Η Άγκυρα παγώνει την προώθηση της ηλεκτρικής διασύνδεσης Ελλάδας – Κύπρου (GSI) και επαναφέρει στο προσκήνιο το σχέδιο απευθείας σύνδεσης Τουρκίας – κατεχομένων, επιδιώκοντας ευρωπαϊκή νομιμοποίηση και χρηματοδότηση. Η κίνηση εντάσσεται σε ένα ευρύτερο πακέτο πίεσης σε Αθήνα και Λευκωσία, λίγες ημέρες πριν τη συνάντηση Κυριάκου Μητσοτάκη – Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν στην Άγκυρα.
Σε μια περίοδο αυξημένης έντασης στα ελληνοτουρκικά, η Τουρκία αξιοποιεί το ενεργειακό πεδίο ως μοχλό πίεσης, μπλοκάροντας τη διαδικασία για την ηλεκτρική διασύνδεση Ελλάδας – Κύπρου (Greece–Cyprus Interconnection, GSI) και επαναφέροντας το σχέδιο διασύνδεσης με τα κατεχόμενα. Το αφήγημα οικοδομείται μέσα από δηλώσεις του «πρωθυπουργού» του ψευδοκράτους, Ουνάλ Ουστέλ, ο οποίος παρουσιάζει το έργο ως ώριμο και ανώτερο από το GSI, με στόχο την προσέλκυση ευρωπαϊκών κονδυλίων.
Το τουρκικό σχέδιο: ενεργειακό καλώδιο ως εργαλείο έμμεσης αναγνώρισης
Σύμφωνα με τον Ουνάλ Ουστέλ, έχει ολοκληρωθεί η μελέτη σκοπιμότητας για την ηλεκτρική διασύνδεση Τουρκίας – κατεχομένων και το έργο έχει ανατεθεί στον τουρκικό όμιλο Aksa Energy. Ο ίδιος υποστηρίζει ότι η Άγκυρα και το ψευδοκράτος θα προτείνουν το καλώδιο στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή ως «εναλλακτική και καλύτερη λύση» σε σχέση με το GSI, επιδιώκοντας τόσο την ευρωπαϊκή «σφραγίδα» μέσω του ENTSO-E, όσο και πρόσβαση σε χρηματοδότηση.
Ο Ουστέλ κατηγορεί Ελλάδα και Κυπριακή Δημοκρατία ως «δύο κακομαθημένα ευρωπαϊκά κράτη» που μπλοκάρουν το σχέδιο, αφήνοντας να εννοηθεί ότι μετά τη λήξη της κυπριακής προεδρίας του Συμβουλίου της ΕΕ το ψευδοκράτος θα επανέλθει πιο επιθετικά, ακόμη και αναζητώντας «εναλλακτικές λύσεις» εάν δεν επιτευχθεί πρόοδος. Ο στόχος είναι σαφής: η δημιουργία τετελεσμένων και «ψήγματα» έμμεσης αναγνώρισης μέσω τεχνικών και ενεργειακών ρυθμίσεων.
Θεσμικά εμπόδια και ιστορικό αποτυχιών της Άγκυρας
Παρά τη ρητορική, οι πιθανότητες να γίνει αποδεκτή από την ΕΕ μια διασύνδεση που εμπλέκει το ψευδοκράτος θεωρούνται εξαιρετικά περιορισμένες. Το μορφώμα αυτό δεν διαθέτει διεθνή νομική υπόσταση, ούτε έχει αναγνωριστεί από άλλο κράτος πέραν της Τουρκίας. Η Άγκυρα έχει επιχειρήσει στο παρελθόν επανειλημμένα να εντάξει έργα διασύνδεσης με τα κατεχόμενα στον δεκαετή προγραμματισμό του ENTSO-E, χωρίς επιτυχία.
Ωστόσο, η τουρκική πλευρά επιμένει, αξιοποιώντας προηγούμενα έργα όπως ο υποθαλάσσιος αγωγός μεταφοράς νερού προς τα κατεχόμενα (από το 2015) ως «πρότυπο» για να στηρίξει ότι η διαδρομή Τουρκία – κατεχόμενα είναι τεχνικά ευκολότερη και φθηνότερη: περίπου 85 χιλιόμετρα και κόστος γύρω στα 400 εκατ. ευρώ, έναντι 1.208 χιλιομέτρων και περί τα 2 δισ. ευρώ που απαιτεί το GSI. Η Άγκυρα επιχειρεί να συνδέσει το σχέδιο αυτό με τον ευρύτερο στρατηγικό της στόχο να καταστεί κεντρικός ενεργειακός κόμβος προς την Ευρώπη.
Το GSI, οι καθυστερήσεις Αθήνας – Λευκωσίας και το γεωπολιτικό πλαίσιο
Την ίδια στιγμή, Αθήνα και Λευκωσία προσπαθούν να κερδίσουν πολιτικό χρόνο γύρω από το GSI, αναθέτοντας σε διεθνή οίκο επικαιροποιημένη μελέτη για τις παραμέτρους του έργου. Η μελέτη δεν αναμένεται να ολοκληρωθεί πριν τα τέλη του 2026, δηλαδή λίγο πριν από την εκλογική χρονιά του 2027, γεγονός που προσθέτει πολιτική πολυπλοκότητα.
Η τουρκική κίνηση δεν μπορεί να αποσπαστεί από το περιβάλλον κλιμακούμενης έντασης: τις τουρκικές NAVTEX «αορίστου διάρκειας» στο Αιγαίο, που αμφισβητούν κρίσιμα κυριαρχικά δικαιώματα και αρμοδιότητες της Ελλάδας, και την επικείμενη συνάντηση Κυριάκου Μητσοτάκη – Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν στην Άγκυρα. Αναλυτές επισημαίνουν ότι το ζήτημα δεν είναι μόνο η χρονική διάρκεια των NAVTEX, αλλά οι πάγιες διεκδικήσεις που ενσωματώνουν, χωρίς «ημερομηνία λήξης».
Παράλληλα, συνεχίζονται οι εργασίες του πλοίου OCEAN LINK για πόντιση καλωδίου οπτικών ινών στο Αιγαίο, καθώς και τα ερευνητικά δρομολόγια πλοίων του ΑΔΜΗΕ για μελλοντικές ηλεκτρικές διασυνδέσεις στο Βόρειο Αιγαίο και τα Δωδεκάνησα, δείχνοντας ότι η ενεργειακή αρχιτεκτονική της περιοχής παραμένει σε ρευστή φάση.
Σχόλιο SBCTV.gr: Η Άγκυρα εργαλειοποιεί συστηματικά τα ενεργειακά δίκτυα για να μεταφράσει τεχνικές επιλογές σε πολιτικά τετελεσμένα. Όσο Αθήνα και Λευκωσία καθυστερούν στο GSI, τόσο αυξάνεται ο κίνδυνος η Τουρκία να «γεμίσει το κενό» με παράλληλες πρωτοβουλίες, προσφέροντας στην ΕΕ φθηνότερες αλλά πολιτικά τοξικές λύσεις. Η ουσία της αντιπαράθεσης μετατοπίζεται από τα γεωτρύπανα στα καλώδια – και εκεί απαιτείται ταχύτητα, συνοχή και στρατηγική ψυχραιμία από την ελληνική και κυπριακή πλευρά.
#Τουρκία #Ελληνοτουρκικά #GSI #Κύπρος #Ενέργεια
