Σε σαφή τροχιά αποκλιμάκωσης κινείται το κόστος δανεισμού στην Ελλάδα, με τα επιχειρηματικά δάνεια να καταγράφουν τη μεγαλύτερη ανακούφιση. Παρά τη βελτίωση, το ελληνικό επιτοκιακό περιβάλλον παραμένει ακριβότερο από τον μέσο όρο της Ευρωζώνης, ενώ τα νοικοκυριά βλέπουν πολύ ηπιότερες μειώσεις.
Η ελληνική οικονομία εισέρχεται σε φάση ουσιαστικής αποκλιμάκωσης του κόστους χρήματος, με τα στοιχεία της Τράπεζας της Ελλάδος για το τρίτο τρίμηνο του 2025 να αποτυπώνουν σαφή στροφή. Το μεσοσταθμικό κόστος δανεισμού των επιχειρήσεων υποχώρησε στο 3,9%, μειωμένο κατά 1,10 ποσοστιαία μονάδα σε σχέση με το τέλος του 2024 και κατά συνολικά 2,5 μονάδες από την έναρξη του πτωτικού κύκλου τον Αύγουστο του 2023.
Στην πράξη, έχει αντιστραφεί περίπου το 70% των αυξήσεων που επιβλήθηκαν κατά τον προηγούμενο ανοδικό κύκλο επιτοκίων του Ευρωσυστήματος. Ωστόσο, η Ελλάδα εξακολουθεί να δανείζει τις επιχειρήσεις της ακριβότερα από τον ευρωπαϊκό μέσο όρο, με τη διαφορά να διαμορφώνεται σε περίπου 0,48 της ποσοστιαίας μονάδας το τρίτο τρίμηνο του 2025.
Επιχειρηματικά δάνεια: Οι μεγάλοι κερδισμένοι και ο ρόλος RRF – ΕΤΕπ – ΕΑΤ
Η αποκλιμάκωση είναι εντονότερη στα επιχειρηματικά δάνεια και ειδικά στα μεγάλα ποσά. Το μεσοσταθμικό επιτόκιο για δάνεια άνω του 1 εκατ. ευρώ έπεσε στο 3,7% (από 4,8% στο τέλος του 2024), ενώ στα δάνεια 250.000 – 1.000.000 ευρώ διαμορφώθηκε στο 4,3% (από 5,3%). Στα μικρότερα δάνεια έως 250.000 ευρώ η μείωση ήταν σαφώς πιο περιορισμένη, με το επιτόκιο στο 5,2% (από 5,6%).
Καθοριστική ήταν η συμβολή των προγραμμάτων του Ομίλου της Ευρωπαϊκής Τράπεζας Επενδύσεων, της Ελληνικής Αναπτυξιακής Τράπεζας και των δανείων που συγχρηματοδοτούνται από το Ταμείο Ανάκαμψης (RRF. Περίπου το ένα τρίτο της νέας επιχειρηματικής χρηματοδότησης συνδέεται με χαμηλότοκα ή επιδοτούμενα σχήματα, ενώ για τις μικρομεσαίες επιχειρήσεις το ποσοστό αυτό ξεπερνά το 40%.
Ενδεικτικό είναι ότι το επιτόκιο σε δάνεια αποκλειστικά προς ΜμΕ με συγκεκριμένη διάρκεια μειώθηκε κατά 1,03 ποσοστιαία μονάδα στο 4,2%, ενώ στα δάνεια μη καθορισμένης διάρκειας η πτώση ήταν ακόμη μεγαλύτερη (1,44 μονάδες, στο 4,5%). Παράλληλα, η ΤτΕ καταγράφει σαφή τάση στροφής σε σταθερά επιτόκια στα μικρά δάνεια: στα ποσά έως 250.000 ευρώ το 22% είναι πλέον σταθερού επιτοκίου, έναντι μόλις 3% στα μεσαία και 1% στα μεγάλα δάνεια.
Νοικοκυριά: Περιορισμένη ανάσα σε στεγαστικά και καταναλωτικά
Η εικόνα για τα νοικοκυριά είναι αισθητά πιο συγκρατημένη. Το μεσοσταθμικό επιτόκιο στεγαστικών δανείων διαμορφώθηκε στο 3,5% το τρίτο τρίμηνο του 2025, μόλις 0,17 της ποσοστιαίας μονάδας χαμηλότερα από το τέλος του 2024. Η πραγματική επιβάρυνση, ωστόσο, είναι χαμηλότερη για όσους εντάχθηκαν σε συγχρηματοδοτούμενα προγράμματα της Ελληνικής Αναπτυξιακής Τράπεζας: περίπου το ένα τρίτο των νέων στεγαστικών δανείων καλύφθηκε από τέτοια σχήματα, με το 90% να αφορά το πρόγραμμα «Σπίτι μου ΙΙ».
Οι μεγαλύτερες μειώσεις εντοπίζονται στα στεγαστικά κυμαινόμενου επιτοκίου (κατά μέσο όρο -0,30%), ενώ στα σταθερά 1–5 ετών και άνω των 10 ετών η πτώση περιορίζεται γύρω στο -0,20%. Στη ζώνη 5–10 ετών σταθερού επιτοκίου, αντιθέτως, σημειώθηκε αύξηση άνω του 0,20%, δείχνοντας ότι οι τράπεζες τιμολογούν προσεκτικά τη μακροπρόθεσμη δέσμευση σε ένα περιβάλλον αβέβαιης νομισματικής πολιτικής.
Στα καταναλωτικά δάνεια με συγκεκριμένη διάρκεια η μείωση επιτοκίων ήταν ελάχιστη (περίπου -0,26 μονάδες), με τη μέση τιμή να παραμένει στο ιδιαίτερα υψηλό 10,5%, ελαφρώς πάνω από το 10% του 2023. Στις πιστωτικές κάρτες, τα ανοικτά δάνεια και τις υπεραναλήψεις, το επιτόκιο διαμορφώθηκε στο 14,6%, μειωμένο κατά 0,37 μονάδες, κυρίως λόγω φθηνότερων υπεραναλήψεων σε τρεχούμενους λογαριασμούς.
Σχόλιο SBCTV.gr: Η αποκλιμάκωση των επιτοκίων λειτουργεί ως σημαντικό «οξυγόνο» για τις επιχειρήσεις, ιδίως τις μικρομεσαίες, και αναβαθμίζει τον ρόλο των ευρωπαϊκών χρηματοδοτικών εργαλείων στην ανάπτυξη. Ωστόσο, η επιμονή υψηλών επιτοκίων σε καταναλωτικά και κάρτες, αλλά και η περιορισμένη μείωση στα στεγαστικά, δείχνουν ότι η πιστωτική ασφυξία των νοικοκυριών παραμένει. Η πραγματική πρόκληση για το τραπεζικό σύστημα θα είναι να μετατρέψει την πτώση του κόστους χρήματος σε ευρύτερη, βιώσιμη πιστωτική επέκταση, χωρίς να αναζωπυρώσει τον κίνδυνο υπερχρέωσης.
#επιτόκια #δάνεια #τράπεζες #επιχειρήσεις #νοικοκυριά
