Παρά το πλήγμα στα έσοδα από τόκους λόγω της πτώσης των επιτοκίων, οι ελληνικές τράπεζες κατόρθωσαν να διατηρήσουν υψηλή κερδοφορία μέσω εντυπωσιακής μείωσης του κόστους χρηματοδότησης. Καταθέσεις, φθηνότερα ομόλογα και απεξάρτηση από την ΕΚΤ συνθέτουν το νέο μοντέλο χρηματοδότησης του κλάδου.
Η σταδιακή αποκλιμάκωση των επιτοκίων στην Ευρωζώνη πίεσε τα καθαρά έσοδα από τόκους των τραπεζών, όμως το ελληνικό τραπεζικό σύστημα αξιοποίησε τη συγκυρία ως ευκαιρία αναδιάρθρωσης του κόστους του. Με συνδυασμό φθηνότερης χρηματοδότησης, ισχυρών αναβαθμίσεων πιστοληπτικής ικανότητας και στροφής σε πιο σταθερές πηγές ρευστότητας, οι συστημικές τράπεζες περιόρισαν στο ελάχιστο τις απώλειες κερδοφορίας.
Μετά τον Ιούνιο 2025, το συνολικό χρηματοδοτικό κόστος των ελληνικών τραπεζών υποχώρησε κάτω από το 1%, επίπεδο το οποίο διατηρήθηκε κοντά στη μονάδα μέχρι το τέλος του έτους, παρά την άνοδο των αποδόσεων διεθνώς από τον Νοέμβριο και μετά. Παράλληλα, το περιθώριο καθαρών εσόδων από τόκους (NIM) διαμορφώθηκε στο 2,80% το γ΄ τρίμηνο 2025, το τρίτο υψηλότερο στην Ευρώπη μεταξύ των συστημικών τραπεζών που εποπτεύει ο SSM.
Πώς χτίστηκε η μείωση του κόστους
Κεντρικός μοχλός ήταν η μείωση των τόκων που καταβλήθηκαν σε πελάτες καταθέτες λόγω της πτώσης των επιτοκίων και της λήξης παλαιών, ακριβών προθεσμιακών. Στο εννεάμηνο 2025, οι τέσσερις συστημικές τράπεζες πλήρωσαν περίπου 700 εκατ. ευρώ λιγότερα σε τόκους σε σχέση με το 2024, με την εξοικονόμηση να εκτιμάται ότι μπορεί να φθάσει τα 900 εκατ. ευρώ για όλο το έτος.
Παράλληλα, ολοκληρώθηκε ουσιαστικά η απεξάρτηση από την Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα: ο δανεισμός από την ΕΚΤ, που είχε κορυφωθεί το α΄ τρίμηνο 2022, από τις αρχές του 2025 είναι πρακτικά μηδενικός. Στη θέση του, ενισχύθηκε η χρηματοδότηση από την αγορά ομολόγων, αλλά με σαφώς χαμηλότερο κόστος, χάρη στην ανάκτηση της επενδυτικής βαθμίδας και τις διαδοχικές αναβαθμίσεις από S&P, Moody’s, Fitch και Morningstar DBRS.
Ενδεικτικά, στα μέσα Δεκεμβρίου 2025 τα senior ομόλογα των ελληνικών τραπεζών διαπραγματεύονταν με απόδοση λίγο πάνω από 3%. Η μέση απόδοση-επιτόκιο χρηματοδότησης για τα συγκεκριμένα ομόλογα διαμορφώθηκε στο 3,16%, μειωμένη κατά 17 μονάδες βάσης από την αρχή του έτους, όταν ο αντίστοιχος μέσος όρος στην Ευρωζώνη για BBB senior τίτλους είχε αυξηθεί στο 3,19%.
Ακόμη μεγαλύτερο όφελος προέκυψε στα subordinated ομόλογα: παρότι η μέση απόδοση ανέβηκε τον Δεκέμβριο στο 3,91%, οι τράπεζες διατήρησαν κέρδος 86 μονάδων βάσης σε σχέση με την αρχή του έτους. Η Τράπεζα της Ελλάδος σημειώνει ότι οι αναβαθμίσεις αντικατοπτρίζουν το βελτιωμένο λειτουργικό περιβάλλον και τα ενισχυμένα θεμελιώδη μεγέθη του κλάδου.
Καταθέσεις ως βασικός πυλώνας χρηματοδότησης
Η δομή της χρηματοδότησης μεταβάλλεται υπέρ των καταθέσεων, κυρίως των νοικοκυριών. Από το γ΄ τρίμηνο 2022 το μερίδιο των καταθέσεων νοικοκυριών αυξάνεται σταθερά και από το 2023 κινείται γύρω στο 60% της συνολικής χρηματοδότησης, φθάνοντας άνω του 60% τον Δεκέμβριο 2024 και 59,28% το γ΄ τρίμηνο 2025, σύμφωνα με τον SSM. Οι καταθέσεις επιχειρήσεων αντιστοιχούν σε 22,46%, ενώ περίπου 10% της χρηματοδότησης προέρχεται από ομόλογα και 7% από διατραπεζικό δανεισμό.
Παρά την άνοδο του όγκου των καταθέσεων, το κόστος τους υποχώρησε αισθητά. Στο εννεάμηνο 2025, οι σημαντικές τράπεζες κατέβαλαν συνολικά περίπου 4,7 δισ. ευρώ σε τόκους, με όλες να καταγράφουν μείωση σε σχέση με το 2024: η Eurobank από 1,48 δισ. σε 1,27 δισ. ευρώ, η Πειραιώς από 1,39 δισ. σε 1,215 δισ. ευρώ, η Εθνική από 1,18 δισ. σε 1,045 δισ. ευρώ και η Alpha Bank από 1,35 δισ. σε 1,17 δισ. ευρώ.
Σχόλιο SBCTV.gr: Η εικόνα αποκαλύπτει έναν κλάδο που περνά από το στάδιο της διάσωσης σε αυτό της ενεργητικής διαχείρισης κόστους και κεφαλαίων. Η σύγκλιση –και σε ορισμένες περιπτώσεις υπέρβαση– του κόστους χρηματοδότησης σε σχέση με τις ευρωπαϊκές τράπεζες, σε συνδυασμό με την κυριαρχία των καταθέσεων νοικοκυριών, δημιουργεί ένα πιο σταθερό αλλά και πιο εκτεθειμένο στις μελλοντικές αποφάσεις επιτοκίων μοντέλο. Το επόμενο τεστ θα είναι αν οι τράπεζες μπορούν να διατηρήσουν την κερδοφορία τους όταν ο κύκλος των χαμηλών επιτοκίων ωριμάσει και ο ανταγωνισμός για καταθέσεις οξυνθεί.
#Τράπεζες #Επιτόκια #Χρηματοδότηση #Ομόλογα
