη βιομηχανία και τις εξαγωγές της.
Ταυτόχρονα, η υπόθεση φωτίζει μια διαχρονική αδυναμία: η Ευρώπη δεν έχει ακόμη συγκροτήσει ενιαία στρατηγική για την Αρκτική, αφήνοντας κενό που καλύπτεται από διμερείς κινήσεις και πρωτοβουλίες του ΝΑΤΟ, όπου οι ΗΠΑ διατηρούν κυρίαρχο ρόλο.
Σχόλιο SBCTV.gr: Η κίνηση Ρούτε δείχνει πώς η διπλωματία συχνά κερδίζει χρόνο με «δημιουργική ερμηνεία» υπαρχόντων ρυθμίσεων, προσφέροντας πολιτικές νίκες χωρίς ουσιαστικές αλλαγές. Όμως η Ευρώπη δεν μπορεί μακροπρόθεσμα να βασίζεται σε τέτοιους ελιγμούς: η Αρκτική, η ενεργειακή ασφάλεια και η σχέση με τις ΗΠΑ απαιτούν σαφή, ενιαία ευρωπαϊκή στρατηγική, αλλιώς κάθε αμερικανική απειλή δασμών θα μετατρέπεται σε εργαλείο γεωπολιτικού εκβιασμού.
#ΝΑΤΟ #Γροιλανδία #ΗΠΑ #Τραμπ #Ρούτε #Αρκτική #ΕΕ
