Ένα πακέτο 29 παρεμβάσεων με δημοσιονομικό κόστος άνω των 2,6 δισ. ευρώ στη διετία 2025-2026 επιχειρεί να ανακόψει την έκρηξη των ενοικίων και να αυξήσει την προσφορά προσιτής κατοικίας. Ο σχεδιασμός συνδυάζει φορολογικά κίνητρα, περιορισμούς στις βραχυχρόνιες μισθώσεις και νέα χρηματοδοτικά εργαλεία για ανακαινίσεις και νέες κατασκευές.
Η κυβέρνηση ξεδιπλώνει ένα ιδιαίτερα πυκνό πακέτο 29 παρεμβάσεων για το στεγαστικό, με υπολογίσιμο κόστος 2,637 δισ. ευρώ μόνο για τη διετία 2025-2026, χωρίς να συνυπολογίζονται μόνιμες ελαφρύνσεις όπως η μείωση του ΕΝΦΙΑ. Ο στόχος είναι διπλός: αφενός η ανακούφιση των νοικοκυριών από το βάρος των ενοικίων, αφετέρου η σταδιακή μεταστροφή της αγοράς από τη βραχυχρόνια στη μακροχρόνια μίσθωση και στην ιδιοκατοίκηση.
Στροφή σε ανακαινίσεις και «κλειστά» ακίνητα
Κεντρικό στοιχείο της στρατηγικής είναι η αξιοποίηση του τεράστιου αποθέματος παλαιών και κλειστών κατοικιών. Το νέο πρόγραμμα ανακαίνισης παλαιών κατοικιών, ύψους 400 εκατ. ευρώ από το ΕΣΠΑ 2021-2027, επιδοτεί έως 80% των δαπανών (με προσαυξήσεις για πολύτεκνους, ΑμεΑ και ορεινές/νησιωτικές περιοχές) και καλύπτει ακίνητα έως 120 τ.μ. με άδεια προ του 1990. Η στόχευση σε ήπιες ενεργειακές παρεμβάσεις και κυρίως σε τυπικές εργασίες ανακαίνισης δείχνει ότι ο σκοπός είναι να επανέλθουν γρήγορα στην αγορά χιλιάδες κλειστές κατοικίες.
Παράλληλα, η τριετής φοροαπαλλαγή για ιδιοκτήτες που μετατρέπουν κενά ή βραχυχρόνια μισθωμένα ακίνητα σε μακροχρόνια μίσθωση επεκτείνεται και στο 2026, ενώ επιβάλλεται διπλός ΕΝΦΙΑ στα κενά ακίνητα που κατέχουν τράπεζες και servicers. Το μήνυμα είναι σαφές: η αδράνεια στην αξιοποίηση ακινήτων θα φορολογείται ακριβά, η επιστροφή στη μακροχρόνια μίσθωση θα επιβραβεύεται.
Περιορισμοί στις βραχυχρόνιες μισθώσεις και νέο «built to rent»
Η κυβέρνηση συνεχίζει την πίεση στο μοντέλο τύπου Airbnb. Μετά την απαγόρευση νέων εγγραφών στο κέντρο της Αθήνας για το 2025, οι περιορισμοί επεκτείνονται το 2026 στην Α’ Δημοτική Κοινότητα Θεσσαλονίκης, ενώ θεσπίζεται κανόνας οριστικής διαγραφής από το Μητρώο σε περίπτωση μεταβίβασης ακινήτου σε ζώνες απαγόρευσης. Ταυτόχρονα, το αυξημένο τέλος ανθεκτικότητας και η επιβολή ΦΠΑ 13% σε πολλούς παρόχους βραχυχρόνιας μίσθωσης καθιστούν το μοντέλο λιγότερο ελκυστικό.
Στον αντίποδα, εισάγεται για πρώτη φορά κίνητρο «built to rent»: κατασκευαστικές εταιρίες που χτίζουν ή μετατρέπουν ακίνητα αποκλειστικά για μακροχρόνια μίσθωση τουλάχιστον 10 ετών θα έχουν έκπτωση του εισοδήματος από ενοίκια από τον φόρο. Πρόκειται για στροφή προς ένα πιο θεσμικό μοντέλο αγοράς ενοικιαζόμενης κατοικίας, με ανώτατα ενοίκια που θα ορίζονται από το Υπουργείο Κοινωνικής Συνοχής και Οικογένειας.
Στοχευμένη στήριξη σε νέους, περιφέρεια και δημοσίους λειτουργούς
Το πρόγραμμα «ΣΠΙΤΙ μου ΙΙ», με προϋπολογισμό 2 δισ. ευρώ, αποτελεί τον βασικό πυλώνα πρόσβασης σε ιδιόκτητη κατοικία για νέους 25-50 ετών, με επιτόκιο στο μισό των εμπορικών δανείων και εισοδηματικά κριτήρια έως 35.000 ευρώ για ζευγάρι, προσαυξανόμενα ανά παιδί. Συμπληρωματικά, η ετήσια επιστροφή ενός ενοικίου (και δύο για εκπαιδευτικούς, γιατρούς και νοσηλευτές της περιφέρειας) δημιουργεί ένα δίχτυ ασφαλείας για ενοικιαστές μεσαίων και χαμηλών εισοδημάτων.
Ιδιαίτερη σημασία έχει και η στόχευση στην περιφέρεια: μείωση 50% και στη συνέχεια κατάργηση του ΕΝΦΙΑ σε μικρούς οικισμούς, ανακαίνιση δημοτικών/περιφερειακών κτιρίων για στέγαση δημοσίων λειτουργών σε ορεινές και νησιωτικές περιοχές, καθώς και ειδικό οικιστικό πρόγραμμα για τις ένοπλες δυνάμεις. Όλα αυτά συνδέονται ευθέως με την προσπάθεια αντιμετώπισης της υποστελέχωσης σε κρίσιμες υπηρεσίες εκτός αστικών κέντρων.
Κίνδυνοι, κενά και το στοίχημα της εφαρμογής
Παρά το εύρος των παρεμβάσεων, παραμένουν κρίσιμα ερωτήματα: πόσο γρήγορα θα τρέξουν τα προγράμματα ανακαίνισης, αν η γραφειοκρατία και οι πολεοδομικές αγκυλώσεις θα επιτρέψουν την ταχεία μετατροπή μη οικιστικών ακινήτων σε κατοικίες και αν τα φορολογικά κίνητρα αρκούν για να αλλάξουν συμπεριφορές ιδιοκτητών και επενδυτών. Η δημιουργία μητρώου φερεγγυότητας ενοικιαστών μπορεί να μειώσει τον φόβο κακοπληρωτών, αλλά εγείρει και ζητήματα προστασίας προσωπικών δεδομένων και πιθανής «στιγματοποίησης».
Σχόλιο SBCTV.gr: Το πακέτο για το στεγαστικό είναι το πιο συνεκτικό που έχει παρουσιαστεί την τελευταία δεκαετία, όμως η επιτυχία του θα κριθεί όχι στην ανακοίνωση αλλά στην ταχύτητα υλοποίησης και στη δυνατότητα του κράτους να ελέγξει πραγματικά τη βραχυχρόνια μίσθωση. Αν οι παρεμβάσεις δεν αυξήσουν αισθητά την προσφορά προσιτής κατοικίας μέσα στα επόμενα 2-3 χρόνια, ο λογαριασμός των 2,6 δισ. ευρώ κινδυνεύει να αποδειχθεί πολιτικά και κοινωνικά ασύμφορος.
#στεγαστικό #ακίνητα #ενοίκια #οικονομία
