Η Άγκυρα παρεμβαίνει ανοικτά στη διαχείριση της αμερικανοϊρανικής κρίσης, με τον Χακάν Φιντάν να εισηγείται στις ΗΠΑ σταδιακές, επιμέρους ρυθμίσεις με την Τεχεράνη αντί για μία συνολική συμφωνία. Ο Τούρκος ΥΠΕΞ υποστηρίζει ότι η Τεχεράνη είναι έτοιμη για διαπραγματεύσεις για το πυρηνικό της πρόγραμμα και προειδοποιεί για τον κίνδυνο νέου πολέμου στην περιοχή.
Η Άγκυρα επιχειρεί να αναβαθμίσει τον ρόλο της ως διαμεσολαβητή στη Μέση Ανατολή, παρεμβαίνοντας ευθέως στον τρόπο με τον οποίο οι ΗΠΑ διαχειρίζονται την αντιπαράθεσή τους με το Ιράν. Ο υπουργός Εξωτερικών της Τουρκίας, Χακάν Φιντάν, δήλωσε σε συνέντευξή του στο Al Jazeera ότι η Ουάσινγκτον θα πρέπει να επιδιώξει την επίλυση των διαφορών με την Τεχεράνη «μία-μία», ξεκινώντας από το πυρηνικό πρόγραμμα, αντί να επιμείνει σε μια ευρεία, ενιαία συμφωνία που θα μπορούσε να θεωρηθεί ταπεινωτική από την ιρανική ηγεσία.
Η τουρκική «συνταγή» για τις σχέσεις ΗΠΑ–Ιράν
Ο Φιντάν περιέγραψε μια λογική «φακέλων»: πρώτα τα πυρηνικά, και στη συνέχεια τα υπόλοιπα ζητήματα – από τους περιφερειακούς ρόλους μέχρι τους πυραύλους και τα ανθρώπινα δικαιώματα. Κατά τον ίδιο, αν όλα ενταχθούν σε ένα ενιαίο, σκληρό πακέτο, η ιρανική ηγεσία θα δυσκολευτεί να το αποδεχθεί, καθώς θα εμφανίζεται εσωτερικά ως υποχώρηση υπό πίεση. Αυτό, όπως είπε, μπορεί να εκληφθεί ως ταπείνωση όχι μόνο από την κοινωνία αλλά και από τους ίδιους τους αξιωματούχους του καθεστώτος.
Η τοποθέτηση έρχεται μετά τις πρόσφατες αιματηρές αντικυβερνητικές διαδηλώσεις στο Ιράν και τις σκληρές προειδοποιήσεις του προέδρου των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ, ο οποίος έκανε λόγο για «αρμάδα» που κατευθύνεται προς την περιοχή, επισημαίνοντας όμως ότι ελπίζει να μη χρειαστεί να χρησιμοποιηθεί. Ο Τραμπ έχει επανειλημμένα προειδοποιήσει την Τεχεράνη κατά της δολοφονίας διαδηλωτών και της επανεκκίνησης του πυρηνικού προγράμματος σε πλήρη κλίμακα.
Αντίθεση σε στρατιωτική επέμβαση και ανησυχία για Ισραήλ
Ο Τούρκος ΥΠΕΞ επανέλαβε ότι η Άγκυρα αντιτίθεται σε οποιαδήποτε ξένη στρατιωτική επέμβαση ή επίθεση στο Ιράν, τονίζοντας ότι «θα ήταν λάθος να ξεκινήσει ξανά ο πόλεμος». Η φράση δεν αφορά μόνο ένα ενδεχόμενο αμερικανικό πλήγμα, αλλά και το Ισραήλ, για το οποίο ο Φιντάν υποστήριξε ότι «εξακολουθεί να επιδιώκει να επιτεθεί στο Ιράν».
Με αυτόν τον τρόπο, η Τουρκία επιχειρεί να τοποθετηθεί ως δύναμη σταθεροποίησης, απορρίπτοντας ταυτόχρονα σενάρια αλλαγής καθεστώτος μέσω βίας και επαναλαμβάνοντας τη γνωστή της θέση κατά των κυρώσεων που αποσταθεροποιούν γειτονικές οικονομίες. Παράλληλα, η αναφορά του Φιντάν ότι η Τεχεράνη είναι έτοιμη για συνομιλίες για το πυρηνικό της πρόγραμμα λειτουργεί ως μήνυμα προς την Ουάσινγκτον ότι υπάρχει ακόμη διπλωματικό παράθυρο, εφόσον οι όροι διαμορφωθούν με τρόπο που να διασώζει το κύρος της ιρανικής ηγεσίας.
Γεωπολιτικά κίνητρα της Άγκυρας
Η παρέμβαση Φιντάν δεν είναι ουδέτερη. Η Τουρκία επιδιώκει να ισορροπήσει ανάμεσα στις ΗΠΑ, με τις οποίες βρίσκεται σε διαρκή διαπραγμάτευση για ζητήματα ασφάλειας και άμυνας, και στο Ιράν, με το οποίο μοιράζεται σύνορα και διασταυρούμενα συμφέροντα σε Συρία, Ιράκ και Καύκασο. Μια ανεξέλεγκτη κλιμάκωση θα έθετε σε κίνδυνο τις τουρκικές οικονομικές και ενεργειακές ροές, αλλά και τον ρόλο της Άγκυρας ως περιφερειακού παίκτη.
Ταυτόχρονα, η προβολή της Τουρκίας ως «λογικής φωνής» που αποτρέπει την ταπείνωση του Ιράν απευθύνεται και προς την Τεχεράνη, ως μήνυμα ότι η Άγκυρα μπορεί να λειτουργήσει ως δίαυλος με τη Δύση. Αυτό ενισχύει την τουρκική διαπραγματευτική ισχύ τόσο απέναντι στις ΗΠΑ όσο και εντός του μουσουλμανικού κόσμου.
Σχόλιο SBCTV.gr: Η πρόταση Φιντάν για τμηματική διαπραγμάτευση ΗΠΑ–Ιράν δεν είναι απλώς τεχνική διπλωματική συμβουλή, αλλά στρατηγική κίνηση αυτοπροβολής της Τουρκίας ως αναντικατάστατου μεσολαβητή σε μια κρίσιμη γεωπολιτική εξίσωση, σε μια συγκυρία όπου κάθε κλιμάκωση στην περιοχή μεταφράζεται άμεσα σε οικονομικό και ενεργειακό ρίσκο για Ευρώπη και Ανατολική Μεσόγειο.
#ΗΠΑ #Ιράν #Τουρκία #ΠυρηνικόΠρόγραμμα #ΜέσηΑνατολή
